Uluslararası sistem neden çözüldü? ABD’nin müdahaleleri neyi değiştirdi? Savaşlar ve yeni güç dengeleri sistemi nasıl değiştirdi? Ersin Kalaycıoğlu, savaşlar, nükleer risk ve güç siyaseti üzerinden yeni dünya düzeninin belirsizliğini anlattı.
Siyasetname programında Senem Görür Yücel’in sorularını yanıtlayan siyaset bilimci Ersin Kalaycıoğlu, 1945 sonrası kurulan uluslararası düzenin çözülmekte olduğunu söyledi. Kalaycıoğlu, özellikle ABD’nin son yıllardaki müdahaleci politikalarının bu düzeni aşındırdığını vurgularken, dünyanın giderek kuralsız ve çok merkezli bir yapıya sürüklendiğini ifade etti.
Savaşlar ve yeni güç dengeleri sistemi nasıl değiştirdi?
Kalaycıoğlu’na göre İkinci Dünya Savaşı sonrası kurulan düzen, savaşın yarattığı büyük yıkımın doğrudan sonucu olarak ortaya çıktı.
Birleşmiş Milletler sistemi ve Avrupa’daki entegrasyon projelerinin temelinde, savaşın tekrarını engelleme amacı olduğunu vurgulayan Kalaycıoğlu, bu sistemin diplomasi ve hukuk üzerine inşa edildiğini söyledi.
Ancak bu düzeni kuran kuşakların artık sahnede olmadığını belirten Kalaycıoğlu, yeni liderlerin aynı tarihsel hafızaya sahip olmadığını ifade etti.
ABD’nin “hiper güç” yanılgısı
Programda ABD’nin Soğuk Savaş sonrası izlediği politikalar da ele alındı.
Kalaycıoğlu, Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından ABD’nin kendisini “hiper güç” olarak gördüğünü ve dünya düzenini tek başına şekillendirebileceği varsayımıyla hareket ettiğini söyledi.
Bu yaklaşımın Irak, Afganistan ve Libya gibi örneklerde ciddi başarısızlıklar ürettiğini vurgulayan Kalaycıoğlu, askeri müdahalelerle demokrasi inşa etme fikrinin gerçekçi olmadığını belirtti.
“Yıkmak mümkün ama yerine koymak değil”
Kalaycıoğlu’na göre ABD’nin müdahalelerinin ortak sonucu, devlet yapılarını zayıflatmak oldu.
Irak örneğini hatırlatan Kalaycıoğlu, toplumsal dengeler dikkate alınmadan yapılan müdahalelerin istikrarsızlık yarattığını ifade etti.
“Yıkabiliyorsunuz ama yerine doğru dürüst bir şey koyamıyorsunuz” değerlendirmesinde bulunan Kalaycıoğlu, bunun temel nedeninin yerel siyasi yapıların göz ardı edilmesi olduğunu söyledi.
Çok merkezli ve kuralsız bir dünyaya doğru
Kalaycıoğlu’na göre dünya artık tek kutuplu değil.
Çin, Avrupa ve diğer aktörlerin güç kazanmasıyla çok merkezli bir yapıya geçildiğini belirten Kalaycıoğlu, bu yeni sistemin henüz kurallara bağlanamadığını ifade etti.
Bu durumun çatışma riskini artırdığına dikkat çeken Kalaycıoğlu, güç siyasetine dayalı bir düzenin istikrarsızlık üreteceğini söyledi.
“Asıl yönelim: Oligarşik bir dünya düzeni”
Programın en çarpıcı değerlendirmelerinden biri ise ekonomik güç yoğunlaşması üzerine oldu.
Kalaycıoğlu, küresel ölçekte büyük sermaye sahipleri ile siyasal iktidarlar arasında oluşan ilişkilere dikkat çekerek, dünyanın “plutokratik oligarşi”ye doğru gittiğini ifade etti.
Bu yapının geniş kitlelerde öfke yarattığını ancak bu öfkenin çoğu zaman yanlış hedeflere yönlendirildiğini belirtti.
