Avrupalı liderler, Arktik güvenliği ve Grönland’ın statüsüne ilişkin ortak açıklama yayımladı; Grönland çıkışında egemenlik ve uluslararası hukuk vurgusu yaptı.
Avrupa’nın önde gelen ülkelerinin liderleri, Grönland’ın statüsüne ilişkin ortak bir açıklama yayımladı. Fransa, Almanya, İtalya, Polonya, İspanya, Birleşik Krallık ve Danimarka liderlerinin imzasını taşıyan açıklamada, Arktik güvenliğinin Avrupa ve transatlantik güvenlik açısından kritik önemde olduğu vurgulandı. Açıklamanın, son dönemde artan jeopolitik gerilimler ve Arktik bölgesine yönelik küresel rekabet ortamında yapıldığına dikkat çekildi.
Açıklamada, NATO’nun Arktik bölgesini stratejik bir öncelik olarak gördüğü hatırlatılarak, Avrupalı müttefiklerin bölgede askerî varlıklarını, faaliyetlerini ve yatırımlarını artırdığı ifade edildi. Bu adımların savunma kapasitesini güçlendirmeyi ve olası tehditlere karşı caydırıcılığı artırmayı amaçladığı belirtildi. Danimarka Krallığı’nın, Grönland dâhil, NATO üyesi olduğu özellikle vurgulandı.
Liderler, Arktik’te güvenliğin Birleşmiş Milletler Şartı’nda yer alan egemenlik, toprak bütünlüğü ve sınırların dokunulmazlığı ilkeleri çerçevesinde, kolektif biçimde sağlanması gerektiğinin altını çizdi. Bu ilkelerin evrensel olduğu belirtilerek, kısa vadeli siyasi hesaplara rağmen savunulmaya devam edileceği kaydedildi.
Ortak açıklamada Amerika Birleşik Devletleri’nin NATO müttefiki olarak ve 1951 tarihli Danimarka–ABD Savunma Anlaşması kapsamında Arktik güvenliğinde önemli bir ortak olduğu belirtilerek, müttefikler arasındaki iş birliğinin sürdürülmesinin önemine dikkat çekildi. Açıklamada, “Grönland, Grönland halkına aittir. Danimarka ve Grönland’ı ilgilendiren konularda karar verme yetkisi yalnızca Danimarka ve Grönland’a aittir” ifadeleri kullanıldı.
Avrupalı liderlerin Grönland çıkışı öncesi ne olmuştu?
ABD Başkanı Donald Trump, Arktik’in stratejik önemi, doğal kaynakları ve askerî konumu nedeniyle Grönland’ın ABD açısından hayati olduğunu savunmuş, geçmişte olduğu gibi son dönemde de Grönland’ın ABD kontrolüne geçmesi gerektiği yönünde açıklamalar yapmıştı.
Trump, Grönland’ı “küresel güvenlik açısından vazgeçilmez” olarak nitelendirmiş; ABD’nin bölgedeki çıkarlarının genişletilmesi gerektiğini söylemişti. Bu açıklamalar, özellikle Danimarka ve Avrupa başkentlerinde, egemenlik ve uluslararası hukuk tartışmalarını yeniden alevlendirmişti.
Avrupalı liderlerin 6 Ocak tarihli ortak açıklaması, Trump’ın bu çıkışlarının ardından, Grönland’ın statüsüne dair uluslararası hukuk vurgusunu güçlendiren ve “satın alma” ya da dış müdahale söylemlerine karşı net bir siyasi mesaj olarak yorumlandı.
