İSTANBUL (Medyascope) – Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Büyük Dairesi, Osman Kavala’nın ikinci başvurusunu karara bağladı. Mahkeme ifade özgürlüğü, toplantı özgürlüğü, adil yargılanma hakkı ve özgürlük hakkının ihlal edildiğini tespit ederek Türkiye’den Kavala’nın en kısa sürede serbest bırakılmasını istedi. Osman Kavala, “AİHM kararlarına uyulması asıl olarak bu yükümlülüğün yerine getirilmesi ile ilgilidir, bunun için gereklidir” dedi.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Büyük Dairesi, iş insanı ve sivil toplum aktivisti Osman Kavala’nın ikinci başvurusuna ilişkin kararını açıkladı.
Mahkeme; ifade özgürlüğü, toplantı ve örgütlenme özgürlüğü, adil yargılanma hakkı ile özgürlük ve güvenlik hakkının ihlal edildiğine karar verdi. Ayrıca haklara getirilen kısıtlamaların amacı dışında kullanılmasını yasaklayan 18. maddenin ve ağırlaştırılmış müebbet cezasının gözden geçirilmesini sağlayacak bir mekanizmanın bulunmaması nedeniyle insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele yasağının ihlal edildiğini tespit etti.
“Kavala v. Türkiye (no. 2)” olarak adlandırılan davanın kararı, Strazburg’daki İnsan Hakları Binası’nda yapılan kamuya açık oturumda duyuruldu. AİHM Başkanı Mattias Guyomar, “Tespit edilen ihlallerin ciddiyeti göz önünde bulundurulduğunda, davalı devletin başvuranın mümkün olan en kısa sürede serbest bırakılmasını sağlaması gerektiğini belirtmektedir” dedi.
“AİHM kararlarına uyulması gereklidir”
Osman Kavala, kararla ilgili açıklama yazılı bir açıklama yaptı:
“AİHM’in benimle ilgili aldığı Büyük Daire kararı, mahkûmiyet sürecinin incelenmesini kapsıyor. Bu kararda da, bundan önceki iki AİHM kararında olduğu gibi, suç işlendiğini gösteren ikna edici somut delil olmadan özgürce yaşama hakkının kısıtlanamayacağı vurgulandı. İlk Gezi davası kapsamında 2020 yılında verilen beraat kararında da suç işlediğime dair delil olmadığı gerçeği ortaya konulmuştu.
AİHM son kararıyla mahkemelerin olaylarla ilgili genel değerlendirmeler ve faaliyetlerin amacı hakkında niyet okuma içeren akıl yürütmelerle mahkûmiyet kararı verebileceği anlayışının kabul edilemez olduğunu belirtmiş oldu.
Yasalarca suç sayılan bir eylemde bulunmayan insanların özgürce yaşama haklarının kısıtlanamayacağı temel insan hakları ilkesidir. Bu hakkın korunması, kamuda bu ilkeye mutlak biçimde riayet edilmesinin sağlanması da hukuk devletinin yurttaşlara karşı yükümlülüğüdür.
AİHM kararlarına uyulması asıl olarak bu yükümlülüğün yerine getirilmesi ile ilgilidir, bunun için gereklidir.”
Kavala’nın ikinci başvurusu ne ile ilgili?
Kavala’nın 18 Ocak 2024’te yaptığı ikinci başvuru, 2019 kararının ardından alınan tüm tedbirleri kapsıyor. Başvuruda Türkiye’nin AİHS’nin yedi maddesini ihlal ettiği ileri sürüldü.
Başvuruya konu olan ve ihlal edildiği savunulan AİHS maddeleri şunlar:
- 3. madde: İnsanlık dışı veya aşağılayıcı muamele yasağı
- 5. madde: Özgürlük ve güvenlik hakkı
- 6. madde: Adil yargılanma hakkı
- 7. madde: Kanunsuz ceza olmaz ilkesi
- 10. madde: İfade özgürlüğü
- 11. madde: Toplantı ve dernek kurma özgürlüğü
- 18. madde: Haklara getirilecek kısıtlamaların sınırlanması
Kavala’nın 18 Ocak 2024 tarihli başvurusuna ilişkin Kavala / Türkiye (no. 2) davasının duruşması Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Büyük Dairesi’nde 25 Mart’ta görülmüştü.
Karar tahliye yolunu açar mı?
AİHM kararları, AİHS’nin 46. maddesi uyarınca taraf devletler açısından bağlayıcı. Kararların uygulanmasını Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi denetliyor. AİHM, 2019’da Kavala’nın derhal serbest bırakılması gerektiğine hükmetmiş; Büyük Daire de 2022’de Türkiye’nin bu karara uymadığını tespit etmişti.
Bu nedenle açıklanacak kararın yalnızca Kavala’nın bireysel durumu açısından değil, Türkiye’nin AİHM kararlarına uyma yükümlülüğü ve Avrupa insan hakları sisteminin bağlayıcılığı açısından da yakından izlenmesi bekleniyor.
