İSTANBUL (Medyascope) – Anayasa Mahkemesi kararlarını hiçe saydığı için kamu görevinden men edilen ve ayrılıkçı söylemleriyle Bosna siyasetinin en tartışmalı isimlerinden biri olan Milorad Dodik, seçimlere aday olmadığı halde partisinin zaferini ilan etti.
Bosna-Hersek’te ekonomik sıkıntılar, Avrupa Birliği (AB) üyelik sürecindeki tıkanıklık ve savaş yıllarından miras kalan etnik gerilimlerin gölgesinde yapılan seçimlere, aday olmadığı halde Milorad Dodik damga vurdu.
Rusya yanlısı ve ayrılıkçı söylemleriyle tanınan Dodik’in liderliğini yaptığı Bağımsız Sosyal Demokratlar İttifakı (SNSD), Sırp Cumhuriyeti’nde güçlü sonuç aldı. Oyların yüzde 96’sından fazlasının sayıldığı sonuçlara göre Dodik’in müttefiki Željka Cvijanović, Bosna-Hersek’in üç üyeli devlet başkanlığındaki Sırp koltuğu için yüzde 55,41 oy aldı.
Dodik, partisinin Sırp Cumhuriyeti Meclisi’nde de “çok büyük bir çoğunluk” elde edeceğini söyledi. SNSD’nin Sırp Cumhuriyeti başkan adayı Savo Minić’in de yarışı önde tamamladığını ilan eden Dodik, sonucu “beklenmedik derecede yüksek” diye nitelendirdi.
Seçim gecesi konuşan Dodik, partisinin başarısını ABD Başkanı Donald Trump’ın 2024’teki “muhteşem zaferi” ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in desteğiyle ilişkilendirdi. “Kimse bizden siyasetimizi değiştirmemizi istemesin” diyen Dodik, “Vazgeçmeyeceğiz, halkımız için yolumuza devam edeceğiz” diye konuştu.
Pusulada yoktu ama siyasetin merkezindeydi
Dodik bu seçimde ilk kez yaklaşık 30 yıl sonra aday değildi.
Bosna-Hersek’teki Sırp entitesinin eski başkanı Dodik, geçen yıl 1995’te savaşı sona erdiren barış anlaşmasını denetleyen uluslararası yüksek temsilcinin kararlarına karşı geldiği gerekçesiyle suçlu bulunmuş ve kamu görevinden men edilmişti.
Ancak siyasi yasağı Dodik’in kampanyadaki etkisini azaltmadı. Son mitinginde Bosna-Hersek için “öldü” diyen Dodik, “Bu imkânsız bir ülke. Hiçbir anlamı yok” ifadelerini kullandı. Mitingde Rusya’nın Bosna-Hersek Büyükelçisi Igor Khalabukov da vardı.
Dayton düzeni yine sınanıyor
Bosna-Hersek’in bugünkü siyasi sistemi, 1992-1995 savaşını sona erdiren Dayton Barış Anlaşması’yla oluşturuldu. Ülke, Boşnak ve Hırvatların çoğunlukta olduğu Bosna-Hersek Federasyonu ile Sırpların çoğunlukta olduğu Sırp Cumhuriyeti olmak üzere iki ana entiteye ayrıldı.
Bu iki yapı zayıf bir merkezi hükümet ve üçlü devlet başkanlığı altında birleştirildi.
Ancak Boşnak, Sırp ve Hırvat seçmenlerin büyük ölçüde etnik çizgiler boyunca oy kullanması, ülkenin siyasi sistemini yıllardır kilitliyor. Dodik’in Sırp Cumhuriyeti’nin Bosna-Hersek’ten ayrılmasına yönelik söylemleri de bu kırılgan yapıyı sürekli zorluyor.
AB yolu neden ilerlemiyor?
Bosna-Hersek Aralık 2022’de AB aday ülke statüsü aldı, 2024’te ise katılım müzakerelerinin açılmasına onay verildi ancak yargı denetiminin güçlendirilmesi ve yolsuzlukla mücadele yasalarının çıkarılması gibi temel koşullar yerine getirilemediği için fiili müzakereler henüz başlamadı.
Ekonomik yavaşlama, siyasi tıkanıklık ve AB sürecindeki ilerleme eksikliği seçim kampanyasında seçmenlerin en önemli şikâyetleri arasındaydı.
Bosna-Hersek aynı zamanda AB ile Rusya arasındaki nüfuz mücadelesinin yaşandığı ülkelerden biri. Brüksel Balkanlar’daki genişleme sürecini ilerletmeye çalışırken Moskova, özellikle Sırp Cumhuriyeti üzerindeki etkisini koruyor.
