Bu hafta Sağduyu programında Tarık Çelenk, konuğu akademisyen, yazar ve çevirmen Prof. Murat Belge ile Victoria Çağı’nı ve dönemin İngiltere’sindeki çok yönlü etkilerini inceledi. Videoda Rönesans sonrası Avrupa ve Osmanlı İmparatorluğu üzerinde çok yönlü etkileri olan bu dönemin kültürel, sanatsal ve endüstriyel dönüşümleri değerlendirildi. İşte Victoria Çağı’nın dinamikleri…
Prof. Murat Belge, Tarık Çelenk’in sunduğu Sağduyu programında Victoria Çağı’nı inceledi. Belge, dönemin yalnızca Kraliçe Victoria’nın kişiliği üzerinden okunamayacağını belirterek, “Victoria epey muhafazakâr bir hanımefendi ama onun muhafazakârlığına sığmayacak kadar büyük değişimler yaşanıyor” dedi.
Victoria döneminin esas belirleyici unsurunun sanayi olduğunu söyleyen Belge, “Dünya, bildiğimiz kadarıyla Avrupa’nın ortaya çıkışından sonra en büyük değişimleri bu çağda yaşadı” dedi. Güney İngiltere’nin geleneksel ve pastoral yapısına karşılık, Orta İngiltere’de sanayinin yükseldiğini belirten Belge, “Manchester, Sheffield, Leeds gibi şehirler sanayiyle birlikte kimlik kazandı” dedi.
“Burjuvazinin parası vardı, kültürü yok”
Murat Belge, aristokrasinin siyasal ve kültürel hegemonyasının sanayileşmeyle sarsıldığını belirterek, “Aristokrasi hakimdi ama bu yeni koşullar o düzeni ortadan kaldırdı. Burjuvazinin parası vardı ama kültürü yoktu” dedi. Bu boşluğu edebiyat ve şiirin doldurabileceği yönünde fikirler ortaya atıldığını belirten Belge, özellikle Matthew Arnold’un bu tartışmaların önemli isimlerinden biri olduğunu ifade etti.
Dönemin güçlü edebiyat üretimine dikkat çeken Belge, Charles Dickens’ın yoksulların hayatını anlattığını, sanayileşmeyi ise özellikle “Zor Zamanlar” romanında ele aldığını söyledi. Ayrıca George Eliot, Charlotte Brontë ve Benjamin Disraeli gibi isimlerin de sanayileşme sürecini edebiyat yoluyla tartıştığını söyledi.
“Tepeden inme değişim tutmaz”
Toplumsal dönüşümlerin yukarıdan dayatılarak başarıya ulaşamayacağını söyleyip benzer durumun komünist rejimlerde de yaşandığını söyleyen Belge, “Bu tür değişimler Türkiye gibi birçok ülkede denendi ve tutmadı. En büyük amacı kapitalizmi kurmak olan bir Çin Komünist Partisi var. Geri kalan Sovyetler çöktü ” dedi.
Victoria Çağı’nı “büyük bir sarsıntı ve yeniden yapılanma dönemi” olarak tanımlayan Belge, dönemin hem demokrasi, feminizm ve metodizm gibi yeni hareketlere hem de ağır sömürü koşullarına aynı anda sahne olduğunu belirtti. “14 yaşındaki çocuğun madende çalışmasının ahlakına iyi geldiğini söyleyen de vardı, buna karşı çıkan da” diyen Belge, dönemin bu gerilim üzerinden kendi dengesini bulduğunu söyledi.
