İSTANBUL (Medyascope) – Medyascope Yayın Yönetmeni Ruşen Çakır, siyaset bilimciler Ömer Taşpınar ile Gönül Tol İsrail ve Brezilya’daki kritik seçim atmosferini ve ABD’nin gölgesinde Tahran’da yapılan diplomatik görüşmelerin perde arkasını analiz etti.
Ruşen Çakır, Ömer Taşpınar ve Gönül Tol, İsrail ve Brezilya’daki kritik seçimleri ile İran’daki son gelişmeleri değerlendirdi. Taşpınar, İsrail’de Netanyahu’nun varoluşsal bir korku kampanyası yürüttüğünü belirtirken, Gönül Tol muhalefet kazansa dahi dış politikada dramatik bir değişim beklemediğini söyledi. İki uzman da ABD-İran krizinde yeni bir savaş ihtimaline dikkat çekti.
“Netanyahu güvenlikçi ve alarmist bir ton kullanıyor”
İsrail’de başa baş geçen seçimleri değerlendiren Ömer Taşpınar, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun süreci bir “beka korkusu” üzerinden yürüttüğünü belirtti. Taşpınar, “Netanyahu kendisini ‘Bay Güvenlik’ olarak konumlandırarak, eğer kaybederse İran’ın nükleer bombaya doğru gideceği ve Tel Aviv’in nükleer bir tehditle uyanabileceği üzerinden alarmist bir kampanya yürütüyor. Ancak İsrail halkı İran’dan çok kendi demokrasisini, yargıyı ve Netanyahu’nun 7 Ekim faciası ile yolsuzluk dosyaları için hesap verip vermeyeceğini konuşmak istiyor” dedi.
Taşpınar, Netanyahu’nun partisinin oylarında düşüş beklendiğini ve hükümet kurabilmek için radikal, ırkçı ve milliyetçi partilere her zamankinden daha muhtaç durumda olduğunu vurguladı. Arap partilerinin alacağı oyların koalisyon sürecinde “kral yapıcı” (kingmaker) rol oynayabileceğine dikkat çeken Taşpınar, olası bir hükümet krizinin ABD seçimleri ve olası bir İran saldırısı ile daha da karmaşıklaşabileceğini öngördü.
“Muhalefet kazansa da İsrail’in stratejik duruşu değişmez”
Gönül Tol ise İsrail toplumundaki ideolojik bölünmüşlüğe dikkat çekerek, seçimleri kazanmaktan çok 61 sandalyeye ulaşıp hükümet kurmanın zor olduğuna işaret etti. Tol, muhalefetin kazanması durumunda bile İsrail’in dış politikasında köklü bir değişim beklemediğini ifade etti:
“Eğer muhalefet kazanırsa dış politikada bambaşka bir İsrail göreceğiz diyemiyorum. Zaten Netanyahu kazanırsa Gazze, Batı Şeria ve İran konusunda daha radikal adımlar atıldığını göreceğiz. Muhalefet iktidara gelse bile, İsrail’in ‘Tehlike sınırlarımızdan içeri girmeden dışarıda durdurulmalı’ doktrini ve Gazze konusundaki stratejik duruşundan geri adım atacağını düşünmüyorum.”
Tol ayrıca, Netanyahu’nun ABD Başkanı Donald Trump’ı seçimlerden önce İran’a saldırması için kışkırttığını hatırlatarak, seçim sonrası bölgesel bir çatışma sarmalının derinleşebileceği uyarısında bulundu.
“Demokrasiyi kurtarmak için sandığa gittiler”
Brezilya’daki seçimlere de değinen Ömer Taşpınar, küresel enflasyon ve hayat pahalılığının ilk turda sol seçmenin sandığa gitmesini engellediğini, bunun da aşırı sağcı Bolsonaro’nun mecliste büyük bir güç kazanmasına yol açtığını belirtti.
İkinci turdaki tabloyu “demokrasi refleksi” olarak yorumlayan Taşpınar, “Meclisteki büyük sağa kayma sol kesimde bir panik havası yarattı. Hayat pahalılığına ve Lula’nın düşen popülaritesine rağmen Brezilya halkı, faşizme ve askeri yönetime destek verecek bir iktidardan korktukları için demokrasiyi kurtarmak adına sandığa gitti ve beklenmedik bir zafer kazandı” dedi.
“Müzakerelerden uzun soluklu sonuç çıkmaz”
Ömer Taşpınar, Türkiye ve Pakistan’ın Hürmüz Boğazı’nın açılması ve savaşın bitmesi için Tahran’a baskı yaptığını ancak bunun gerçekçi olmadığını savundu:
“İran şu anda bir ölüm kalım savaşı içinde ve savaşı kazandığına inanıyor. Amerikan seçimlerinden sonra Trump’ın büyük bir saldırıya geçeceğini düşünüyorum. Bombalandığı anda İran pes etmeyecek, Körfez ülkelerine ve İsrail’e füzelerle misilleme yapacaktır.”
Gönül Tol da ABD ile İran arasındaki beklenti uçurumunun çok derin olduğunu belirterek şunları söyledi: “İran, ABD’nin uyguladığı abluka ve enerji yaptırımları kaldırılmadan Hürmüz konusunda geri adım atmayacağını ve nükleer konuyu konuşmayacağını söylüyor. ABD ise tam tersini istiyor. Amerika ve İran arasında karşılıklı tavizler verilmeden; Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın çabalarından uzun soluklu bir sonuç çıkması çok zor. Trump rasyonel davranırsa savaşı başlatmayıp müzakereye oturmalı, çünkü İran’la savaş Amerikan ekonomisini daha da zor duruma sokacaktır.”
