İSTANBUL (Medyascope) – ABD, Hürmüz Boğazı’nda ticari gemilere düzenlenen saldırıların ardından İran’a yönelik yeni hava saldırıları başlattı. İran ise Bahreyn ve Kuveyt’teki Amerikan üslerini hedef aldı. NATO Zirvesi için Ankara’da bulunan ABD Başkanı Donald Trump, “Bence ateşkes bitti” dedi.
Haberin özeti:
Bu özet yapay zekâ tarafından hazırlanmış ve editör tarafından kontrol edilmiştir.
- ABD, Hürmüz Boğazı’nda ticari gemilere düzenlenen saldırıların ardından İran’da 80’den fazla hedefi vurdu.
- İran, ABD saldırılarına Bahreyn ve Kuveyt’teki Amerikan askeri üslerini hedef alarak yanıt verdi.
- NATO Zirvesi için Ankara’da bulunan Trump, “Bence ateşkes bitti” dedi.
- ABD, İran petrol satışlarına verilen geçici izni de iptal etti.
- Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim petrol fiyatlarını yükseltirken, bölge ülkeleri tanker saldırıları nedeniyle İran’ı suçladı.
ABD ile İran arasında geçen ay varılan ateşkes ve mutabakat zaptı, Hürmüz Boğazı’nda ticari gemilere düzenlenen saldırıların ardından yeniden ağır bir krize girdi.
ABD, Hürmüz Boğazı’nda üç ticari gemiye düzenlenen saldırılara karşılık olarak İran’a yönelik bir dizi hava saldırısı başlattı. İran ise ABD saldırılarına yanıt olarak Kuveyt ve Bahreyn’deki Amerikan askeri üslerini hedef aldığını açıkladı.
NATO Zirvesi için Ankara’da bulunan ABD Başkanı Donald Trump, kendisine yöneltilen bir soru üzerine İran ile ateşkesin sona erdiğini düşündüğünü söyledi. Trump, “Bence ateşkes bitti. Artık onlarla uğraşmak istemiyorum, onlar pislikler” dedi.
Trump: “Hasta insanlar tarafından yönetiliyorlar”
NATO Zirvesi için Ankara’da bulunan Trump, 8 Temmuz Çarşamba günü NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile yaptığı görüşmede İran’a yönelik sert açıklamalarda bulundu.
Rutte, ABD’nin İran’a yönelik saldırılarına destek verdiğini söyledi ve son saldırıları “kesinlikle gerekli” olarak nitelendirdi.
Trump ise İran yönetimini hedef alarak, “Bence ateşkes bitti. Artık onlarla uğraşmak istemiyorum, onlar pislikler” dedi.
ABD Başkanı sözlerini şöyle sürdürdü:
“Hasta insanlar. Hasta insanlar tarafından yönetiliyorlar. Ve onlar acımasız, şiddet yanlısı insanlar. Eğer nükleer silahları olsaydı, onu kullanırlardı. Benim açımdan bu iş bitti.”
Trump, ABD’nin müzakere ekibiyle konuyu görüşeceğini söyledi ancak İran’la temaslara ilişkin de “Onlarla uğraşmak sadece zaman kaybı, onlar yalancı” ifadelerini kullandı.
CENTCOM: 80’den fazla hedef vuruldu
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), 7 Temmuz’da yaptığı açıklamada İran hedeflerinin vurulduğunu duyurdu.
CENTCOM, saldırıların “uluslararası bir su yolunda masum mürettebatı taşıyan ticari gemilere saldırmanın bedelini ödetmek” amacıyla düzenlendiğini belirtti.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, salı günü geç saatlerde 80’den fazla hedefin vurulduğunu, bunlar arasında İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun 60’tan fazla küçük teknesinin de bulunduğunu açıkladı.
İran devlet medyası ise saldırılarda Keşm Adası, Bandar Abbas ve Sirik’in hedef alındığını; şarapnel parçaları nedeniyle yaralananlar olduğunu bildirdi. Saldırılarda ölenler olduğuna ilişkin herhangi bir açıklama yapılmadı.
İran’ın yarı resmi iki haber ajansı, ülkenin güneyindeki liman kenti Buşehr’de bu sabah yeni saldırılar düzenlendiğini de aktardı.
ABD, petrol satışlarına verilen izni askıya aldı
Washington yalnızca askeri saldırılarla yetinmedi. ABD Hazine Bakanlığı, İran petrol satışlarına verilen geçici izni de iptal etti.
İran’a petrol ve petrol ürünleri satma yetkisi veren lisans, geçen ay Washington ile Tahran arasında imzalanan mutabakat zaptının parçasıydı.
İran Dışişleri Bakanlığı, ABD’nin bu adımını mutabakat zaptının ihlali olarak nitelendirdi. Bakanlık, kararın ABD hükümetinin “kötü niyetini, tutarsızlığını ve güvenilmezliğini” gösterdiğini savundu.
Açıklamada, Tahran’ın “ulusal çıkarlarını ve ulusal güvenliğini korumak için gerekli gördüğü her türlü önlemi alacağı” belirtildi.
Katar ve Suudi Arabistan’dan İran’a suçlama
Hürmüz Boğazı’ndaki tanker saldırıları bölge ülkelerinden de tepki gördü.
Katar ve Suudi Arabistan, kendi ülkelerine ait tankerlerin boğazdan geçerken ya da boğaz yakınlarında vurulduğunu duyurdu ve saldırılardan İran’ı sorumlu tuttu.
Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Majed Al Ansari, İran’ı Al-Rekayyat adlı gemiye yönelik saldırıdan “tamamen sorumlu” tuttuklarını söyledi.
Katar, İran’dan “bölgesel güvenliği baltalayan tüm uygulamalara derhal son vermesini” ve “dar çıkarlar peşinde küresel enerji arzını ve bölge ülkelerinin kaynaklarını tehlikeye atmaktan kaçınmasını” talep etti.
Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı da İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen Suudi Arabistan bandıralı Wadyan adlı tankeri hedef aldığını açıkladı.
Suudi Arabistan açıklamasında saldırıların “uluslararası denizciliğin güvenliği ve emniyeti ile küresel enerji arzının güvenliğine yönelik bir saldırı” olduğu belirtildi.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise Katar’ın suçlamalarını “iyi komşuluk ilkesine aykırı” olarak nitelendirdi.
Bekayi, Telegram üzerinden yaptığı açıklamada, İran ile koordineli olmayan rotaları kullanan ya da geminin takip sistemini manipüle eden ticari gemilerin çarpışma riskiyle karşı karşıya olduğunu savundu.
Bekayi, bu gemilerin İran’ın boğazda “güvenli geçişi kolaylaştırma” çabalarını sekteye uğrattığını ileri sürdü.
Geçen ayki mutabakat ne öngörüyordu?
ABD ile İran arasında geçen ay varılan mutabakat zaptı, iki ülke arasındaki ateşkesi uzatmıştı.
14 maddelik anlaşma, “her cephede” tüm çatışmalara son verilmesini öngörüyor ve İran’ın asla nükleer silaha sahip olmayacağını belirtiyordu.
Anlaşma ayrıca İran’ın “yeniden yapılanması ve ekonomik kalkınması” için 300 milyar dolarlık bir fon ayrılmasını içeriyordu. Ancak ABD’nin bu fona katkıda bulunması zorunlu değildi.
Mutabakat kapsamında, Hürmüz Boğazı’na kıyısı olan İran ve Umman’ın diğer Körfez ülkeleriyle birlikte su yolunun “gelecekteki yönetimi ve denizcilik hizmetleri” konusunda görüşmeler yapması gerekiyordu.
Kaynak: New York Times
