İtalyan oyun yazarı ve tiyatro yönetmeni Dario Fo, 90 yaşında hayatını kaybetti. Oyunları politik sorunlara değindiği için ‘radikal palyaço’ olarak anılan Fo, 1997 yılında Nobel Edebiyat Ödülünü kazanmıştı.
Eşi Franca Rame ile televizyon programlarında skeçler oynayarak ünlenen Dario Fo, daha sonra ajit-prop tiyatrosunu geliştirmeye devam etti. İkili ayrıca 70’li yıllarda birlikte kurdukları ‘Yeni Sahne’ topluluğuyla meydanlarda, parklarda oyunlar sergiledi. Dario Fo, hayatı boyunca yaptığı tüm etkinlikleri 2013 yılında kaybettiği Franca Rame ile gerçekleştirdi.
Dario Fo’nun en ünlü eseri ise 1970 yılında kaleme aldığı “Bir Anarşistin Kaza Sonucu Ölümü” adlı 2 perdelik oyun. Bu oyun Türkçeye de Füsun Demirel tarafından çevrildi ve 8 yıl İstanbul Devlet Tiyatrosu’nda oynandı. Fo, oyunlarının Türkiye’deki darbe girişiminden sonra yasaklanmasına ilişkin, “Türkiye’de yasaklanan dört yazardan hayatta olan tek kişi benim. Bu benim için ikinci bir Nobel ödülü kazanmak gibi” demişti.
Dario Fo’nun oyunları
- Bir Anarşistin Kaza Sonucu Ölümü
- Klaksonlar, Borazanlar ve Bırtlar
- Kadın Oyunları
- Elizabeth, Neredeyse Kadın
- Ödenmeyecek, Ödemiyoruz
- Japon Kuklası
- Açık Aile
Yaşamının son anlarına kadar tek kişilik stand-up’lar ve gösteriler yapan Dario Fo’nun gösterilerinden birisi:
Dario Fo kimdir?
Dario Fo, 1997 yılında Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazanmış olan dünyaca ünlü İtalyan oyun yazarı, tiyatro yönetmeni ve oyuncudur. 24 Mart 1926’da İtalya’da doğan sanatçı, eserlerinde geleneksel İtalyan halk tiyatrosu ögelerini ve Commedia dell’arte geleneğini modern bir anlayışla harmanlamıştır. Hayatı ve sanat ortağı olan eşi Franca Rame ile birlikte pek çok tiyatro topluluğu kurmuş, oyunlarında keskin bir siyasi hiciv, sosyalizm ve otorite karşıtı bir mizaç sergilemiştir. Politik duruşu ve sivri dili nedeniyle kariyeri boyunca sık sık sansürle, davalarla ve protestolarla karşılaşan Fo, 13 Ekim 2016’da Milano’da hayata veda etmiştir.
Yazarın dünya çapında sahnelenen en popüler eserleri arasında Bir Anarşistin Kaza Sonucu Ölümü, Ödenmeyecek, Ödemiyoruz! ve Klaksonlar, Borazanlar ve Bız Bızlar gibi soluksuz komediler yer alır. Dario Fo, toplumsal sorunları, işçi sınıfının haklarını ve bürokrasinin çarpıklıklarını mizahın gücünü kullanarak sahneye taşımıştır. İzleyiciyi hem güldüren hem de düşündüren bu dinamik tiyatro tarzı, onu 20. yüzyıl dünya tiyatrosunun en etkili ve en çok sahnelenen figürlerinden biri haline getirmiştir.
