Modern Kürtçe alfabenin öncüsü, yazar, dilbilimci ve çevirmen Mehmet Emin Bozarslan, 45 yıldır sürgünde yaşadığı İsveç’te yaşama veda etti.
İsveç’te sürgünde yaşayan Kürt dili, edebiyatı ve tarihi üzerine yaptığı çalışmalarla öncülük eden yazar Mehmet Emin Bozarslan, 90 yaşında İsveç’in Uppsala kentinde yaşama veda etti. Diyarbakır Lice nüfusuna kayıtlı olan Bozarslan’ın acı haberini ailesi adına Şermin Bozarslan duyurdu.
Mehmet Emin Bozarslan’ın cenazesinin 45 yıldır sürgün yaşadığı İsveç’te toprağa verileceği öğrenildi. Bozarslan için hem Diyarbakır hem de İsveç’te taziye kurulacak.
Diyarbakır’ın Lice ilçesinde 1934 yılında doğan Bozarslan, geleneksel medrese eğitimiyle yetişti. Türkçeyi ve okuma-yazmayı kendi çabasıyla öğrenen Bozarslan, dışarıdan sınavlara girerek 1956 yılında Kulp ilçesine müftü oldu. Ancak Kürt kimliği, dili ve toplumsal sorunlar üzerine kaleme aldığı eleştirel eserler nedeniyle devlet bürokrasisiyle çatıştı ve müftülük görevinden iki kez uzaklaştırıldı. Bozarslan, 1968 yılında yayımladığı “Kürtçe Alfabe” (Alfabê) ile modern Türkiye tarihinde bir ilke imza attı.
Ancak bu eser yayımlandığı gün toplatıldı ve Bozarslan “bölücülük” suçlamasıyla hapse atıldı. 1971 muhtırasının ardından askeri rejim tarafından tekrar tutuklanan ve 1974’e kadar cezaevinde kalan yazar, üzerindeki baskıların artması üzerine 1979 yılında İsveç’e iltica etmek zorunda kaldı.
Geride bıraktığı eserler
Mehmet Emin Bozarslan, sürgünde kurduğu Deng Yayınevi aracılığıyla Kürt edebiyatının temel taşlarını modern harflere aktararak yok olmaktan kurtardı. Arkasında 50’den fazla eser bırakan Bozarslan’ın çalışmalarından öne çıkanlar şunlardır:
Dilbilim ve Sözlük:
Alfabê (1968): Türkiye’de Latin harfleriyle basılan ilk Kürtçe alfabe.
Kürtçe-Türkçe Sözlük (1978): Alanındaki en kapsamlı referans kaynaklarından biri.
Siyasi ve Sosyolojik İncelemeler:
Doğu’nun Sorunları (1966): Bölgenin ekonomik ve sosyal yapısını istatistiklerle ele alan tarihi belge.
İslamiyet Açısından Şeyhlik-Ağalık (1964): Dinsel ve feodal yapıların eleştirisi.
Hilafet ve Ümmetçilik Sorunu (1967).
Klasik Eser Çevirileri ve Editörlük (Latinize Etme):
Mem û Zîn: Ahmed-i Hani’nin dev eserini Türkçeye çevirerek geniş kitlelerle buluşturdu (1968).
Şerefname: Şeref Han’ın Kürt tarihini anlatan eserinin çevirisi.
Jîn Dergisi ve Kurdistan Gazetesi: Osmanlı döneminde yayımlanan ilk Kürtçe yayın organlarını Arap harflerinden Latin harflerine aktararak 5 cilt halinde yayımladı.
Mervani Kürtleri Tarihi (İbnü’l-Ezrak’tan çeviri).
Çocuk Edebiyatı ve Kürt Folkloru (Masallar-Fıkralar):
Meyro, Mîr Zoro, Gurê Bilûrvan (Kavalcı Kurt), Kêz Xatûn, Pepûk.
Melayê Meşhûr (Ünlü Hoca): Kürtçe fıkra derlemeleri.
Kemal Paşa Weledê Kê Ye? (Kemal Paşa Kimin Oğludur?): Siyasi hiciv ve meseller.
