Güneş Sistemi dışından gelen üçüncü yıldızlararası ziyaretçi 3I/ATLAS, Güneş’e en yakın noktasından geçtikten sonra yeniden gözlemlenebilir hale geldi. Kasım ayı boyunca teleskop veya güçlü dürbünle izlenebilecek olan kuyruklu yıldız, 7 milyar yıldan eski olabileceği düşünülüyor ve aralık ayında Dünya’ya 270 milyon kilometre mesafeye kadar yaklaşacak.
Yakın zamanda Güneş’in diğer tarafına geçen yıldızlararası ziyaretçi 3I/ATLAS, geçen hafta günberisine ulaştı ve şimdi Güneş’in arkasından çıkarak yeniden gözlemlenebilir duruma geldi. Dünya, Güneş’ten uzaklaşan kuyruklu yıldıza doğru hareket ettiği için önümüzdeki haftalar 3I/ATLAS’ı incelemek için en uygun dönemi oluşturuyor.
Kuyruklu yıldız, şafak öncesi saatlerde basit bir teleskopla veya güçlü bir dürbünle gözlemlenebilecek kadar parlak olacak. Göz alıcı bir manzara beklememek gerekse de yaklaşık 10 milyar yıl önce Güneş Sistemi’nin çok ötesinde oluşmuş bir gökcismini gözlemleme fırsatı sunuyor. Bu cisim aynı zamanda Güneş Sistemi’nde şimdiye kadar gözlemlenen en yaşlı nesne olabilir.
Kasım ayı en ideal gözlem zamanı
SETI Enstitüsü’nde kıdemli gökbilimci Dr. Franck Marchis, kasım ayının nadir bir yıldızlararası ziyaretçi olan Kuyruklu Yıldız 3I/ATLAS’ı gözlemlemek için en ideal zaman olacağını belirtti. Marchis’e göre kuyruklu yıldız, Venüs ve Başak takımyıldızındaki parlak yıldız Spica yakınlarında görülebilecek.
Marchis, yaklaşık 3 Kasım civarında kuyruklu yıldızın Güneş doğmadan yaklaşık iki saat önce yükseleceğini ve parlaklığının 10 kadir civarında olabileceğini açıkladı. Bu durum onu teleskop veya güçlü dürbünle görünür kılacak. 11 Kasım’dan itibaren teleskop kullanan gökyüzü meraklıları cismi şafak vakti doğuda izleyebilecek. Ancak onu görebilmek için en az 20 santimetre çapında bir teleskop gerekiyor.
Kuyruklu yıldızı bulmak için Venüs veya Spica yıldızını referans almak yeterli. Nereden bakılacağı bilinmiyorsa SkySafari, Stellarium veya Sky Tonight gibi gökyüzü uygulamaları kullanılabilir. Yıldız haritaları da alternatif çözümler sunuyor.
Virtual Telescope Project, önümüzdeki birkaç hafta içinde 3I/ATLAS’ın canlı gözlemini çevrimiçi olarak yayınlamayı planlıyor. 17 Kasım tarihinde özel bir canlı yayın düzenlenecek. Böylece hava koşulları uygun olmayanlar da bu nadir ziyaretçiyi gözlemleme fırsatı yakalayabilecek.
Güneş Sistemi dışından gelen üçüncü ziyaretçi
3I/ATLAS, Güneş Sistemi dışından geldiği doğrulanan üçüncü yıldızlararası nesne olarak kayıtlara geçti. İlk ikisi 2017’de keşfedilen Oumuamua ve 2019’daki 2I/Borisov kuyruklu yıldızlarıydı. Bu üç cisim de hiperbolik yörüngelerde hareket ediyor ve Güneş’in kaçış hızını aşan bir süratle yolculuk ediyor.
3I/ATLAS, 1 Temmuz 2025’te Asteroid Terrestrial Last Alert System adlı teleskop sistemi tarafından keşfedildi. Şili’nin Rio Hurtado vadisinde bulunan bu teleskop, rutin gece taraması sırasında hızla hareket eden bir nokta fark etti. Kuyruklu yıldız adını da kendisini keşfeden bu teleskoptan alıyor. İlk keşiften sonra dünya genelindeki teleskoplar bu nadir ziyaretçiye yöneldi.
7 milyar yıldan eski olabileceği düşünülüyor
Gökbilimcilere göre 3I/ATLAS, Güneş Sistemi’nde şimdiye kadar gözlemlenen en yaşlı cisim olabilir. Güneş Sistemi yaklaşık 4,6 milyar yıl önce oluşmasına rağmen yapılan kimyasal analizler ve kinematik değerlendirmeler, bu kuyruklu yıldızın 7 ila 10 milyar yıl arasında bir yaşa sahip olabileceğini gösteriyor. Hatta bazı araştırmacılar 11 milyar yıla kadar çıkan tahminler yapıyor.
Bilim insanları, cismin Samanyolu’nun “kalın disk” adı verilen bölgesinden gelmiş olabileceğini düşünüyor. Bu bölge, galaksinin ana düzleminin üzerinde ve altında yer alan ve çoğunlukla yaşlı yıldızlardan oluşan bir yapı. Milyarlarca yıl boyunca galakside dolaşan 3I/ATLAS, yalnızca birkaç ayını Güneş Sistemi’nde geçirecek. Güneş’e bu kadar yaklaşması, muhtemelen milyonlarca yıl sonra ilk kez bir yıldıza bu kadar yakın geldiği anlamına geliyor.
Aralık ayında Dünya’ya en yakın konuma gelecek
3I/ATLAS’ın Dünya’ya en yakın geçişi 19 Aralık’ta olacak. O tarihte kuyruklu yıldız gezegenimize yaklaşık 270 milyon kilometre mesafeye kadar yaklaşacak. Bu mesafe, Dünya ile Güneş arasındaki uzaklığın yaklaşık 1,8 katı anlamına geliyor. Dolayısıyla cisim Dünya için herhangi bir tehdit oluşturmuyor.
Kuyruklu yıldız 29 Ekim’de Güneş’e en yakın noktasına ulaştı ve 210 milyon kilometre mesafeden geçti. 3 Ekim’de Mars’a 29 milyon kilometre mesafeye kadar yaklaştı ve bu sırada Avrupa Uzay Ajansı’nın ExoMars Trace Gas Orbiter uydusu tarafından görüntülendi. 3 Kasım’da Venüs’e 97 milyon kilometre mesafeden geçti. 16 Mart 2026’da ise Jüpiter’e 54 milyon kilometre mesafeye kadar yaklaşacak.
