Kadıköy Rıhtım’da deniz kenarına kendi yüksekliği 45,5 metre, minare yüksekliği 70 metre olan 5.490 kişilik cami yapılması kararını iptal eden mahkeme kararı, istinaf mahkemesi tarafından bozuldu.
İlk olarak 2015’te duyurulan ve 2017’de İstanbul V No’lu Koruma Kurulu tarafından planların onaylanmasıyla birlikte adım atılan Kadıköy Rıhtım’da cami projesi, Kadıköy Belediyesi tarafından dava edilmişti.
İstanbul 3’üncü İdare Mahkemesi’nin projeyi bilirkişi raporuna dayandırarak 2024’te iptal etmesinin ardından, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi alt mahkemenin iptal kararını bozdu ve davanın reddine karar verdi.
Cumhuriyet’ten Şeyda Öztürk’ün haberine göre, konuya ilişkin Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi tarafından yapılan açıklamada, mahkemenin Kadıköy Rıhtım’da cami projesi kararı ile bilim ve teknik uyarılarını yok saydığı belirtildi. Açıklamada, “Dava sürecinde hazırlanan ve yerel mahkemenin iptal kararına dayanak oluşturan bilirkişi raporu, projenin Kadıköy’e vereceği zararları tartışmaya yer bırakmayacak şekilde şu gerekçelerle ortaya koymuştur” denildi.
“Kentsel yağmanın önünü açtı”
Açıklamada, “Bölge idare mahkemesi, bilirkişi raporundaki hayati uyarıları, cami yapılarının Kıyı Kanunu’ndaki yükseklik sınırından muaf tutulması gibi usuli ve yönetmelik odaklı yorumlarla geçersiz kılmıştır. Mahkeme, kentin fiziksel gerçekliğini ve gelecekte yaşanacak altyapı kaosunu değil, idari işlemlerin kâğıt üzerindeki hiyerarşisini öncelemiştir. Bilimin ‘Burada bu ölçekte bir yapı yapılamaz’ dediği noktada, yargı ‘Plan kesinleştiyse yapı yapılabilir’ diyerek kentsel yağmanın önünü açmıştır” ifadeleri kullanıldı.
Ayrıca Oda açıklamasında Danıştay’a itirazda bulunulacağı belirtildi.
Alt mahkeme ne demişti?
Daha önce projenin iptali için karar veren İstanbul 3’üncü İdare Mahkemesi bilirkişi raporuna dikkat çekmişti. Mahkeme için hazırlanan raporda rıhtım çevresinde 400 metre yürüme mesafesinde Sultan 3. Mustafa İskele Camisi, 500 metre yürüme mesafesinde Osman Ağa Camisi, Kethüda Çarşı Camisi ve Cafer Ağa Camisi’nin bulunduğuna dikkat çekildi. Ayrıca insan ve araç trafiğine yönelik herhangi bir değerlendirme yapılmadığı tespit edildi.
Bunların yanı sıra cami projesinin yanında önerilen yeraltı otoparkı projesiyse üzerinde tescilli ağaçların bulunduğu koruma alanıyla çakışıyor. Bu alanın bir bölümünün araç giriş çıkışına ayrılmasının yaya odaklı kullanımdan taşıt odaklı kullanıma dönüşmesine neden olacağı belirtildi.
Bilirkişi ne demişti?
Öte yandan bilirkişi raporunda kent siluetinin de etkileneceğine dikkat çekildi. Raporda, cami projesinde kentin simgesi olan koy ve Haydarpaşa Garı’yla görsel ilişkinin kurulmadığına dikkat çekilerek şöyle denildi:
“Anadolu yakası kent siluetine etkisinin göz önünde bulundurulmadığı anlaşılmakta. Karşı kıyıda yer alan tarihi yarımada ve anıtsal yapılarla oluşacak etki konusunda herhangi bir değerlendirmenin bulunmadığı ve sadece proje alanının en yakınında yer alan sit alanındaki kültürel yapılarla birlikte değerlendirildiği tespit edilmiştir.”
Denize sıfır 15 katlı apartman yüksekliğinde…
Haber7’nin aktardığına göre cami inşaatı projesi, 21 bin 740 metrekare olurken, şadırvan ve hizmet birimlerinin 1066 metrekare, cami yüksekliğinin 46.5 metre, minare yüksekliğinin 70 metre olacak şekilde hazırlandı.
5 bin 490 kapasiteli cami için toplam 1242 araç kapasiteli otopark yapılması da öngörülüyor.
Gerekçe: Büyük cemaate uygun cami yok
15 Eylül 2009’da onaylanan 1/100 bin ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Planı’nda, ‘Kentsel ve Bölgesel Yeşil ve Spor Alanı’, Çevre Bakanlığı tarafından 2 Kasım 2015 tarihinde onaylanan imar planı değişikliğiyle ‘cami alanı’na alınmıştı.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nn raporunda cami gerekçesi olarak, İstanbul’un Anadolu yakasında, planlama alanı ve yakın çevresinde, ‘Selatin Cami’ veya ‘Ulu Cami’ mahiyetinde cami olmadığı, “Büyük cemaatlerle cuma namazlarının, bayram namazlarının veya kalabalık cenaze namazlarının kılınacağı bir ‘Ulu Cami’ inşa edilebilecek nitelikte uygun bir yerin planlanması gerektiği tespit edilmiştir” denilmişti.
