Türkiye ekonomisi nereye gidiyor? Rakamlar mı doğru, algı mı gerçek? Ağır Ekonomi’nin bu bölümünde Prof. Dr. Haluk Levent ve Öner Günçavdı, Türkiye ekonomisini “Alice Harikalar Diyarında” metaforu üzerinden ele aldı. Ekonomide gerçeklik algısı, açıklanan veriler, enflasyon ve siyasi, ekonomik tercihlerin sonuçları değerlendirildi.
Haluk Levent, ekonomi yönetiminin “Alice Harikalar Diyarı”nda dolaştığını, ancak asgari ücret civarında geliri olan düşük gelirlilerin hayatının “Dante’nin Cehennemi”ne döndüğünü söyledi. Levent, bu durumun sosyal transferlerle ya da zamlarla telafi edilmesi gerektiğini, halkın buna ihtiyacı olduğunu ancak ekonomi yönetiminin bunu gündeme alacak gibi görünmediğini ifade etti.
Fiyat endekslerinde gerçeklikten kopukluk
Levent ve Günçavdı, TÜİK’in yayımladığı grafikleri inceledi. Verilerde gerçeklikten kopukluk yaşandığı belirtilirken, temel gıda ürünleri, doğalgaz, kira ve ulaştırma fiyatlarındaki artışlara dikkat çekildi. Levent, en düşük artış gösteren gıda alt grubundaki fiyat artışının bile genel endeksin yüzde 25 üzerinde olduğuna işaret etti:
“İlk grafiğimiz temel gıda ürünleri: Ekmek, et, balık, süt, peynir, meyveler, sebzeler. Yani sonuçta insanların düzgün beslenmek için ulaşması gereken gıda ürünleri. Genel enflasyon oranı endeksi üç bin beş yüzlere ulaşmış. Et ise neredeyse bunun iki katı seviyede. Bunlar, insanların pazara gittiklerinde gördükleri fiyat seviyeleri; üstelik TÜİK’e göre. Bunlar hem Türkiye ortalaması hem de ürün gruplarında yüzlerce farklı ürünün, en çok satan markaların oluşturduğu ortalamalar, yani yumuşatılmış seviye. Buna rağmen en düşük artış gösteren gıda alt grubundaki fiyat artışı genel endeksin yüzde 25 üzerinde. En yüksekte et var. Etin artışı ise genel endeksin yüzde 60-75 civarında üzerinde görünüyor.”
Mehmet Şimşek’in ekonomi ve maaş artışı açıklamaları
Levent ve Günçavdı, Mehmet Şimşek’in Türkiye’nin satın alma gücüne göre dünyanın en büyük 11. ekonomisi olduğu ve memur, asgari ücretli ile emekli maaşlarının dolar bazında arttığı yönündeki açıklamalarını eleştirdi. Günçavdı, vatandaşın ihtiyacının dolar almak değil temel ihtiyaçlara ulaşmak olduğunu vurgulayarak şunları söyledi:
“Millet dolar satın almak istemiyor. O yüzden düşük gelirlilerin durumunu dolarla ifade eden karşılaştırmaları dolar üzerinden yapmayın. Millet domates istiyor, biber istiyor, et istiyor, ekmek istiyor. Dolayısıyla bunları aldığı fiyatlar dolar fiyatıyla aynı oranda artmıyor. Göreli fiyat dediğimiz bir şey var. Bu, hedef saptırmadır; manipülasyondur.”
