Açık Oturum’un 505’inci bölümünde Göksel Göksu’nun konukları, TBMM’de kurulan Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu üyeleri CHP Milletvekili Sezgin Tanrıkulu, DEM Parti milletvekili Cengiz Çiçek ile DEVA Partisi milletvekili Mehmet Emin Ekmen’di. MHP, DEM Parti, TİP, EMEP, DSP, Yeni Yol Grubu ve CHP’nin teslim ettiği, AKP’nin de teslim etme hazırlığında olduğu raporların ele alındığı programda, siyasi partilerin sürece ilişkin görüşleri ve beklentileri konuşuldu; “süreçte tıkanıklık var mı?” sorusuna yanıt arandı.
Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesindeki Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nun yürüttüğü çözüm sürecine ilişkin siyasi partilerin sunduğu raporların ve sürecin geleceğinin tartışıldığı programda Sezgin Tanrıkulu, kıymetli işler yapılmış olmasına karşın sürecin mimarisinin baştan yanlış inşa edildiğini söyledi. Komisyonun demokratikleşme konusunda da adımlar atıp Meclis veya hükümeti inisiyatif almaya davet edebileceğine vurgu yapan Tanrıkulu, “Ama onlar yapılmadı. Dolayısıyla sadece bir dinleme faaliyeti yapıldı. Bakanlardan bilgiler alındı. Şimdi o görüşler rapor hâlinde sunuldu” dedi.
Kürt meselesini, demokrasi meselesinin önemli bir parçası olarak gördüklerini kaydeden Tanrıkulu, temel başlıklarda siyasi partiler arasında farklı bakış açıları olduğuna dikkat çekti. Bu farklılıkların nasıl giderileceği konusunda kendisinin de net bir fikri olmadığını belirten Tanrıkulu, şunları söyledi:
“Ama mutlaka demokrasinin ilerletilmesi, demokratikleşme, yargı uygulamaları, bürokrasiden ve uygulamadan kaynaklı sorunlar konusunda; Anayasa Mahkemesi’nin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin kararlarının uygulanması noktasında mutlaka parlamentoya ve hükümete öneri içeren bir çerçeve de olması lazım. Sonuçta bu komisyon sadece silah bırakanların hukuksal durumuna ilişkin bir düzenleme için kurulmadı. Çalışma usulleri tartışılırken komisyonda özellikle demokrasi, adalet ve insan hakları konularında da çalışma yapma konusunda bir tutum alındı.”
“Demokratik perspektifi hep birlikte çıkarmak zorundayız”
DEM Partili komisyon üyesi Cengiz Çiçek ise MHP’nin Kürt meselesini bir terör ve güvenlik meselesi olarak kodladığını, kendilerinin ise 102 yıllık Cumhuriyet tarihinin sistemsel bir sorunu olarak ele aldıklarını; PKK’yı da Kürt sorununun doğurduğu bir sonuç şeklinde değerlendirdiklerini ifade etti.
Çiçek, DEM Parti’nin raporunun diğer partilerle arasındaki temel farkı şu sözlerle anlattı:
“Kürtsüz demokrasi anlayışı… Yani Kürt kardeşimdir ama Kürtle eşitlik hukuku kurmadan yürütülen kardeşliğin kendisi zaten Kürt’ü sürekli o varlık sorunu içinde tutacaktır. Hâliyle buradan da demokratik bir zihniyet çıkmayacaktır. Örneğin beka tehdidi bu süreç bağlamında sizi inisiyatif almaya zorlamış olabilir ama buradan bir demokratik zihniyeti, demokratik dönüşümü, demokratik perspektifi hep birlikte çıkarmak zorundayız.”
“Yasal zemin yok”
Yeni Yol Grubu’nda yer alan DEVA Partili komisyon üyesi Mehmet Emin Ekmen ise komisyondan demokratikleşme konusundaki sorunların tamamını çözmesini beklemenin doğru olmadığını ifade etti; yasal zemin oluşturulmasının önemine dikkat çekti:
“Örgütün kendini tasfiyesini biz ne zaman tam olarak anlarız? Bütün lojistik alanları devrettiğinde, aynı şekilde örgüt üyelerinin önemli bir kısmı Türkiye’ye geldiğinde anlarız. Peki şu anda böyle bir geliş var mı? Yok. Çünkü yasal zemin yok. Neticede ben raporda bir ortaklaşma arzusu görüyorum. İnşallah bu tamamlanır ve bir an önce Adalet Bakanlığı ile MİT Başkanlığı’nın yürüttüğü çalışmalarla uyumlu bir şekilde, birkaç senaryolu bir teklifi sunar ve biz bunun üzerinden konuşmaya başlarız. Aksi takdirde bu raporda olduğu gibi temel ilkeleri ortaya koyabiliriz ama nasıl bir yasa yazılması gerektiğini ancak masada oturan taraflar bilebilir.”
Komisyonda bundan sonra nasıl mesafe kat edileceğine de açıklık getiren Ekmen, akademisyen ve uzmanlardan oluşan bir grubun, komisyonda yapılan bütün dinlemeleri ve raporlardaki ortaklaşılabilecek hususları kategorize ettiğini; ortaya çıkacak taslak metnin grupların tartışmasına açılacağını söyledi. Ekmen, TBMM Genel Kurulu’na sunulacak ortak metnin bu şekilde şekilleneceğini ve siyasi partilerin raporlarının da ek olarak kurula gönderileceğini kaydetti.
