ABD Başkanı Donald Trump, Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre’ye gönderdiği mektupta Nobel Barış Ödülü’nü alamamasını Grönland üzerindeki hak iddiasıyla ilişkilendirdi. Trump, “Grönland üzerinde tam ve mutlak kontrole sahip olmadığımız sürece dünya güvende değildir” ifadelerini kullandı.
Washington ile Avrupa başkentleri arasında Grönland üzerinden tırmanan gerilim, bu kez Nobel Barış Ödülü tartışmasıyla yeni bir boyut kazandı. ABD Başkanı Donald Trump’ın Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre’ye gönderdiği mektup, hem ABD’nin Arktik stratejisini hem de çok taraflı kurumlara bakışını yeniden gündeme taşıdı.
“Nobel verilmedi, artık yalnızca barışı düşünmüyorum”
PBS News’in aktardığına göre Trump, Støre’ye gönderdiği mesajda Nobel Barış Ödülü’nü alamamasına doğrudan atıfta bulundu:
“Ülkenizin bana Nobel Barış Ödülü’nü vermemeye karar vermesi göz önüne alındığında, artık yalnızca barışı düşünmeme gerek yok. Barış her zaman baskın bir unsur olacaktır, ancak artık Amerika Birleşik Devletleri için neyin iyi ve doğru olduğunu da düşünebilirim.”
Trump, mesajında Grönland üzerindeki kontrolün ABD için stratejik bir zorunluluk olduğunu savunarak, “Dünya, Grönland üzerinde tam ve mutlak kontrole sahip olmadığımız sürece güvende değildir” dedi.
“Danimarka koruyamaz”
Trump, mesajında Danimarka’nın Grönland üzerindeki egemenliğini de sorguladı. ABD Başkanı, Danimarka’nın bu bölgeyi “Rusya ya da Çin’e karşı koruyamayacağını” öne sürerek, mülkiyet hakkının da tartışmalı olduğunu savundu:
“Yazılı hiçbir belge yok; sadece yüzlerce yıl önce oraya bir teknenin yanaşmış olması söz konusu. Bizim de oraya yanaşan teknelerimiz vardı.”
Trump’ın bu sözleri, ABD’nin Danimarka’nın Grönland üzerindeki egemenliğini daha önce tanıdığı uluslararası anlaşmalarla açık bir çelişki oluşturuyor. ABD, 1916–1917 anlaşmaları da dahil olmak üzere çeşitli metinlerde Danimarka’nın egemenliğini kabul etmişti.
NATO vurgusu ve Avrupa’ya mesaj
Trump, mesajında NATO’ya da özel bir parantez açtı. “NATO’nun kuruluşundan bu yana NATO için herhangi bir kişiden daha fazlasını yaptım” diyen Trump, ittifakın artık ABD için “bir şeyler yapması gerektiğini” savundu.
Norveç Başbakanı Støre ise yaptığı açıklamada, Trump’a gönderdiği mesajın tonun düşürülmesini amaçladığını söyledi. Støre, Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ile birlikte Trump’la bir telefon görüşmesi talep ettiklerini belirtti.
PBS News, Trump’ın mesajının Washington’daki birden fazla Avrupa büyükelçiliğine de iletildiğini aktardı.
Trump, Nobel Barış Ödülü’nü alma arzusunu daha önce de açıkça dile getirmişti. 2025 Nobel Barış Ödülü, Venezuela muhalefet lideri María Corina Machado’ya verilmiş, Machado ödülünü geçtiğimiz hafta Beyaz Saray’da Trump’a vermişti.
Trump, Beyaz Saray’a dönüşünden bu yana “sekiz savaşı sona erdirdiğini” iddia ediyor. Ancak Norveç hükümeti, Nobel Barış Ödülü’nün hükümet tarafından değil, parlamentonun belirlediği bağımsız bir komite tarafından verildiğini Trump’a defalarca hatırlattı.
Bir Norveçli diplomat, durumu “2010’da Çinli muhalif Liu Xiaobo’ya ödül verildiğinde Pekin’i ikna etmeye çalıştığımız zorlu sürece benziyor. Şimdi aynı zorluk Trump’la yaşanıyor” sözleriyle özetledi.
Kaynak: Financial Times
