ABD-İsrail saldırılarının ardından İran’da yönetim yeniden şekilleniyor. Hamaney sonrası geçici konsey kuruldu, Devrim Muhafızları’na yeni komutan atandı. Öte yandan, öldüğü iddia edilen Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan kamera karşısına geçerek, “İran’a saldırı düzenleyen ülkelerin hayal kırıklığı yaşayacağını söyledi.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD-İsrail saldırıları sonrası kamera karşısına geçerek, İran devlet televizyonunda video mesaj yayımladı.
Mesajında, “Anayasanın 111. maddesi uyarınca Geçici Liderlik Konseyi bugün görevine başlamıştır” ifadelerini kullanan Pezeşkiyan, İran ordusunun ABD ve İsrail saldırılarına karşılık vermeye devam edeceğini belirtti.
Pezeşkiyan, ABD ve İsrail’in ayrılık ve fitne çıkarmakla kazanç sağlayamayacağına vurgu yaparak, İran halkının birlik ve beraberlik içerisinde hareket etmesi gerektiğini dile getirdi.
Ülkesinin, “düşman üslerini” güçlü bir şekilde hedef aldığını aktaran Pezeşkiyan, İran’a saldırı düzenleyen ülkelerin hayal kırıklığı yaşayacağını söyledi.
Pezeşkiyan, saldırılar sırasında hayatını kaybeden Ali Hamaney’e ilişkin ise, “Allah’tan, şehadete ulaşan Yüce Lider’in ruhunu şad etmesini diliyoruz.” temennisinde bulundu.
Konseyin üçüncü ismi Ali Rıza Arafi
ABD ve İsrail’in saldırılarının ardından İran’da yalnızca askeri değil, siyasi ve dini hiyerarşi de yeniden şekilleniyor. Üst düzey kayıpların ardından Tahran yönetimi kritik pozisyonlar için hızlı atamalara gitti.
Ayetullah Ali Hamaney’in öldürülmesinin ardından, anayasal süreci devreye sokan İran, ülkeyi yeni dini lider seçilene kadar yönetecek üç kişilik geçici konseyi oluşturdu. Bu konseyde yer alacak din adamı olarak muhafazakâr isim Ali Rıza Arafi belirlendi. Atamayı, Düzenin Maslahatını Koruma Komitesi Sözcüsü Muhsen Denhavi 1 Mart’ta sosyal medya hesabından duyurdu.
İran Anayasası’na göre dini liderin ölümü halinde yönetim geçici olarak üç kişilik bir konsey tarafından devralınıyor. Bu yapı; Cumhurbaşkanı, Yargı Erki Başkanı ve Anayasayı Koruyucular Konseyi’nden seçilen bir din adamından oluşuyor. Din adamını ise Düzenin Maslahatını Koruma Komitesi belirliyor.
Arafi’nin üçüncü üye olarak atanmasıyla birlikte geçici konsey şu isimlerden oluştu: Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Yargı Erki Başkanı Gulam Hüseyin Muhsini Ejei ve Ali Rıza Arafi.
Hamaney’den sonra ülkenin yeni ruhani liderini ise 88 üyeli Uzmanlar Meclisi seçecek. Ancak Meclis’in bu kararı ne zaman vereceği henüz netleşmiş değil.
66 yaşındaki Arafi, 2019’da Hamaney tarafından Anayasayı Koruyucular Konseyi’ne atanmıştı. 2021’de Uzmanlar Meclisi’ne giren Arafi, 2024’ten bu yana Meclis’in ikinci başkan yardımcılığı görevini yürütüyordu.
İran siyasetinde kilit rol oynayan Anayasayı Koruyucular Konseyi, parlamentodan geçen tüm yasaları onaylama ya da veto etme yetkisine sahip. Ayrıca parlamento, cumhurbaşkanlığı ve Uzmanlar Meclisi seçimlerinde adaylıkları eleme gücünü de elinde bulunduruyor. Bu nedenle konsey, sistem içindeki en etkili kurumlardan biri olarak görülüyor.
Devrim Muhafızları’nın yeni komutanı Ahmad Vahidi oldu
Öte yandan saldırılarda hayatını kaybeden bir diğer kritik isim, Devrim Muhafızları Ordusu Komutanı General Muhammed Pakpur oldu. Bu gelişmenin ardından yeni başkomutanlığa Ahmad Vahidi getirildi.
İran Devrim Muhafızları Ordusu, düzenli ordudan ayrı bir yapılanmaya sahip. Sadece askeri değil, siyasi ve ekonomik alanlarda da geniş bir etki alanı bulunan yapı, İran rejiminin en güçlü sütunlarından biri olarak kabul ediliyor.
Ortaya çıkan tablo, İran’da yalnızca isimlerin değil; güç dengelerinin de yeniden yazıldığı bir döneme işaret ediyor.
İran Dışişleri Bakanı: Bir iki gün içinde seçebiliriz
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ise ülke lideri Ali Hamaney’e suikastın ardından yeni liderin ‘bir veya iki gün içinde’ seçileceğini söyledi.
İran Dışişleri Bakanı Erakçi, Al Jazeera televizyonuna verdiği röportajda, “Rejim değişikliği imkansız bir görevdir. Bir liderin yokluğu veya ölümü, sistemin çöktüğü anlamına gelmez. Devlet kurumları yerlerinde duruyor ve anayasal prosedürlerimiz işliyor. Bir iki gün içinde yeni liderin seçildiğini görebilirsiniz.” diye konuştu.
İran’da yönetim kademesinden kimler öldürüldü?
1. Ayetullah Ali Hamaney – İran’ın Yüksek Lideri: İran’ın en yüksek otorite sahibi lideriydi ve ABD-İsrail saldırılarında öldürüldüğü bildirildi.
2. General Abdolrahim Mousavi – İran Silahlı Kuvvetler Genelkurmay Başkanı
3. General Aziz Nasirzadeh – Savunma Bakanı
4. Ali Şamkhani – Savunma Konseyi Sekreteri / Hamaney’in Danışmanı
5. Mohammad Pakpour – Devrim Muhafızları Ordusu Kara Kuvvetleri Komutanı
6. Javad Pourhossein – İstihbarat Yetkilisi
7. Mohammad-Reza Bajestani – Güvenlik Birimi Başkanı
8. Ali Kheirandish – Karşı Terörizm Birimi Başkanı
9. Saeed Ehya Hamidi – Hamaney’in Savaş Danışmanı
- Hamaney’i CIA buldu, İsrail öldürdü: New York Times, İran saldırısının perde arkasını yazdı
- Ruşen Çakır yazdı: İranlı spiker Hamaney ile birlikte rejimin de öldüğünü tüm dünyaya duyurmuş oldu
- Gülener Kırnalı yazdı | Patlayan savaş ve önümüzdeki 5 kritik soru: Bundan sonra ne olabilir?
- Ali Hashem, Foreign Policy’e yazdı: “Hamaney suikastı İran’da rejimin sonu demek değil”
