ABD’nin Minneapolis kentinde ICE polisi tarafından öldürülen Alex Pretti (37), bu ay ICE ajanları tarafından katledilen ikinci kişi. Peki sorumlu ajanlar hakkında yasal yaptırım uygulanacak mı?
ABD’de Başkan Donald Trump’ın geniş çaplı sınır dışı kampanyasını yürütmekle görevlendirilen Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Dairesi (ICE) özellikle ayında odak noktası oldu.
ICE ajanları, denetim yaparken toplum huzurunu bozmaya ve halkı rahatsız etmeye devam ediyor.
ABD’nin Minneapolis kentinde bir ICE polisi Alex Pretti’yi (37) öldürdü. İç Güvenlik Bakanlığı, Pretti’nin ICE polisine silahla yaklaştığını ve polisin silahına el koyma çabalarına aşırı güçle karşılık verdiğini iddia etti.
Görgü tanıklarının ifadelerine göre Alex Pretti sadece ICE ajanları tarafından hırpalanan protestoculara yardımcı olmaya çalışıyordu ve elinde telefonunu tutuyordu. Ayrıca, Minneapolis Polis Teşkilatı’nın açıklamasına göre Pretti’nin silah ruhsatı var. Yasadışı herhangi bir durum söz konusu değil.
Minnesota eyaletindeki yerel yetkililer, yönetimdeki bazı insanların bu konudaki “nefs-i müdafaa” savunmasına, olaylara tanık olan vatandaşların çektiği videolardaki görüntülere işaret ederek itiraz ediyor.
Peki yasa ne diyor?
Minnesota eyaletinin yasalarına göre polisin ölümcül güç kullanma yetkisi sadece kendini veya bir başkasını hayati tehlikeye sokan veya ağır yaralanma riski taşıyan bir durum olduğunda geçerli.
Federal yasalar da benzer bir standardı tarif ediyor. İç Güvenlik Bakanlığı, bir memurun kendisine veya başka bir kişiye yönelik yakın bir ölüm veya ciddi yaralanma tehdidi var olduğuna dair makul bir inanca sahip olması” tanımını yapıyor.
Sorumlu ICE polisleri yargılanabilir mi?
Federal görevliler, resmi görevleri kapsamında gerçekleştirdikleri eylemler nedeniyle genellikle eyalet düzeyinde yargılanamıyor.
Eğer Minnesota eyaleti bu yetkilileri tutuklarsa, ICE ajanları bir üst mahkemeye başvurup federal düzeyde dokunulmazlıklarını savunabilirler.
Eyaletin bu davayı kazanması için yetkililerin gereğinden fazla ve usulen yasadışı güç kullandığını kanıtlaması gerekir. Hakim dokunulmazlık kararı alırsa dava kapanır ve eyalet savcıları bir daha bu kişiyi yargı karşısına çıkaramaz.
Federal savcılar tutuklama kararı alabilir mi?
Teoride evet. Ölümle sonuçlanan silahlı çatışmalarda savcılar yetkilileri yargılama kararı alabilir ama bu pratikte çok görülen bir durum değil.
Savcının, davalı yetkilinin gerçekleştirdiği eylemin yasadışı olduğunu bildiğini ve yetki kapsamını umarsızca ihlal etmiş olduğunu kanıtlaması gerekir. Bu da hukuki olarak kanıtlanması zor olan bir durum. Buna ek olarak, Trump yönetimi ICE ajanlarının eylemlerini şiddetle savunmaya devam ediyor.
Mağdurların aileleri ICE’a dava açabilir mi?
Federal görevlilerin istisnalar haricinde tazminat davalarına karşı da dokunulmazlığı var. Bu hukuki standart “nitelikli dokunulmazlık” olarak da biliniyor.
Reuters’ın 2020 yılında yayımlanan araştırma dosyasına göre nitelikli dokunulmazlık aşırı güç kullanmakla suçlanan polisleri korumada son derece etkili bir mekanizma olarak öne çıkıyor.
Devlet memurlarının, yakınlarına maddi ya da bedensel zarar verdiği durumlarda normalde federal hükümeti davalardan koruyan “egemen dokunulmazlık” adlı hukuki doktrin bir istisna teşkil eden 1946 tarihli Federal Haksız Fiil Talepleri Yasası kapsamında düzenleniyor.
Bu yasa federal hükümete karşı dava açılması için nadir bir yol sunsa da, bu tür başvurular birçok sınırlama ve engelle karşı karşıya kalıyor. Uzmanlar ise yasayı kamu görevlilerinin suiistimallerini ele almak açısından genel olarak zayıf bir mekanizma olarak değerlendiriyor.
Kaynak: Reuters
Derleyen: Berfin Ada Özbak
