İSTANBUL (Medyascope) – Gözaltında kaybedilen yakınlarını arayan Cumartesi Anneleri, 1121. haftada Galatasaray Meydanı’nda Cemil Kırbayır için adalet istedi.
Gözaltında kaybedilen yakınlarının akıbetini soran ve faillerin yargılanması talebiyle İstanbul-Beyoğlu’nda 1995’ten bu yana eylem yapan Cumartesi Anneleri, bu hafta Cemil Kırbayır’ın hikâyesini anlatarak açıklamalarını okudu.
Cumartesi Anneleri bu hafta ne dedi?
Cumartesi Anneleri 1121. haftada zorla kaybetme suçlarında zamanaşımının işletilemeyeceğini vurguladı. Açıklamada, devletin yıllarca soruşturma yükümlülüğünü yerine getirmeyerek dosyaları sürüncemede bıraktığı ve zamanaşımı kurumunun cezasızlığı örten bir kalkan haline getirildiği belirtildi.
Cumartesi Anneleri açıklamalarında şu sözlere yer verdi:
“Bir insan gözaltında kaybedildiğinde devletin görevi, onun akıbetini ortaya çıkarmak, gerçeği araştırmak, sorumluları belirlemek ve adaletin önünü açmaktır. Eğer gözaltında kayıp dosyalarında olduğu gibi etkin soruşturmalar yapılmaz, tanıklar dinlenmez, deliller toplanmaz, sorumlular hesap vermeden yıllar geçirilir ve ardından ‘zamanaşımı doldu’ denilerek dosyalar kapatılırsa, burada yalnızca bir hukuk kuralının uygulanmasından söz edilemez. Bu durum, zamanaşımı kurumunun devletin yıllarca yerine getirmediği soruşturma yükümlülüğünün üzerini örten bir kalkan haline getirilmesidir. Bu, hukukun inkârıdır. Cezasızlığın kurumsallaştırılmasıdır.”
Cemil Kırbayır kimdir?
Cemil Kırbayır, 26 yaşındaydı ve Kars Eğitim Enstitüsü öğrencisiydi. 13 Eylül 1980’de Ardahan-Okçu Köyü’ndeki evinden güvenlik güçleri tarafından gözaltına alındı. Önce Göle’deki 247. Piyade Alayı’na götürülüp yaklaşık bir hafta tutulduktan sonra Kars Emniyet Müdürlüğü’ne, oradan da gözetimevi olarak kullanılan Kars Eğitim Enstitüsü’ne sevk edildi.
Ailesi, gözaltında tutulduğu süre boyunca ihtiyaçlarını karşılamak için bu merkezlere gidip geldi. Ancak 8 Ekim’den sonra gittiklerinde, yetkililerden “Oğlunuz firar etti, bir daha onu sormaya gelmeyin” cevabını aldı. O günden sonra Cemil Kırbayır’dan bir daha haber alınamadı.
Baba İsmail Kırbayır’ın ve Türkiye Barolar Birliği’nin yaptığı suç duyuruları sonuçsuz bırakıldı. Cemil’in annesi Berfo Kırbayır, 5 Şubat 2011’de dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan ile Dolmabahçe Sarayı’nda görüşerek, “Ben ölmeden oğlumu bul” talebinde bulundu.
Bu görüşmenin ardından kurulan Meclis Araştırma Komisyonu, döneme ilişkin belgelere ve tanıklara ulaşarak 350 sayfalık bir rapor hazırladı. Raporda, Kırbayır’ın gözaltında işkence sonucu hayatını kaybettiği ve bedeninin ortadan kaldırıldığı tespit edildi. Komisyonun Kars Cumhuriyet Başsavcılığı’na yaptığı suç duyurusuyla dosya yeniden açıldı.
Ancak 25 Şubat 2020’de Adalet Bakanlığı’nın başvurusu üzerine Yargıtay 8. Ceza Dairesi, dosyada zamanaşımı bakımından “kanun yararına bozma” kararı verdi ve ceza soruşturmasının önü kesildi.
Cumartesi Anneleri açıklamalarını şu sözlerle tamamladı:
“Devletin görevi, kendi ihmalleri nedeniyle geçen zamanı gerekçe göstererek adaletten vazgeçmek değil; etkili soruşturma yükümlülüğünü yerine getirmektir. Cemil Kırbayır’ın akıbeti açıklanana, onu gözaltında kaybedenler yargılanana kadar, Berfo Annemizin bıraktığı yerden sormaya devam edeceğiz: Cemil Kırbayır nerede? Kaç yıl geçerse geçsin, Cemil Kırbayır için, tüm kayıplarımız için adalet istemekten ve devletin hukuk normları içinde hareket etmek zorunda olduğunu hatırlatmaktan vazgeçmeyeceğiz.”
