Leman dergisinde yayınlanan karikatür nedeniyle 5 aydır tutuklu bulunan karikatürist Doğan Pehlevan’a ilk duruşmada dışına çıkış yasağı şeklinde adli kontrol tedbiri uygulanarak tahliye kararı verildi. Pehlevan başka dosyada “cumhurbaşkanına hakaret” suçlamasıyla da tutuklu olduğu için cezaevinde kalmaya devam edecek.
İstanbul’da bugün yapılan duruşmada, Leman dergisindeki karikatür nedeniyle yaklaşık 5 aydır tutuklu bulunan karikatürist Doğan Pehlevan hakkında tahliye kararı çıktı. Mahkeme, Pehlevan’a yurtdışına çıkış yasağı şeklinde adli kontrol tedbiri uyguladı. Ancak Pehlevan, başka bir dosya kapsamında “cumhurbaşkanına hakaret” suçlamasıyla da tutuklu bulunduğu için cezaevinden çıkamayacak.
İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, Leman dergisinin 26 Haziran tarihli sayısındaki bir karikatürde Hz. Muhammed ve Hz. Musa’nın karikatürize edildiği iddiasıyla soruşturma başlatmıştı. Savcılık, bu çizim ile “halkı kin ve düşmanlığa tahrik ve aşağılama” suçunun işlendiğini öne sürdü.
Beş kişi tutuklanmış dördü tahliye edilmişti
Soruşturma kapsamında karikatürün çizeri Doğan Pehlevan, müessese müdürü Ali Yavuz, sorumlu yazı işleri müdürü Zafer Aknar, grafiker Cebrail Okçu ve yazıişleri müdürü Aslan Özdemir tutuklanmıştı. Daha sonra hazırlanan iddianamede, Zafer Aknar, Ali Yavuz, Cebrail Okçu, Aslan Özdemir ve yakalama emri bulunan Genel Yayın Yönetmeni Mehmet Tuncay Akgün hakkında “halkı kin ve düşmanlığa alenen tahrik” suçlamasıyla dava açıldı.
İddianamede, Doğan Pehlevan için ise zincirleme şekilde “halkı kin ve düşmanlığa alenen tahrik” suçlaması yer aldı. Söz konusu kişiler hakkında 1 yıl 6’şar aydan 4 yıl 6’şar aya kadar hapis cezası istendi. Mahkeme, karikatürist Pehlevan hariç 4 sanığın ilk duruşmadan önce tahliyesine karar vermişti.
İddianamede, Doğan Pehlevan hakkındaki zincirleme şekilde “halkı kin ve düşmanlığa alenen tahrik” suçlamasının Pehlavan’ın X hesabından yaptığı bir paylaşım nedeniyle isnat edildiği bilgisi yer aldı. Pehlevan hakkındaki “cumhurbaşkanına hakaret” suçlamasıyla yürütülen soruşturma hakkında da ayırma kararı verildi.
Bugün görülen ilk duruşma saat 10:20’de kimlik tespitiyle başladı. Sanık ve sanık avukatları duruşmada hazır bulundu. Doğan Pehlevan ise duruşmaya tutuklu bulunduğu cezaevinden SEGBİS ile bağlandı.
Pehlevan: “Yaklaşık 5 aydır kuyu tipi cezaevindeyim”
İlk olarak Pehlevan’ın savunması dinlendi. Pehlevan, “İddianamede belirtildiği gibi tahrik edici bir kastım olmadı. Tam tersine, bu toplumun ortak ahlak ve değerlerine saygılı biriyim” dedi. Pehlevan, 10 yaşındaki oğlunu da bu değerlere göre yetiştirdiğini belirterek olayların bu noktaya gelmesinin kendisini ve çevresini derinden üzdüğünü ifade etti.
Yaklaşık 5 aydır kuyu tipi cezaevinde kaldığını söyleyen Pehlevan, dosyada kendisinden başka tutuklu bulunmadığını vurguladı. Kaçma şüphesinin olmadığını, adresinin uzun yıllardır sabit olduğunu anlattı, “Yaklaşık 5 aydır mağdur durumdayız” diye konuştu.
Pehlevan, iddianamede kendisiyle ilgili bir tweet’e yer verildiğini ancak hiçbir zaman bir X hesabının olmadığını söyledi. Bu durumun kendisini ayrıca şaşırttığını belirten Pehlevan, “Eğer bir hesabım olsaydı, bütün bu olaylar yaşandığında gerçeği oradan açıklardım” dedi.
Karikatürde peygamberlerin çizildiği iddia edildiğini ancak karikatür okumayı bilen birinin orada asla iki peygamber göremeyeceğini savunan Pehlevan, bir bilirkişi olsa karikatürde iki peygamber çizilmediğini açıkça ifade edeceğini söyledi. Pehlevan, oğluna bir ödev için “ev çiz” dense ama o “ağaç” çizse öğretmenin bunu kabul etmeyeceğini örnek gösterdi.
“Karikatür gerçek bir barış çağrısıdır”
Pehlevan, karikatürdeki Musa figürünün Musevi bir Yahudi’yi temsil ettiğini, peygamber olmadığını belirtti. Diğer figürün Hz. Muhammed’i temsil ettiğinin de söylenemeyeceğini ifade eden Pehlevan, “Bu topraklarda büyümüş biri olarak Peygamber Efendimizin çizilemeyeceğini çok iyi bilen biriyim. Ben Fransız değilim” dedi.
Diğer figürün ise İstiklal Caddesi’nde görebileceğimiz Arap kökenli herhangi bir kişi olduğunu söyleyen Pehlevan, karakterlerin isimlerinin neden Musa ve Muhammed olduğu sorulursa belki bir hata yapmış olabileceğini kabul etti. O anki düşüncesinin Müslümanı en iyi temsil eden yaygın bir ismin “Muhammed”, Yahudi’yi temsil eden ismin ise “Musa” olduğunu anlattı.
Karikatürdeki konuşma balonlarında da tahrik edici bir unsur bulunmadığını söyleyen Pehlevan, Yahudilerin selamının bizimkine benzer olduğunu vurguladı. Diyanet TV’de selam üzerine yapılan bir programda da İslam’daki selamın toplumları birleştirici özelliğine dikkat çekildiğini hatırlattı. Pehlevan, “Karikatürdeki iki kişi, savaşın anlamsızlığına dikkat çekerek Allah’ın huzurunda birbirine barış selamı vermektedir. Bu karikatür gerçek bir barış çağrısıdır” diye konuştu.
Avukat İlkiz: “Bu iddianameye dayanarak dava açmanız kanuna aykırıdır”
Sanık avukatlarından Fikret İlkiz, Türkiye’de ilk kez bir grafikere “Karikatürü gördün mü” diye sorulduğunu belirtti. İlkiz, “Böyle bir yaklaşım kabul edilemez. Biz bu Basın Kanunu’nu boşuna mı değiştirdik? ‘Eser sahibi sorumludur’ ilkesini boşuna mı getirdik?” diye sordu.
İlkiz, “En hoşlanmadığım cümleyi kurmak zorunda bırakılıyorum ama bu kanunu hazırlayanlardan biri benim. Bu iddianameyle sanıkları sorguya çekiyorsunuz” dedi. Kanuna bakmadan mı iddianame hazırlandığını soran İlkiz, yazı işleri müdürünün sorumlu olmadığının bilinmediğini sorguladı.
İlkiz, Basın Kanunu varsa onu uygulamanın zorunlu olduğunu vurgulayarak “Bu şartlarda soruşturma açamazsınız. Muhasebe müdürünü bile sorumlu tutuyorsunuz, el insaf” diye konuştu.
Savcılık, Pehlavan’ın tutukluluk halinin ve diğer sanıkların adli kontrol hükümlerinin devamına karar verilmesini talep etti. Tüm sanık ve avukatları mütalaaya karşı son sözlerini söyledi.
Aranın ardından hakim, Pehlevan hakkında yurtdışı çıkış yasağı şeklinde adli kontrol tedbiri uygulanarak tahliye kararı verdi. Ancak Pehlevan, başka bir dosya kapsamında “cumhurbaşkanına hakaret” suçlamasıyla da tutuklu bulunduğu için tahliye edilemeyecek. Diğer 4 sanığın ise adli kontrol tedbirleri kaldırıldı. Duruşma ileri bir tarihe ertelendi.
Karikatür krizi ve Leman saldırısı
Leman dergisinin 26 Haziran tarihli sayısında bombalanan bir şehrin üzerinde “Selamün Aleyküm” ve “Aleyhem Salom” diye selamlaşan Muhammed ve Musa adlı iki figür yer aldı. Karikatür 30 Haziran’da sosyal medyada dolaşıma sokulduktan sonra gündem oldu. Hz. Muhammed ve Hz. Musa’nın tasvir edildiği iddiasıyla linç kampanyası başlatıldı.
Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, karikatür nedeniyle soruşturma başlatıldığını duyurdu. Karikatürün çizeri, grafikeri, yazı işleri müdürü ve müessese müdürü gözaltına alındı. 30 Haziran’da gözaltına alınan derginin yazı işleri müdürü Zafer Aknar, grafiker Cebrail Okçu, karikatürün sahibi Doğan Pehlevan ile müessese müdürü Ali Yavuz tutuklandı. İlgili sayının toplatılmasına karar verildi.
