TÜİK’in 2025 Sağlık Modülü araştırması, diş tedavisine erişimin gelir düzeyine göre keskin biçimde ayrıştığını ortaya koydu. En düşük yüzde 20’lik gelir grubundaki hanelerin yüzde 45,4’ü son 12 ayda diş muayenesi veya tedavisi için harcama yapamazken en yüksek gelir grubunda bu oran yüzde 25,5’te kaldı.
TÜİK, 2025 yılında Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması kapsamında “Sağlık Modülü” çalışması yürüttü. AB ülkeleri ile eşzamanlı uygulanan araştırma, 15 yaş ve üstündeki bireylerin sağlık durumlarını ve sağlık harcamalarının hane bütçelerine getirdiği yükü ölçtü.
Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri diş sağlığına erişimde ortaya çıktı. En düşük yüzde 20’lik gelir grubundaki hanelerin yüzde 45,4’ü son 12 ayda diş muayenesi veya tedavisi için hiç para harcamadı. İkinci yüzde 20’lik gelir grubunda bu oran yüzde 36,5’e, üçüncü grupta yüzde 32,0’a, dördüncü grupta ise yüzde 28,1’e geriledi.
En yüksek gelir grubunda tablo tersine döndü
En yüksek yüzde 20’lik gelir grubunda dişçiye gitmeyenlerin oranı yüzde 25,5’te kaldı.
Diş muayene ve tedavi harcamaları tüm haneler genelinde değerlendirildiğinde, hanelerin yüzde 5,3’üne çok yük getirdi, yüzde 37,2’sine biraz yük getirdi. Hanelerin yüzde 28,9’u ise bu harcamaların kendilerine yük getirmediğini belirtti.
Doktor ve ilaç masrafları da bütçeleri zorluyor
Diş masraflarının yanı sıra doktor muayene ve tedavi harcamaları da hanelerin önemli bir bölümünü etkiledi. Hanelerin yüzde 6,1’ine bu masraflar çok yük getirirken yüzde 50,2’sine biraz yük getirdi. Hanelerin yüzde 40,9’u doktor masraflarının bütçelerine yük oluşturmadığını belirtti.
İlaç harcamalarında ise hanelerin yüzde 5,0’ı çok yük altında kaldığını, yüzde 50,9’u biraz yük altında kaldığını söyledi. Hanelerin yüzde 44,0’ı ilaç masraflarının kendilerine yük getirmediğini aktardı.
Gelir düştükçe yük ağırlaşıyor
Gelir grupları kıyaslandığında tablo belirginleşti. En düşük yüzde 20’lik gelir grubundaki hanelerin yüzde 62,9’una doktor muayene ve tedavi masrafları yük getirdi. Aynı gruptaki hanelerin yüzde 37,6’sına diş masrafları, yüzde 65,5’ine ise ilaç harcamaları yük oluşturdu.
En yüksek yüzde 20’lik gelir grubunda tablo tersine döndü. Bu gruptaki hanelerin yüzde 53,0’ı doktor masraflarının kendilerine yük getirmediğini belirtti. Diş tedavisi için aynı yanıtı verenlerin oranı yüzde 38,0, ilaç harcamaları için ise yüzde 59,5 oldu.
Son 12 ayda milyonlarca hane sağlık harcaması yapmadı
Son 12 ay içinde hanelerin yüzde 2,7’si doktor muayenesi veya tedavisi için hiç harcama yapmadı. Diş muayenesi veya tedavisi için harcama yapmayanların oranı yüzde 28,6’ya ulaştı. İlaç için harcama yapmayan hanelerin oranı ise yüzde 0,1’de kaldı.
Araştırma, sağlık harcamalarına erişimin gelir düzeyi ile doğrudan bağlantılı olduğunu ve en yoksul kesimin hem daha ağır bir yük taşıdığını hem de daha az sağlık hizmetine ulaşabildiğini sayısal olarak kanıtladı.
