İSTANBUL (Medyascope) – Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, Kaos GL Derneği hakkında “müstehcenlik” iddiasıyla soruşturma başlattı; 15 ilde eş zamanlı düzenlenen operasyonda 21 kişi gözaltına alındı. Türkiye’nin en eski LGBTİ+ örgütlerinden Kaos GL, 32 yıllık tarihinde defalarca kapatma davası ve yasakla karşılaştı.
Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, Kaos GL Derneği hakkında “müstehcenlik” iddiasıyla soruşturma başlattı. Operasyon gece saat 01.00’den itibaren başladı. Polis, Ankara, Mersin, İstanbul ve İzmir başta olmak üzere 15 ilde LGBTİ+ derneklerine, aktivistlere ve bazı iş yerlerine baskın düzenledi. Ekipler, Kaos GL yönetim ve denetim kurulu üyelerinin evlerini bastı.
Şehir dışında bulunan şüpheliler Ankara’ya götürüldü. Polis, Kaos GL’nin Ankara’daki merkez ofisinde de arama yaptı, telefon, bilgisayar, tablet ve taşınabilir belleklere el koydu. Başsavcılık 26 şüpheli hakkında gözaltı talimatı verdi; 21 kişi gözaltına alındı, 5 kişinin yakalanma çalışması sürüyor.
Kaos GL nasıl kuruldu?
Kaos GL’ye ilişkin kaynaklara göre örgütlenme, 1990’ların başında Ankara’da Küçük ve Büyük Gençlik Parkı çevresinde bir araya gelip zamanla evlerde buluşmaya başlayan bir grupla başladı. Grubun çekirdeğini, İnsan Hakları Derneği Ankara Şubesi’ndeki Gey ve Lezbiyen Hakları Komisyonu’nda yer alan aktivistler oluşturdu. Bu buluşmalar 1994’te bir dergi çıkarma fikrine dönüştü.
Kaos GL dergisinin ilk sayısı, “Yalnızca seksist değil aynı zamanda heteroseksist bir toplumda yaşıyoruz” başlığıyla 20 Eylül 1994’te yayımlandı. Dergi fotokopiyle çoğaltıldı, dağıtımı gönüllülerce yapıldı. Grup 1999 sonbaharında bir kültür merkezi açtı, 2001’de Ankara’daki 1 Mayıs eylemine “Kaos GL, Eşcinsellerin Sesi” pankartıyla katıldı.
2003-2005 arasında hangi adımlar atıldı?
Kaos GL, 23-24 Mayıs 2003’te “Gey-Lezbiyenlerin Sorunları ve Toplumsal Barış İçin Çözüm Arayışları Sempozyumu”nu düzenledi. Sempozyum sonrası tartışmalar ve komisyon çalışmaları yaklaşık iki yıl sürdü, 29 Haziran 2004’te Kaos GL Kurultayı’na evrildi. 2003-2004 döneminde Türk Ceza Kanunu’nun değişim sürecinde Kaos GL, Lambdaistanbul’la birlikte hareket etti.
Kurultayın ardından yapılan resmi başvuruyla grup, 15 Temmuz 2005’te tüzel kişilik kazandı. Ankara Valiliği, Türk Medeni Kanunu’nun 56. maddesine dayanarak derneğin adının ve tüzüğünün “ahlaka aykırı” olduğunu öne sürdü, kapatılması için cumhuriyet savcılığına başvurdu. Davayı inceleyen Basın Savcısı, “eşcinsel olmak ahlaksız olmak anlamına gelmez” gerekçesiyle dava açılmasına gerek görmedi.
Sonraki dönemde dernek hangi alanlara yöneldi?
Bu kararın ardından ILGA Genel Sekreteri, Erdoğan’a LGBT haklarının insan hakları olduğunu belirtmesini isteyen bir mektup gönderdi, mektup yanıt almadı. Kaos GL, 29 Mayıs 2008’de Lambdaistanbul’un kapatılması kararına karşı bir basın açıklaması düzenledi. Açıklamaya Mor ve Ötesi’nden Kerem Kabadayı ile BDP milletvekili Ufuk Uras da katıldı.
Kaos GL, 2008’den itibaren LGBTİ+ mültecilerin sorunlarına yönelik çalışmalara başladı. Mülteci Hakları Programı kapsamında raporlar hazırladı, hukuki danışmanlık sundu. Dernek ayrıca akademik bir yayın olan KaosQ+ dergisini çıkardı ve 2015 yılında Hrant Dink Ödülü’nü aldı.
Ankara Valiliği’nin yasaklarına ilişkin davalar nasıl sonuçlandı?
Ankara Valiliği, 19 Kasım 2017’de Alman LGBTİ Film Günleri’ni yasakladıktan sonra kentteki tüm LGBTİ+ etkinliklerini süresiz olarak yasakladı. Kaos GL bu karara dava açtı, Ankara Bölge İdare Mahkemesi, Nisan 2019’da yasağın süre ve kapsam bakımından belirsiz olduğunu belirterek hukuka aykırı bulduğuna hükmetti.
Valilik, 3 Ekim 2018’de ODTÜ Onur Yürüyüşü ile Ankara Barosu’nun bir basın açıklamasını engelleyen ikinci bir yasak uyguladı. Kaos GL bu karara da dava açtı, Ankara 2. İdare Mahkemesi, 29 Ocak 2020’de verdiği ve 23 Mart 2020’de açıkladığı kararda, Valiliğin yasağa ilişkin somut belge sunamadığını belirterek bu kararı da hukuka aykırı buldu.
