İSTANBUL (Medyascope) – Amerika Birleşik Devletleri (ABD) 2026 mali yılında 81 milyar dolar gümrük vergisi iadesi ödedi. ABD Başkanı Donald Trump’ın acil durum yetkisine dayanarak uyguladığı geniş kapsamlı gümrük tarifelerinin Yüksek Mahkeme tarafından hukuka aykırı bulunmasının ardından ithalatçı şirketlere 81 milyar dolar geri ödendi.
Amerika Birleşik Devletleri (ABD), 13 Temmuz Pazartesi günü açıklanan bütçe verilerine göre Ekim 2025’te başlayan mali yılda 81 milyar dolar gümrük vergisi iadesi ödedi.
Geçen yıl sadece 5 milyar dolar olan iade rakamı, Yüksek Mahkeme’nin gümrük vergilerini yasadışı ilan etmesiyle rekor seviyeye ulaştı. Şirketlerin gelecek dönemde toplam 166 milyar dolarlık gümrük vergisi tutarında geri ödeme alma olasılığı devam ediyor.
Başkan Donald Trump’ın uyguladığı gümrük vergilerinden elde edilen iadelerin artması haziran ayı federal bütçe açığını 120 milyar dolara çıkardı. Yönetimin gümrük vergilerinin başarısına kanıt olarak gösterdiği Haziran 2025’teki 27 milyar dolarlık bütçe fazlasından keskin bir geri dönüş yaşandı.
Hazine Bakanlığı yetkilisi gazetecilere yaptığı açıklamada, bu artışın tamamen Yüksek Mahkeme kararından kaynaklandığını ve geri ödemelerin çoğunun Mayıs ve Haziran aylarında yapıldığını söyledi.
Trump, gümrük vergilerinin fabrikaları ABD’ye geri getireceğini, daha avantajlı ticaret anlaşmaları sağlayacağını ve bütçe açığını azaltacağını savunuyordu. Ancak federal bütçe açığı mali yılın ilk dokuz ayında yüzde 2 artarak 1 trilyon 367 milyar dolara ulaştı.
Gümrük vergileri neden yasadışı ilan edildi?
Trump’ın tüm ithalata uygulanan yüzde 10 temel gümrük vergisi de dahil olmak üzere kapsamlı gümrük vergilerini yürürlüğe koyarken yetkisini aştığı yönündeki Yüksek Mahkeme kararı 20 Şubat’ta yürürlüğe konuldu.
Muhafazakâr çoğunluklu mahkemede üçe karşı altı oyla verilen hükmü Amerikan işletme sahipleri memnuniyetle karşıladı. Bu karar, yüksek mahkemenin Trump’ın ikinci dönemindeki politikalarını ilk kez geçersiz kıldığı anlamına geliyordu.
Mahkeme, Trump’ın gümrük vergilerini yasallaştırmak için kullandığı 1977 tarihli Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası’nın (IEEPA) “başkanın gümrük vergisi koymasına yetki vermediğini” söyledi.
Gümrük vergi iadeleri kimlere yapıldı?
Uluslararası Ticaret Mahkemesi Yargıcı Richard Eaton, hükümete gümrük vergisi iadelerini hızlandırma emri kararı vermesine yardımcı olacak ayrıntılara sahip olmadığını söyledi.
Eaton’ın daha önce verdiği ithalat vergilerini ödeyen tüm işletmelerin faiziyle birlikte iade alma hakkına sahip olmasını öngören karara Adalet Bakanlığı itiraz etti.
Bakanlık, mahkemeye sunduğu bir belgede yalnızca gümrük vergilerine itiraz eden 2 bin 500 davadan birine taraf olan şirketlerin yasal olarak iade talep etme hakkına sahip olduğunu savundu.
Trump gümrük vergisi savaşını terk edecek mi?
Karardan saatler sonra Trump, IEEPA’dan farklı bir yasa kullanarak gümrük vergilerini yürürlükte tutacağına dair söz verdiği bir basın toplantısı düzenledi.
Yönetiminin 1974 Ticaret Yasası’nı kullanarak haksız ticaret uygulamalarına ilişkin ek soruşturmalar yürüteceğini söyledi. ABD Başkanı, mahkemenin yetkilerini yalnızca IEEPA kapsamında kısıtladığı için ticaret savaşını sürdürme konusunda cesaretlendiğini belirtti.
Trump, “Başka yollarımız var, çok sayıda başka yolumuz var” dedi ve ekledi:
“Bunu kastetmediklerinden eminim, ancak Yüksek Mahkeme’nin kararı, bir başkanın ticareti yeteneğini azaltmak yerine daha güçlü hale getirdi.”
Kaynak: Reuters, Guardian, Fortune
Derleyen: Cemre Sanlav
