6 Şubat depremlerinin üzerinden 33 ay geçti ancak Adıyaman’da yerinde dönüşüm projeleri ciddi krizle karşı karşıya. Hakediş ödemelerinin 45-50 gün gecikmesi inşaatları durdurdu. 2 bin 516 ruhsatlı yapının sadece 695’i tamamlandı. İnşaat Mühendisleri Odası yetkilileri, müteahhit-vatandaş arasında anlaşmazlıkların arttığını ve bakanlığın acil çözüm üretmesi gerektiğini söylüyor.
TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Adıyaman İl Temsilcisi Tuncay Kaya, deprem bölgesinde yerinde dönüşüm projelerinde yaşanan krizi değerlendirdi.
Kaya, 6 Şubat depremlerinden 33 ay geçmesine rağmen vatandaşların kendi arsalarında devlet desteğiyle yürüttükleri projelerde ciddi bir çıkmazla karşı karşıya olduğunu söyledi. Ayrıca Kaya 750 bin TL hibe, 750 bin TL kredi ve vatandaşın kendi imkanlarıyla yürütülen projelerin hakediş ödemelerinin 45-50 günü bulan gecikmeler nedeniyle durma noktasına geldiğini belirtti: “Bakanlığın bu ödemeleri aksatmayacak şekilde planlama yapması zorunluluktur.”
Barınma sorunu hâlâ çözülmedi, işler kilitlendi
Kaya, vatandaşların durumunu şöyle anlattı: “Hâlâ barınma sorunuyla mücadele eden vatandaşlar, artan inşaat maliyetleri karşısında kendi paylarına düşen ödeme yükümlülüklerini karşılayamıyor. Geciken hakedişler ve vatandaşın mali zorlukları yüzünden işler kilitlendi.”
Müteahhitlerle vatandaş karşı karşıya geldi
Kaya, temsilciliğe gelen bildirimleri şöyle değerlendirdi: “Birçok projede müteahhit firmalar ile hak sahipleri arasında ciddi anlaşmazlıklar yaşanıyor. Özellikle anahtar teslimi işlerde artan enflasyon karşısında müteahhitlerin taahhüt ettikleri fiyatlarla projeleri tamamlayamadığı ortaya çıktı. Birçok projenin bu nedenle tıkandığı ve anlaşmazlıkların sürdüğü görülüyor.”
Başlanmayan projeler var
Kaya, Adıyaman’da çok sayıda müteahhitlik sözleşmesi imzalandığını ancak işe dahi başlanmayan projeler bulunduğunu belirterek vatandaşların ağır mağduriyet yaşadığını dile getirdi.
Yerinde dönüşümde verilen ruhsat tarihinden sonra en fazla bir yıl içinde işe başlanması gerektiğini hatırlatan Kaya şunları söyledi: “Aksi hâlde vatandaş hibe ve kredi desteklerinden yararlanamama riskiyle karşı karşıya. Bakanlığın bu konuda ivedilikle çözüm üretmesi şarttır.”
“Yüzde 30’luk hakediş güvensizlik doğurdu”
Kaya, yerinde dönüşümde son yüzde 30’luk hakedişin ancak yapı kullanma izin belgesi alındıktan sonra ödenmesinin büyük sorun yarattığını belirtti. Bu uygulamanın hem vatandaş hem müteahhit için yüksek maliyet ve güvensizlik doğurduğunu söyleyen Kaya, “Anahtar teslim projelerde müteahhitler bu yükü bir şekilde karşılayabiliyor. Ancak maliyet üzerinden yapılan anlaşmalarda tüm giderlerin vatandaş tarafından ödenmesi gerekiyor. Bu da projelerin özellikle son aşamada tıkanmasına neden oluyor” dedi.
Kaya, 6 Şubat depremleri sonrası hasar tespitlerinden kaynaklı mahkemelik yapıların hak sahiplerinin yerinde dönüşüm başvuru süresini kaçırdığını ve yüzlerce kişinin destekten yararlanamadığını belirtti.
“Bu mağduriyetin giderilmesi için mahkemeye konu olmuş yapıların hak sahiplerine de hibe ve kredi desteği sağlanmalı” diyen Kaya, depremde hasar almamış olsa da ömrünü tamamlamaya yaklaşmış yapıların da desteklenmesi gerektiğini vurguladı: “Yerinde dönüşümdeki gibi mekanizmalarla bu yapıların kentsel dönüşüm kapsamında yeniden yapılması sağlanmalı.”
