ABD Başkanı Donald Trump’ın Gazze için başlattığı ve küresel çatışmaları kapsayacak şekilde genişlettiği Barış Kurulu bugün (19 Şubat) ilk kez toplanıyor. Kurucu üyelerin önemli bölümü Freedom House verilerine göre “özgür değil” kategorisinde yer alan ülkelerden oluşuyor. İşte Barış Kurulu’na katılan ve katılmayan ülkelerin bir listesi:
ABD Başkanı Donald Trump’ın liderliğinde kurulan ve Gazze’deki insani yardım ile yeniden inşa sürecini yönetmesi planlanan “Barış Kurulu”, 19 Şubat’ta Washington’daki Donald J. Trump Barış Enstitüsü’nde ilk toplantısını yapacak. Trump, kurulun Gazze için 5 milyar doları aşkın bağışı resmen duyuracağını ve üye ülkelerin güvenlik gücü için binlerce personel tahsis etmeye hazır olduğunu açıkladı.
Ancak kurulun bileşimi, özellikle demokrasi ve insan hakları sicili açısından tartışma yaratıyor. Freedom House’un “Freedom in the World” endeksine göre kurucu üyelerin önemli bir bölümü “özgür değil” kategorisinde yer alıyor.
Ortadoğu
Türkiye – Dışişleri Bakanı Hakan Fidan
Freedom House skoru: 33/100 – “Özgür Değil”
Türkiye’yi AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı temsilen Dışişleri Bakanı Hakan Fidan temsil edilecek.
Freedom House, Türkiye’de son yıllarda anayasal değişiklikler ve siyasi baskılar yoluyla yürütmenin gücünün pekiştirildiğini, muhalif siyasetçilerin ve gazetecilerin baskı altında olduğunu belirtiyor. Raporda muhalefetin baskı altında olduğu ve ifade özgürlüğünün ciddi şekilde daraldığı vurgulanıyor.
Mısır – Başbakan Mostafa Madbouly
Freedom House skoru: 18/100 – “Özgür Değil”
Mısır, 2013’te darbe yoluyla iktidara gelen Cumhurbaşkanı Abdülfettah el-Sisi yönetiminde.
Freedom House, Mısır’da güvenlik güçlerinin insan hakları ihlallerini cezasızlıkla işlediğini belirtiyor. Rapora göre sivil özgürlükler sıkı biçimde kısıtlanmış durumda. Sisi ülkeyi “giderek daha otoriter bir şekilde” yönetiyor ve muhalefet neredeyse tamamen ortadan kalkmış durumda.
İsrail – Dışişleri Bakanı Gideon Sa’ar
Freedom House skoru: İsrail: 73/100 – “Özgür”, Batı Şeria: 22/100 – “Özgür Değil”, Gazze: 2/100 – “Özgür Değil”
Freedom House, İsrail’i çok partili sistem ve bağımsız kurumlara sahip parlamenter demokrasi olarak tanımlıyor ancak işgal altındaki Filistin topraklarında tablo farklı.
Batı Şeria’da Filistinlilerin siyasi hakları ve sivil özgürlüklerinin İsrail işgali nedeniyle kısıtlı. İşgal altındaki Gazze’de ise soykırım sürüyor.
Asya
Endonezya – Devlet Başkanı Prabowo Subianto
Freedom House skoru: 56/100 – “Kısmen Özgür”
Dünyanın en büyük Müslüman çoğunluklu ülkesi olan Endonezya, Gazze’ye 8 bine kadar asker göndermeye hazır olduğunu açıkladı.
Freedom House, Endonezya’nın 1998’de otoriter rejimin çöküşünden sonra önemli demokratik kazanımlar elde ettiğini belirtiyor. Ancak sistemik yolsuzluk, azınlıklara yönelik ayrımcılık ve iftira ile dine hakaret yasalarının siyasallaştırılmış biçimde kullanımı ciddi sorunlar olarak kaydediliyor.
Pakistan – Başbakan Şahbaz Şerif
Freedom House skoru: 32/100 – “Kısmen Özgür”
Freedom House’a göre Pakistan’da düzenli seçimler yapılmakla birlikte ordu hükümet oluşumu ve kamu politikaları üzerinde “muazzam etkiye” sahip. Medya üzerinde baskı uygulanıyor ve güvenlik güçleri zaman zaman yargısız güç kullanımında cezasızlıktan yararlanıyor.
Kazakistan – Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev
Freedom House skoru: 23/100 – “Özgür Değil”
Freedom House, Kazakistan’da seçimlerin ne özgür ne de adil olduğunu, medyanın büyük ölçüde devlet kontrolünde bulunduğunu belirtiyor.
Özbekistan – Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev
Freedom House skoru: 12/100 – “Özgür Değil”
Freedom House, Özbekistan’ı “demokratikleşme işareti göstermeyen otoriter bir devlet” olarak tanımlıyor. Ülkede yasal muhalefet partisi bulunmuyor. İfade özgürlüğü ve siyasi rekabet ciddi biçimde sınırlı.
Vietnam – Komünist Parti Genel Sekreteri Tô Lâm
Freedom House skoru: 20/100 – “Özgür Değil”
Vietnam tek partili bir devlet. Freedom House’a göre ifade özgürlüğü, din özgürlüğü ve sivil toplum faaliyetleri sıkı şekilde kısıtlanmış durumda. Yetkililer sosyal medya ve internet kullanımına yönelik baskıyı artırmış durumda.
Avrupa
Macaristan – Başbakan Viktor Orbán
Freedom House skoru: 65/100 – “Kısmen Özgür”
Viktor Orbán, Trump’ın Avrupa’daki en yakın müttefiklerinden biri olarak görülüyor.
Freedom House, Orbán hükümetinin göçmen karşıtı ve LGBT+ karşıtı politikalar izlediğini, muhalif medya, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarının faaliyetlerini zorlaştıran yasalar çıkardığını belirtiyor.
Arnavutluk – Başbakan Edi Rama
Freedom House skoru: 68/100 – “Kısmen Özgür”
Freedom House, Arnavutluk’ta seçimlerin rekabetçi olduğunu ancak yolsuzluğun önemli bir sorun olmaya devam ettiğini belirtiyor.
Kosova – Cumhurbaşkanı Vjosa Osmani
Freedom House skoru: 60/100 – “Kısmen Özgür”
Kosova seçimleri nispeten güvenilir görülse de kamu kurumlarının yolsuzluk nedeniyle zayıfladığı ifade ediliyor.
Avrupa Birliği (AB) ise kurula resmen katılmıyor ancak Washington toplantısına gözlemci gönderiyor.
Güney Amerika
Arjantin – Cumhurbaşkanı Javier Milei
Freedom House skoru: 85/100 – “Özgür”
Arjantin yüksek puan alıyor ve “canlı bir temsilî demokrasi” olarak tanımlanıyor. Ancak Freedom House, Milei yönetiminin üniversiteleri ve kamu kurumlarını “sol ideolojiyle beyin yıkamakla” suçladığını ve siyasi söylemin kutuplaştırıcı bir hal aldığını not ediyor.
Kimler katılmıyor?
Brezilya Cumhurbaşkanı Luiz Inacio Lula da Silva, kurulun “Filistin için bir koltuk içermesi” gerektiğini söyleyerek katılımı reddetti. Kanada da toplantıya katılmuyor.
Vatikan, Papa 14. Leo’nun kurula katılmayacağını açıkladı ve uluslararası krizlerin Birleşmiş Milletler çatısı altında çözülmesi gerektiğini vurguladı.
ABD’nin geleneksel Avrupalı müttefiklerinin önemli bir bölümü Rusya’nın davet edilmesi nedeniyle kurula katılmayacaklarını duyurdu. Rusya ise daveti henüz resmen kabul etmedi.
Trump, Barış Kurulu’nun “tarihteki en önemli uluslararası kuruluş” olacağını savunuyor. Ancak bazı uzmanlar, yapının Birleşmiş Milletler’i (BM) devre dışı bırakan, üyelik bazlı ve siyasi ağırlıklı yeni bir platforma dönüşebileceğini söylüyor.
Kaynak: Guardian
