Suriye’de Heyet Tahrir eş-Şam (HTŞ) liderliğindeki cihatçıların başkent Şam’ı ele geçirmesinin ardından hükümet düştü, üzerinden bir yıl geçti. İktidardan devrilen Beşar Esad, ailesiyle birlikte Rusya’nın başkenti Moskova’da sessiz ve izole bir hayat sürüyor. İşte Esad ailesinin ne yaptığına dair son bilinenler.
2011’de Suriye’deki ayaklanmalar sırasında bir okul duvarına yazılan “Sıra sende doktor” sloganı, Beşar Esad’ın da Arap Baharı’nın devirdiği liderler arasına katılacağına dair bir uyarıydı. Bu uyarının gerçekleşmesi 14 yıl sürdü.
Yaklaşık 620 bin kişinin öldüğü, 14 milyona yakın insanın yerinden edildiği savaşın ardından Esad yönetimi 8 Aralık 2024’te devrildi. Beşar Esad ve ailesi, Aralık 2024’te Şam’dan kaçarak Moskova’ya sığındı. Bugün, bir zamanların mutlak iktidar sahibi lideri, Rusya’da sürgün hayatı yaşıyor.
Beşar Esad ne yapıyor?
Guardian’ın haberine göre Esad ailesi, Moskova’nın elitlerin yaşadığı Rublyovka bölgesinde bulunuyor. Bu kapalı ve korunaklı yerleşim, daha önce Ukrayna’nın devrik lideri Viktor Yanukoviç gibi isimlere de ev sahipliği yapmıştı. Batı yaptırımlarının ardından Esad ailesinin servetinin önemli bir kısmını Rusya’ya taşıdığı, bu nedenle maddi sıkıntı yaşamadığı belirtiliyor.
Ancak bu lüks, siyasi ve sosyal izolasyonu ortadan kaldırmıyor. Esad’ın, hem Suriyeli eski rejim elitlerinden hem de Rusya’daki üst düzey çevrelerden büyük ölçüde kopuk yaşadığı aktarılıyor.
Putin için “yük” mü?
Kremlin’e yakın bir kaynak, Esad’ın Rus siyasi elitleri açısından artık “önemsiz” bir figür haline geldiğini söylüyor. Kaynağa göre Vladimir Putin, iktidarı kaybeden liderlere karşı sabırsız ve Esad artık davet edilecek ya da danışılacak biri olarak görülmüyor.
Esad’ın Rus yetkililerin izni olmadan kamuoyuna açıklama yapmasına veya siyasi faaliyette bulunmasına izin verilmiyor. Rusya’nın Irak Büyükelçisi Elbrus Kutraşev de kasım ayında yaptığı açıklamada, Esad’ın “medyada ya da siyasette konuşma hakkı olmadığını” açıkça ifade etmişti.
Göz doktorluğuna geri mi dönecek?
Aileye yakın bir kaynağa göre Beşar Esad, Moskova’da Rusça öğreniyor ve eski mesleği olan oftalmolojiye yeniden yöneliyor.
Londra’da eğitim alan ve bir göz doktoru olan Esad’ın, maddi bir zorunluluktan değil, kişisel ilgisi nedeniyle bu alana döndüğü belirtiliyor. Kaynaklar, Moskova’daki varlıklı çevrelerin Esad’ın potansiyel “hasta kitlesi” olabileceğini söylüyor.
Esad ailesi hakkında neler biliyoruz?
Esad ailesi Moskova ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) arasında gidip geliyor. Ailenin, ilk etapta kalıcı olarak BAE’ye taşınmayı umduğu ancak bunun şu aşamada mümkün olmadığı belirtiliyor. Kaynaklara göre, BAE yönetimi bile Esad’ı kalıcı olarak ağırlamaktan rahatsız.
Esad’ın eşi Esma Esad Moskova’da lösemi tedavisi görüyordu. Aileye yakın kaynaklara göre Esma Esad, Rus güvenlik servislerinin gözetiminde uygulanan deneysel bir tedavinin ardından iyileşme sürecine girdi.
Esad’ın çocukları için hayat gündelik düzeyde devam ediyor. Kızı Zein Esad, Moskova’daki prestijli MGIMO Üniversitesi’nden mezun oldu. Oğulları Hafız ve Kerim’in ise kamuoyundan uzak durduğu, sosyal medyada sahte isimler kullandığı belirtiliyor. Ailenin alışveriş, spor salonları ve lüks tüketimle yeni hayatını kurduğu aktarılıyor.
8 Aralık gecesi ne oldu?
Esad, 8 Aralık 2024’ün ilk saatlerinde, isyancı güçlerin Şam’a yaklaşmasıyla birlikte başkentten ayrıldı.
Rus askeri eskortu eşliğinde Hmeymim Hava Üssü’ne götürüldü ve oradan Rusya’ya uçuruldu. Bu kaçışın, ne ailesinin büyük kısmına ne de yakın rejim çevresine önceden haber verilmeden gerçekleştiği aktarılıyor.
Beşar Esad’ın kardeşi Mahir Esad’ın günlerce kendisine ulaşamadığı, sarayı terk eden son isim olduğu ve başkentteki bazı isimlerin kaçışına onun yardımcı olduğu anlatılıyor.
Kendi hikâyesini anlatmak istiyor, Rus yetkililerden haber bekliyor
Beşar Esad’ın Moskova’dan kendi hikâyesini anlatmak istediği, bu kapsamda Rus devlet kanalı RT ve ABD’li sağcı yayıncılarla röportaj planladığı ancak Rus makamlarından onay beklediği belirtiliyor. Şu ana kadar bu izin verilmedi.
Suriye’de ise Esad’ın 14 yıllık savaş boyunca aldığı kararların bilançosu hâlâ tam olarak ortaya konmuş değil. Hükümetin çöküşüyle birlikte paylaşılan kişisel fotoğraflar, bir zamanların “ulaşılamaz lider” imajında ilk ciddi çatlağı yarattı.
Bir dönemin mutlak iktidar sahibi lideri olan Beşar Esad, bugün Moskova’da sessiz, denetimli ve büyük ölçüde unutulmuş bir sürgün hayatı yaşıyor.
“Sıra sende doktor” yazısından geriye, artık yalnızca bu soru kalıyor: Bundan sonra ne olacak?
