Adıyaman’da badem bahçeleri sökülüyor, pamuk geriliyor. Su ve maliyet baskısıyla zorlanan çiftçi yeniden tütüne dönüyor.
Bir zamanlar “badem diyarı” olma yolunda ilerleyen Adıyaman ve özellikle Kâhta ilçesinde tarımın rotası yeniden değişti. Devlet destekleriyle kurulan badem bahçeleri birer birer sökülüyor, pamuk tarlaları boş kalıyor.
Çiftçi ise yıllar önce ailesini geçindiren, bölgenin simgesi haline gelen ürüne tütün’e geri dönüyor:
Atatürk Baraji’na komşu ama susuz tarim
Atatürk Barajı’na sıfır noktada bulunan Kâhta’da üreticiler, ironik bir tabloyla karşı karşıya. Dev su kaynağının yanı başında olmalarına rağmen sulama imkânlarından yeterince faydalanamayan çiftçiler, suya ihtiyaç duyan pamuk ve bademde bekledikleri verimi alamadı.
Artan maliyetler, düşen alım fiyatları ve ithal ürün baskısı, üreticiyi zor bir tercihle karşı karşıya bıraktı. Özellikle gümrük vergilerinin sıfırlanmasıyla birlikte ithal bademin piyasaya girmesi, yerli üreticinin fiyat beklentisini boşa çıkardı. Emekle kurulan bahçeler ekonomik gerçekler karşısında dayanamayıp kesilmeye başlandı.
“Tek geçim kaynağı yeniden tütün”
Kâhta Ziraat Odası Başkanı Fatin Rüştü Zorlu Turanlı, yaşanan dönüşümü net sözlerle özetliyor:
“Pamukta ve bademde umduğunu bulamayan Kâhta çiftçisi için tek geçim kaynağı olan tütün yeniden toprakla buluşuyor. Çiftçilerimiz tütün fidesi elde etmek için tohumları tarlalara serpmeye başladı. İnşallah bereketli ve hayırlı bir sezon olur.”
İlçede birçok üretici fide hazırlıklarına başladı. Tarlalarda yeniden tütün tohumu serpiliyor, seralarda fideler filizleniyor. Köylerde hareketlilik artarken, tütün yeniden ana geçim kapısı haline geliyor.
Kritik uyarı: Kalite fiyatı belirleyecek
Turanlı’nın üreticilere bir de önemli uyarısı var:
“Bu yıl yaşanan sıkıntıların tekrar etmemesi için tütünler mutlaka temiz yerlerde ve filelerde kurutulmalı. Toprak üzerinde değil, filelerde kurutulan tütün hem kaliteyi artırır hem de daha iyi fiyat getirir.”
Uzmanlara göre tütünün kurutma aşamasındaki hijyen ve yöntem farkı, ürünün piyasa değerini doğrudan etkiliyor. Kaliteli kurutma, çiftçinin cebine daha yüksek kazanç olarak dönüyor.
Tarımda geriye dönüş mü, zorunlu tercih mi?
Turanlı’ya göre, Adıyaman’da yaşanan tablo sadece bir ürün değişikliği değil; aynı zamanda ekonomik baskının ve plansız tarım politikalarının sahaya yansıması olarak yorumlanıyor.
Bir dönem “alternatif ve yüksek katma değerli ürün” olarak teşvik edilen badem üretiminin gerilemesi, köy ekonomisini yeniden geleneksel ürüne yönlendirdi.
Şimdi gözler yeni sezonda. Çiftçi umutlu ama temkinli. Toprak yeniden tütünle buluştu.
Adıyamanlı üreticinin beklentisi ise net. Emeğinin karşılığını alacağı, istikrarlı ve bereketli bir yıl.
