İSTANBUL (Medyascope) – İspanya’nın Pamplona kentinde her yıl düzenlenen San Fermín Festivali, kırmızı-beyaz kıyafetli kalabalıklar ve dar sokaklarda yapılan boğa koşularıyla dünyanın en bilinen festivallerinden biri. 1910’dan bu yana 16 kişinin öldüğü festival, hayvan hakları savunucularının da hedefinde. Peki Pamplona’nın bu ünlü geleneği nasıl başladı ve neden hâlâ sürüyor?
Haberin özeti:
Bu özet yapay zekâ tarafından hazırlanmış ve editör tarafından kontrol edilmiştir.
- San Fermín Festivali, İspanya’nın Pamplona kentinde her yıl 6-14 Temmuz tarihleri arasında düzenleniyor.
- Festivalin en bilinen etkinliği, 7-14 Temmuz arasında her sabah yapılan boğa koşuları.
- Kayıtların başladığı 1910’dan bu yana Pamplona boğa koşularında 16 kişi hayatını kaybetti, son ölüm 2009’da yaşandı.
- Boğa koşularında kullanılan hayvanlar genellikle aynı gün boğa güreşlerinde öldürüldüğü için festival hayvan hakları örgütlerinin tepkisini çekiyor.
- Ernest Hemingway’in “Güneş de Doğar” romanı, San Fermín’i dünya çapında ünlü hale getiren başlıca dönüm noktalarından biri oldu.
İçindekiler:
İspanya’nın kuzeyindeki Navarra Özerk Bölgesi’nin başkenti Pamplona, her yıl temmuz ayında dünyanın en çok konuşulan festivallerinden birine ev sahipliği yapıyor: San Fermín Festivali.
6 Temmuz’da belediye binasından atılan “chupinazo” adlı havai fişekle başlayan festival, 14 Temmuz gece yarısında “Pobre de mí” töreniyle sona eriyor. Festivalin en bilinen etkinliği ise 7-14 Temmuz arasında her sabah saat 08.00’de yapılan boğa koşuları.
Dünyanın dört bir yanından gelen binlerce kişi, beyaz kıyafetler ve kırmızı fularlarla Pamplona sokaklarını dolduruyor.
San Fermín, yalnızca bir halk eğlencesi değil; aynı zamanda ölümcül kazalar, hayvan hakları protestoları, aşırı turizm ve İspanya’daki boğa güreşi kültürü üzerine süren tartışmaların da merkezinde.
San Fermín Festivali nerede yapılıyor?
San Fermín Festivali, İspanya’nın kuzeyindeki Pamplona’da düzenleniyor. Pamplona, Navarra Özerk Bölgesi’nin başkenti.
Festival, kent merkezindeki dar sokaklar, belediye meydanı, tarihi güzergâhlar ve boğa arenası etrafında şekilleniyor. Boğa koşularında hayvanlar, Santo Domingo yokuşundan başlayarak eski şehir sokaklarından geçiyor ve Pamplona Boğa Arenası’na ulaştırılıyor.
Resmi turizm kaynaklarına göre koşu güzergâhı yaklaşık 848 metre uzunluğunda ve yarış genellikle üç dakika civarında sürüyor. Ancak bu kısa süre, festivalin en tehlikeli anlarını oluşturuyor.
Festivalin tarihi nereden geliyor?
San Fermín Festivali’nin kökeni, Pamplona’nın koruyucu azizi kabul edilen Aziz Fermín’e adanan dini törenlere dayanıyor. Zamanla dini anmalar, ticaret fuarları, halk eğlenceleri ve boğa güreşi geleneğiyle birleşerek bugünkü festival biçimini aldı.
Bugün festival, dini geçitlerden konserlere, havai fişek gösterilerinden sokak eğlencelerine kadar yüzlerce etkinliği kapsıyor.
Küresel ölçekte San Fermín denildiğinde akla ilk olarak “encierro” yani boğa koşusu geliyor.
Festivalin uluslararası ün kazanmasında Ernest Hemingway’in büyük payı var. Hemingway’in 1926’da yayımlanan “Güneş de Doğar” romanı, Pamplona’daki boğa koşularını dünya çapında bilinir hale getirdi.
2026’da festival, romanın yayımlanmasının 100. yılı nedeniyle Hemingway mirasıyla da anılıyor.
Boğa koşusu nasıl yapılıyor?
San Fermín’in en meşhur ritüeli olan boğa koşusu, 7-14 Temmuz arasında her sabah düzenleniyor. Koşucular, boğaların önünde dar ve taş döşeli sokaklarda ilerleyerek arenaya ulaşmaya çalışıyor.
Koşu başlamadan önce katılımcılar, Santo Domingo yokuşunda bulunan Aziz Fermín figürünün önünde dua ederek koruma diliyor. Ardından boğalar salınıyor ve kalabalık, birkaç dakika içinde arenaya doğru akıyor.
Koşuya katılmak için profesyonel sporcu olmak gerekmiyor. Ancak alkol ya da uyuşturucu etkisi altında koşmak, boğalara dokunmak ya da onları kışkırtmak, uygunsuz ayakkabıyla koşmak, sırt çantası taşımak, fotoğraf veya video çekmek gibi davranışlar yasak. Çünkü dar sokaklarda bir kişinin düşmesi, arkasından gelen kalabalık ve boğalar nedeniyle zincirleme tehlike yaratabiliyor.
Bugüne kadar kaç kişi öldü?
Pamplona’daki boğa koşularında ölüm nadir görülse de festival ölümcül bir geçmişe sahip.
Kayıtların tutulmaya başlandığı 1910’dan bu yana Pamplona boğa koşularında 16 kişi hayatını kaybetti. Ölümlerin büyük kısmı boğa boynuzlaması sonucu yaşandı. Son ölüm 2009’da meydana geldi.
Yaralanmalar ise çok daha sık görülüyor. Her yıl koşucular arasında ezilme, düşme, boynuzlanma ve çarpma nedeniyle hastaneye kaldırılanlar oluyor. Özellikle kalabalığın yoğunluğu, koşucuların deneyimsizliği ve bazı katılımcıların festival atmosferi içinde riskleri hafife alması tehlikeyi artırıyor.
Boğalara ne oluyor?
San Fermín tartışmasının merkezindeki en önemli başlıklardan biri de hayvanların akıbeti.
Boğa koşularında kullanılan hayvanlar, sabah saatlerinde sokaklardan arenaya yönlendiriliyor. Aynı boğalar genellikle günün ilerleyen saatlerinde yapılan boğa güreşlerinde öldürülüyor. Hayvan hakları örgütleri, festivalin yalnızca insanlar için riskli olmadığını, boğalar için de sistematik şiddet anlamına geldiğini söylüyor.
Bu nedenle San Fermín, her yıl festival başlamadan önce hayvan hakları protestolarına sahne oluyor. PETA ve AnimaNaturalis gibi örgütler, boğa koşularının ve boğa güreşlerinin sonlandırılması çağrısı yapıyor. 2026 festivali öncesinde de aktivistler Pamplona’da sahte kanla kaplı bedenleri ve boğa boynuzu aksesuarlarıyla protesto düzenledi.
Neden bu kadar tartışılıyor?
San Fermín, destekçilerine göre Pamplona’nın kimliğinin parçası, yüzyıllardır süren bir gelenek ve kente büyük turizm geliri sağlayan kültürel bir etkinlik.
Eleştirenlere göre ise festival, hem insan hayatını hem de hayvanların yaşam hakkını riske atan bir gösteri. Hayvan hakları savunucuları, boğaların sokaklarda koşturulduktan sonra arenada öldürülmesini “eğlence adına şiddet” olarak nitelendiriyor.
Festival ayrıca aşırı kalabalık, alkol tüketimi, güvenlik sorunları ve kent sakinlerinin gündelik yaşamının kesintiye uğraması nedeniyle de tartışılıyor. Pamplona halkının bir bölümü festivalin kente sağladığı ekonomik katkıyı savunurken, bazı yerel tepkiler aşırı turizm ve festivalin ticarileşmesi üzerinde yoğunlaşıyor.
2026 San Fermín Festivali, 6 Temmuz’da başladı ve 14 Temmuz’a kadar sürecek.
Bu yıl festivalin açılışını, Pamplona’daki acil sağlık hizmetlerini temsilen iki sağlık çalışanı yaptı. Kentte 6 Temmuz günü yapılan “chupinazo” töreniyle festival resmen başladı.
İlk boğa koşusu 7 Temmuz sabahı yapılacak. Koşular 14 Temmuz’a kadar her sabah devam edecek.
Kaynak: TIME
