Koronavirüs ve klorokin: Trump bu ilacı neden bu kadar çok istiyor?

Share on facebook
Share on twitter
Share on pocket
Share on email
Share on print

Dünyadaki birçok ülke koronavirüse karşı aşı ve ilaç geliştirme çalışmalarına devam ederken, ABD Başkanı Donald Trump’ın mart ayı sonlarından bu yana koronavirüs tedavisinde etkili olduğunu iddia ettiği sıtma ilacı hydroxychloroquine (klorokin) kamuoyunu ve sağlık uzmanlarını ikiye bölmüş durumda. The Guardian’da Julia Carrie Wong imzasıyla yayımlanan habere göre, virüse karşı etkili olduğu henüz resmi kurumlarca onaylanmamış klorokinin bu kadar göz önünde olmasının arkasında ilginç bir hikaye var.

Trump, uzun bir süredir koronavirüse karşı etkili olduğunu iddia ettiği sıtma ilacı klorokini kamuoyu önünde savunmaya devam ediyor. Henüz virüse karşı etkili olduğu kesinlik kazanmayan klorokin, Trump’ın hafta sonunda düzenlediği basın toplantılarındaki en önemli konulardan biriydi. Cumartesi günkü basın toplantısında ilaç hakkında konuşan Trump “Kaybedecek neyiniz var? Alın ve kullanın” dediği ilaç için pazar günkü basın toplantısında gelen sorulara da “İlacı kapsamlı testlerden geçirmek için yeterli vaktimiz yok” diye cevap verdi.

Beyaz Saray’ın koronavirüs ekibinden olan, ABD Ulusal Alerji ve Bulaşıcı Hastalıklar Enstitüsü Direktörü Anthony Fauci’nin de içinde bulunduğu çok sayıda sağlık uzmanı ise sözkonusu ilacın Kovid-19 tedavisinde kesin bir tedavi yöntemi olmadığını söylemeye devam ediyor.

The Guardian’ın haberine göre, Trump’ın “mucize” olarak tanıttığı bu ilacın global bilgi sisteminde ortaya çıkan yanlış bir bilgi olarak, Fransa’da yapılan küçük bir araştırmadan sosyal medya ünlülerine, Fox News’tan Beyaz Saray’ın propagandasına uzanan bir hikayesi var.

Fransa’da kuşkulu bir çalışma

Habere göre, Trump 19 Mart’ta ilacı koronavirüs tedavisinde ‘çığır açan’ bir tedavi yöntemi olarak tanıtmadan çok kısa bir süre önce, Fransa’nın Marsilya kentinde bir araya gelen küçük bir çalışma grubu, klorokinin Kovid-19 tedavisinde işe yarayıp yaramadığını öğrenmek istedi. Ancak Fransızların yaptığı bu çalışmanın sonuçları henüz yayımlanmadan, Uluslararası Antimikrobiyal Ajanlar Dergisi’nde çalışan ve yalan bir beyanla Stanford Üniversitesi mensubu olduğunu iddia eden hukukçu Gregory Rigano, Trump’a yakınlığıyla bilinen Fox News’a bağlanarak ilacın “koronavirüse karşı yüzde yüz etkili olduğunu” söyledi.

Ancak muhabir Wong’un iddiasına göre, Fransa’da yapılan ve sonuçları açıklanmayan ilaç araştırmasına dair her şey zaten başından beri yanlıştı. Hastaların ikiye ayrıldığı kontrol ve tedavi gruplarının yaş olarak birbirlerinden oldukça farklı olmalarının yanında tedavi gruplarındaki bazı hastalara antibiyotik gibi çeşitli ek ilaçlar verildiği ortaya çıktı. Wong’a göre başlangıçta 42 hasta çalışmaya dahil edildi ancak sonradan üçü yoğun bakım ünitesine sevk edilirken bir hasta öldü ve iki hasta da tedaviyi yarıda bıraktı. İlacın, kalan 36 hastanın üzerinde nasıl denendiği, hangi ölçülere göre başarılı sayıldığı ise bilinmiyor. 

Google’dan Elon Musk’a 

Wong, bilim insanlarının ilk başlarda klorokini Kovid-19 için potansiyel bir tedavi ilacı olarak görmelerinin şaşırtıcı olmadığını yazdı. Salgının ilk günlerinde Çin’de ve Güney Kore’de denenmesinin yanında, klorokin Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) büyük ölçekli klinik araştırmalarına dahil ettiği dört ilaçtan da biriydi.

Google verilerine göre, salgının ilk günlerinde milyonlarca insan tarafından aratılmaya başlanan klorokin, kısa sürede popüler oldu. Mart ortasına doğru, daha önce Fox News’a bağlanarak ilacın koronavirüse karşı yüzde yüz etkili olduğunu öne süren Rigano, Columbia Üniversitesi’nden tıp fakültesi diploması sahibi olan ancak blockchain yatırımcılığıyla uğraşan James Todaro ile beraber klorokinin oldukça etkili olduğunu öne süren bir Google makalesi yayımladı. Silikon Vadisi’nin önde gelen isimlerinin yoğun ilgi gösterdiği makale, Twitter’da 33 milyon takipçisi olan milyarder girişimci Elon Musk tarafından da paylaşılınca, klorokin dünya çapında viral oldu.  

Medya dezenformasyonu ve tıbbi denemelerin başlangıcı

ABD Başkanı Trump’ın, dünya çapında merak uyandıran ilaç hakkındaki sosyal medya paylaşımları işlerin seyrini değiştirdi. Fox News’un ilaç hakkında yaptığı düzenli yayınlardan sonra ABD’deki birçok yazılı ve görsel basın kaynağı, ilaç hakkında haberler üretmeye başlayarak klorokinin koronavirüse karşı etkili olduğunu iddia etmeye başladı. İlaç, yalnızca 23 Mart ve 25 Mart arasında kablolu yayın yapan kuruluşlarda toplam 109 kez kullanım için teşvik edildi. ABD’nin Kansas eyaletinden iki hekim, ilaçların koronavirüs tedavisinde kesin olarak etkili olduğunu ve ilacın sağlık çalışanlarında da kullanılabileceğini öne sürerken ABD’deki doktorların büyük kısmı, ilacın henüz tam olarak işe yarayıp yaramadığını bilmediklerini ancak Fransa’da hastaların iyileşmesiyle sonuçlanan çalışmanın referans olarak gösterebileceğini söyledi.

Klorokin, medyada gittikçe daha çok konuşulmaya başlanırken dünyanın dört bir yanındaki sağlık araştırmacıları da ABD’de büyük yandı uyandıran ilacın klinik çalışmalarını artırdı. 30 Mart’ta Fransa’daki Medecine et Maladies Infectieuses’in yayımladığı rapora göre, Saint Louis hastanesinde 11 hastanın üzerinde denenen ilaç, önceki çalışmalarla tamamen zıt sonuçlar ortaya koydu. Raporda klororikinin, azitromisin adı verilen antibiyotikle beraber kullanılmasının Kovid-19 için pozitif bir tedavi oluşturmadığı belirtildi.

Çin’in Vuhan kentinde yapılan, sonuçları 31 Mart tarihinde paylaşılan ancak henüz hakem onayından geçmeyen başka bir çalışma ise, klorokinin, hafif Kovid-19 belirtilerine sahip olan 62 kişi üzerinde denendiğini ve hastaların ilacı kullanmayan diğer hastalara göre daha hızlı iyileştiğini öne sürüyor. 

Google ve Twitter, ilacı teşvik eden yayın ve paylaşımları kaldırdı

Wong’a göre, mart ayının sonlarına doğru ilaca artan talep, birçok tehlikeli durumu da beraberinde getirdi. İlacın tedarikinde meydana gelen tıkanmaların yanında, ABD’de ve Nijerya’da iyi geldiği bahanesiyle ilacı önerilen kullanım miktarından daha fazla kullanarak yüksek dozdan kendilerini öldüren vatandaşlar olduğu ortaya çıktı.

İlaç hakkında gittikçe artan sakıncalı durumlar ve yanlış bilgi akışı, sosyal medyadaki dev şirketleri de bazı önlemler almaya itti. Google, Rigano tarafından yayımlanan ilaç makalesini kaldırdı. Twitter da Brezilya Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun ve Trump’ın avukatı Rudy Giuliani’nin ilacın kullanımını teşvik eden Twitter paylaşımlarını sildi.

Ancak internet platformlarının, henüz etkisi kanıtlanmayan ilacın kullanımı hakkında aldıkları bu önlemlerin, Trump’ın düzenli olarak ilacın kullanılmasını tavsiye ettiği koşullarda ne kadar etkili olabileceğini söylemek zor.

New York Times Trump hakkında önemli bir iddia ortaya attı

Kamuoyunda ve tıp dünyasında şüpheyle karşılansa da Trump’ın ısrarla bu ilacın kullanımını desteklemeye devam etmesi büyük soruları da beraberinde getirirken, New York Times gazetesinin pazartesi günü paylaştığı haber büyük bir yankı uyandırdı. Habere göre, Trump klorokini üreten Sanofi ilaç şirketinin önemli hisse sahiplerinden biriydi. Beyaz Saray’dan veya Trump’dan henüz bu konuda bir açıklama gelmezken, önümüzdeki günlerde Trump’ın bu şirketle ilişkisinin ayrıntılarının ortaya çıkabileceği belirtiliyor.

Share on facebook
Share on twitter
Share on pocket
Share on email
Share on print
  • Medyascope
  • Medyascope Plus