ADIYAMAN (Medyascope) – Adıyaman’da badem rekoltesi bu yıl 25 bin tondan 18-20 bin tona gerilerken üreticiler bahçelerini sökmeye başladı. Ziraat odaları alım fiyatının açıklanmasını ve hasat döneminde ithalatın sınırlandırılmasını istiyor.
Adıyaman’da badem hasadı başladı. Kentte ilçelerle birlikte 110 bin dönüme yakın badem bahçesi bulunuyor ve üreticiler rekolte kaybı ile belirsiz alım fiyatlarıyla aynı anda karşı karşıya kalıyor.
Rekolte 18-20 bin tona gerileyecek
Kahta Ziraat Odası Başkanı Fatin Rüştü Zorlu Turanlı, geçen yıl 25 bin ton olan rekoltenin bu yıl 18-20 bin tona gerileyeceğini öngördüğünü ve sektörde ciddi bir alarm yaşandığını söylüyor. Turanlı’ya göre üretimdeki düşüşün nedeni yalnızca hava koşulları değil, ekonomik sıkıntılar nedeniyle sökülen badem bahçelerinin sayısındaki artış da bu gerilemede etkili oluyor.
Don ve aşırı yağış 5-7 bin ton kayıp yaratacak
Turanlı, çiçeklenme döneminde yaşanan don ve aşırı yağışların üretimi olumsuz etkilediğini belirterek bu yıl 5-7 bin tonluk üretim kaybı beklendiğini aktarıyor. Turanlı, geçen yıl Adıyaman genelinde 7-8 bin dönüm badem bahçesinin söküldüğünü, bu alanın yaklaşık 5 bin dönümünün ise yalnızca Kahta’da gerçekleştiğini söyleyerek, “Yıllarca emek verilerek yetiştirilen badem ağaçlarının kesilmesi çok acı bir tablo” diyor.
Üretici fiyatını bilmeden hasada giriyor
Tarım ve Orman Bakanlığı henüz alım fiyatlarını açıklamadığı için üretici ciddi bir belirsizlikle hasada giriyor. Turanlı, 2026 yılı kabuklu badem fiyatlarının randımana göre belirlenmesi gerektiğini savunarak beklentilerini şöyle sıralıyor: 200-299 randımanda en az 450 TL, 300-349 randımanda en az 500 TL, 350 ve üzeri randımanda ise 500-600 TL ve üzeri. Turanlı, mevcut maliyetler dikkate alınmadan belirlenecek bir fiyatın üreticiyi zor durumda bırakacağını belirterek “Üretici zarar ederse bahçesini koruyamaz, bahçesini koruyamazsa Türkiye’nin badem üretimi geriler” uyarısında bulunuyor.
İthal badem yerli üreticiyi baskılıyor
Turanlı, ithal bademin hasat döneminde piyasaya yoğun şekilde girmesinin fiyatları baskıladığını savunarak gümrük vergilerinin artırılmasını ve ithalatın kontrollü hale getirilmesini istiyor.
Turanlı, “Üretici tam ürününü toplamaya başlıyor, yurtdışından düşük maliyetli badem geliyor, üretici kendi ülkesinde ithal ürünle rekabet etmek zorunda kalıyor” ifadelerini kullanıyor.
Besni’de badem yerini fıstığa bırakabilir
Besni Ziraat Odası Başkanı İsmail Sümer, ilçede 21 bin dönüm badem bahçesi bulunduğunu ve geçen yıl yaklaşık 150 dönümlük alanın söküldüğünü belirtiyor. Sümer, bazı üreticilerin badem ağaçları arasına Antep fıstığı fidanı diktiğini, bu eğilimin sürmesi halinde on binlerce badem ağacının kesilebileceğini aktarıyor.
Sümer, piyasada ithal kabuksuz bademin 8-10 dolar seviyesinde satıldığını belirterek “Tüccarın eline düşüyor ve zararına satış yapmak zorunda kalıyor” diyor.
Üretici 2007’den bu yana bahçesini büyüttü
Besni’nin Tekağaç köyünde badem üreticisi Kadir Özbay, üretime 2007 yılında başladığını ve bahçesini 2017 yılında 750 dönüme kadar büyüttüğünü anlatıyor. Özbay, son iki yılda don ve dolu nedeniyle rekoltenin ciddi ölçüde düştüğünü, buna karşılık piyasada ithal kabuksuz bademin satıldığını belirterek “Bu tablo üreticinin zarar etmesi, hatta borçlarını ödeyememesi anlamına geliyor” diyor.
Üreticiler sekiz maddelik talep listesi sunuyor
Ziraat odaları ve üreticiler, badem üretiminin sürdürülebilir hale getirilmesi için ortak talepler sıralıyor: hasat öncesi gerçekçi bir alım fiyatının açıklanması, randıman ve maliyete göre fiyatlandırma yapılması, hasat döneminde ithalatın sınırlandırılması, iklim kaynaklı zararlara etkin destek sağlanması, kooperatifleşmenin desteklenmesi, lisanslı depolama altyapısının geliştirilmesi, bademin katma değerli ürün olarak pazarlanması ve Adıyaman bademinin markalaştırılması. Üreticiler, badem ağacının dikildikten yıllar sonra ürün verdiğini, bir bahçeyi sökmenin birkaç saat sürerken yeniden yetiştirmenin yıllar aldığını hatırlatıyor.
