Bursa’da incir üreticisinin çıkmazı: Düşük alım fiyatı, yüksek maliyet, kapalı kantarlar

İSTANBUL (Medyascope, Aylin Keser Yiğit) – Bursa’da siyah incir üreticileri artan maliyetler, 50 TL’yi aşmayan alım fiyatları ve şirketlerin kota uygulamaları nedeniyle zor durumda. Üreticiler, taban fiyat belirlenmesini ve incir birliği kurulmasını talep ediyor.

Bursa’da incir üreticileri bu hasat döneminde önceki yıllarda olmadığı kadar zor durumda. Maliyetler geçen yıllardan yüksek. Alım fiyatları neredeyse her gün değişiyor, ama 50 liranın üzerine hiç çıkmıyor. Şirketler kota uyguluyor, kantarlar kapanıyor. Eldeki incir, üreticiyi tehdit ediyor. 

Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Çiftçi Kayıt Sistemi’ne kayıtlı çiftçi sayısı yaklaşık 2 milyon 400 bin. Mudanya Ziraat Odası’na ise 8 bin 574 çiftçi kayıtlı.

Coğrafi işaretli ve Avrupa Birliği tarafından koruma altına alınan siyah incir, Bursalı üreticilerin önemli geçim kaynağı. Mudanya’nın Çınarlı ve Eşkel köylerindeki üreticilerin aktardıkları, büyük tüccar ve ihracatçı şirketlerin alım fiyatları ve miktarları üzerindeki hakimiyetinin üreticilerin pazarlık gücünü zayıflattığını ortaya koyuyor.

Mudanya’daki incir ticaretinde ismi öne çıkan şirketler “Alanar Meyve”, “Perla”, “Cherry Fig Tarım”, “Aksun”, “Piya” ve “Dila Tarım”. Perla Fruit’in sahibi Hamdi Taner, aynı zamanda Uludağ Yaş Meyve Sebze İhracatçılar Birliği Yönetim Kurulu Başkanı. Birliğin Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Esra Söyleyen Bilgen de Aksun’un ortağı.

“Tüccarlara karşı biz de birleşmeliyiz”

Birkaç şirketin piyasadaki hakimiyetini üreticilerle birlikte birkaç kez protesto eden Tüm Üretici Köylüler Sendikası (Tüm-Köy Sen) Mudanya Şube Başkanı Mehmet Eker, farklı ülkelerdeki uygulamaları da örnek göstererek “Mudanya’da incir alımı yapan 15’e yakın ihracatçı firma bulunuyor. Bu firmalar, Uludağ Yaş Meyve Sebze İhracatçılar Birliği olarak örgütlü. Tezat olan köylülerin örgütlü olmaması” dedi.

Fiyat da kota da her sabah değişiyor

Üreticiler, fiyatların her gün şirketler tarafından belirlendiğini ve hasada başlarken ürünlerini o gün kaç liradan satacaklarını bilmediklerini söylüyorlar. Şirketler yalnızca fiyatı değil, alacakları incirin miktarını da günlük olarak belirliyor.

Örneğin, bir köyde 40 ton incir üretilirken şirketin üç tonluk kota koyması, kalan 37 tonun üreticinin elinde kalması anlamına geliyor. Alıcı bulamayan üretici, elindeki ürünü başka pazarlara ulaştırmaya çalışıyor, ancak satılamayan incirlerin bir bölümü sonunda çöpe gidiyor.

Esence köyünde yaşayan incir üreticisi Serkan Kavlak, yaz boyunca incirlerinin satışında yaşadıkları zorlukları şöyle dile getirdi:

“İhracatçılar, incirlerimizi istedikleri fiyata ve kiloya alıyorlar. Geçen yıl Pia ve Aksun firması köyümüzde incir alımına başladı. Bu yıl tek başına Aksun incir alıyor. O da köyden 15 tona yakın çıkan incirimizi 2-2,5 ton kota koyarak alıyor. Fiyatlar da çok yüksek değil. Her gün fiyat artar umuduyla çaba gösteriyoruz. On dokuz günden beri hasat yapıyoruz ama altı günün ücretini zor alabildik.”

Çınarlı Köyü’nden üretici köylü Mehmet Turan ise “İhracat firmaları alım yapmadığı için incirimizi satamıyoruz, kantarlar kapalı, her sabah, o gün fiyatın ne olacağını bilmeden incir topluyoruz. Masrafları çıkınca da elimize bir tek yevmiye kalıyor. Kendi malımızla yevmiyeci olduk” diyor.  İhracattaki sıkıntının iç piyasayı da şişirdiğini belirten Turan, “Olgun inciri 30 TL’den, ihracatlık inciri ise 50 TL’den satıyoruz. Bu ürünlerimiz tezgâhta 600 TL ile 250 TL arasında değişen fiyatlara satılıyor” sözleriyle üreticinin kazanamadığı, tüketicinin de incir üretimine liderlik eden Türkiye’de incir yiyemediği bir tablo çizdi.
 


Mudanyalı üreticiler, şirket ve tüccarların köylerdeki hâkimiyetine karşı tüm meyve üreticilerini dayanışmaya çağırıyor. Üreticiler kantar kapatmalara son verilmesini, kota uygulamasının kaldırılmasını, alım fiyatlarının artırılmasını ve bir taban fiyat oluşturulmasını ve bir incir birliği kurulmasını talep etti.