İrlanda, sanatçılara haftada 325 euro maaş bağlanmasını öngören “Sanat İçin Temel Gelir” programını kalıcı hale getirdi. Hükümet, uygulamanın yaratıcılığı artıracağını ve kültür sektörünü güçlendireceğini savunuyor.
İrlanda hükümeti, ülkede yaşayan sanatçılara haftalık 325 euro maaş yapılmasını öngören “Basic Income for the Arts” (BIA – Sanat İçin Temel Gelir) programını kalıcı hale getirdi. Program kapsamında iki bin sanatçı, üç yıl boyunca düzenli gelir desteği alacak.
İrlanda Kültür Bakanı Patrick O’Donovan, Dublin’de yaptığı açıklamada bunun dünyada türünün ilk kalıcı uygulaması olduğunu söyledi. O’Donovan, programın İrlanda’yı kültür politikaları açısından “küresel bir lider” konumuna taşıyacağını ifade etti.
Pandemi desteğinden kalıcı modele
Program, 2022-2025 yılları arasında koronavirüs salgını döneminde sanatçıları desteklemek amacıyla yürütülen pilot uygulamanın devamı niteliğinde. Pilot projede 8 bin başvuru arasından kura ile seçilen iki bin sanatçı destek almıştı.
Yapılan etki analizine göre program, sanatçıların gelir güvencesizliğini azalttı, kaygı düzeylerini düşürdü ve sanat dışı işlere olan bağımlılıklarını sınırladı. Hükümetin yaptırdığı maliyet-fayda analizinde ise yaklaşık 72 milyon euro’luk net maliyetin; artan üretkenlik, sanat harcamalarındaki yükseliş ve diğer sosyal yardım ödemelerindeki azalma sayesinde geri kazanıldığı belirtildi.
Ulusal Sanat Kampanyası yöneticilerinden Peter Power, uygulamanın “insanlara güvencesizlik yerine istikrar verildiğinde ne olduğunu gösteren gerçek bir deney” olduğunu söyledi. Power’a göre destek alan sanatçılar daha fazla üretim yapabildi ve mesleklerini sürdürebilme kapasiteleri arttı.
Kimler yararlanabilecek?
Program kapsamında seçilecek sanatçılar her altı yılın üç yılında destek alabilecek. 2026-2029 döneminde destek alanlar bir sonraki dönemi pas geçecek, ancak sonrasında yeniden başvuru yapabilecek.
Başvuru şartları arasında şunlar var:
- İrlanda’da ikamet etmek
- Profesyonel bir yaratıcı pratiğe sahip olmak
- Faaliyetlerini ağırlıklı olarak İrlanda merkezli yürütmek
Başvurular mayıs ayında başlayacak, ödemeler ise Eylül 2026’dan itibaren üç yıl boyunca yapılacak. Seçim kura yöntemiyle gerçekleştirilecek. Programın ilk bütçesi 18,27 milyon euro olarak açıklandı.
Sorunlara çözüm olacak mı?
Uzmanlar uygulamayı olumlu bir adım olarak değerlendirirken, haftalık 325 euronun tek başına geçim sağlamaya yetmeyeceğine dikkat çekiyor. Özellikle Dublin’de kiraların son on yılda iki katına çıkması, genç sanatçıların yaşam maliyetleriyle mücadele etmeye devam ettiğini gösteriyor.
Buna rağmen hükümet, düzenli gelir desteğinin sanatçıların yaratıcı üretime daha fazla zaman ayırmasını sağlayacağını ve uzun vadede kültür sektörünün ekonomik ve toplumsal katkısını artıracağını savunuyor.
Kaynak: Guardian
