2810172017-2Fkitle_2

Süleymaniye’de göstericiler, “bir daha yapmayacağım” belgesi imzaladıktan sonra serbest bırakılmış

İnsan Hakları İzleme Örgütü (Human Rights Watch), Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi güvenlik güçlerinin 2017’nin Aralık ayında Süleymaniye çevresindeki protestocuları gözaltına aldığını ve onlara hükümeti eleştirmeyecekleri yönünde ifadeler imzalattıklarını açıkladı.

Örgütün açıklamalarına göre, protestocular mahkemeye çıkarılmadan önce 8 gün boyunca gözaltında tutuldu. Ayrıca salınmalarından önce protestoculara, hükümeti protesto etmeyecekleri ve sosyal medya üzerinden eleştirmeyeceklerine ilişkin belgeler imzalatıldı. Güvenlik güçleri ayrıca protestolarla ilgili haber yapan üç gazeteciyi de gözaltına aldı.

2810172017-2Fkitle_2İnsan Hakları İzleme Örgütü Ortadoğu Direktör Yardımcısı Lama Fakih, “Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin protestolara olan tepkisi, şiddetten sorumlu olan insanları tutuklama ve yargılama hakkının çok ötesinde” dedi ve ekledi: “IKBY güçlerinin sert taktikleri, yönetimin vatandaşlara saygı gösterdiği yönündeki resmi söyleme yönelik eleştirileri susturmayı hedefliyor”.

18 Aralık’ta Süleymaniye ve çevresindeki dokuz kent ve kasabada, memurların maaşlarının ödenmemesi protesto edilmişti. Protestocuların söylediğine göre, son üç yılda Kürdistan Bölgesel Yönetimi memurlara tam maaşlarını vermedi, sadece birkaç ayda bir maaşlarının bir kısmını ödedi.

645x344-krg-parliament-speaker-resigns-amid-sulaymaniyah-protests-1514284214079

Maaşlarla ilgili protestolar beş gün sürdü. Süleymaniye’deki Kürdistan Yurtseverler Birliği binasını ve güvenlik güçleri binalarını hedef alan şiddet eylemleri de yaşandı.

İnsan Hakları İzleme Örgütü, 2018’in Ocak ayı sonunda ve Şubat ayı başındaki eylemlerde yer alan 11 kişiyle görüştü. Görüştükleri kişilerin tamamı, örgütün de doğrulayamadığı şiddet eylemlerini reddetti. Bu kişiler protestolar başladıktan sonra protesto alanından değil evlerinden, iş yerlerinden veya sokaktan gözaltına alınmıştı.

Irak ceza kanunlarına göre, gözaltına alınan kişilerin 24 saat içinde hâkim önüne çıkarılması gerekiyor. Fakat İnsan Hakları İzleme Örgütü’nün görüştüğü kişiler hâkim karşısına çıkarılmadan 1 ila 8 gün arasında içeride tutuldu. Aileleriyle veya avukatlarıyla görüşmelerine izin verilmedi. Gözaltına alınan kişilerden 9 tanesine bir daha eylemlere katılmayacaklarına, 6 tanesine de sosyal medyada hükümet aleyhtarı paylaşımlar yapmayacaklarına dair belgeler imzalatıldı. Ayrıca bu kişiler, imzaladıkları belgeleri okumalarına izin verilmediğini anlattı.

2810172017-2FAralik-2Fthumbs_b_c_03dab6230c515157a8852b2bf70d70c4

Gözaltına alınan kişilerden bir tanesi, belgeleri imzaladıktan sonra bir eylemde yakalanırlarsa başlarının büyük derse gireceğini fakat vazgeçmeyeceğini söyledi: “Hayatımı riske etsem bile, protestoya gideceğim. Haklarıma saygı gösterilmesini istiyorum ve durum değişmezse hayatta kalmayı başaramayacağım”.

İnsan Hakları İzleme Örgütü, araştırmalarının sonuçları üzerine Kürdistan Bölgesel Yönetimi hükümetinden bir e-posta aldı. Hükümetin uluslararası savunma koordinatörü Dr. Dindar Zebari şöyle diyordu:

“Süleymaniye güvenlik güçleri protestolar boyunca ziyadesiyle hoşgörülü ve uzlaşmacıydı. Bir grup insan, şiddetin yayılmasını engellemek ve diğer protestocuları korumak için gözaltına alındı. Bu kişiler durum stabil hâle gelir gelmez soruşturma ve cezalandırma olmadan salıverildi. Güvenlik güçleri gözaltındaki kişilerin durumuyla ilgili oldukça dikkatliydi ve birçok kanunun çiğnenmesini göz ardı ettiler. Amaçları barışın yeniden sağlanması, şiddet eylemlerinin engellenmesi ve protestocuların güvenliğinin sağlanmasıydı. Şiddet eylemleri göz önünde bulundurulsaydı, gözaltına alınan kişiler 1-2 yıllık hapis cezasına mahkum edilirdi.”

Hükümet adına konuşan Zebari, gözaltına alınan kişilerin protestolar sonlandıktan sonra dahi aileleriyle yahut avukatlarıyla görüştürülmeden ve mahkemeye çıkarılmadan günlerce içeride tutulmasına; salınmadan önce bu kişilere belgeler imzalatılmasına ilişkin soru işaretlerine cevap vermedi.