ABD Başkanı Donald Trump, Ayetullah Ali Hamaney’in öldürülmesinin ardından başa geçmesi gündemde olan adaylardan oğlu Mücteba Hamaney için “Hamaney’in oğlu benim için kabul edilemez. İran’a uyum ve barış getirecek birini istiyoruz” dedi.
ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın bir sonraki liderinin belirlenmesinde kendisinin de rolü olması gerektiğini söyledi. Trump, suikast sonucu öldürülen Hamaney’in oğlu Mücteba Hamaney’in babasının yerine dini lider olma ihtimaline ilişkin ise “kabul edilemez” dedi.
The Guardian’ın aktardığına göre, Trump, Axios’a yaptığı açıklamada şöyle konuştu:
“Zamanlarını boşa harcıyorlar. Hamaney’in oğlu ciddiye alınacak biri değil. Venezuela’da Delcy Rodríguez konusunda olduğu gibi bu atama sürecinde benim de yer almam gerekiyor.”
Trump, Hamaney’in politikalarını sürdürecek bir lideri kabul etmeyeceğini de söyledi:
“Hamaney’in oğlu benim için kabul edilemez. İran’a uyum ve barış getirecek birini istiyoruz.”
Trump, eski dini liderin politikalarını sürdüren birinin seçilmesi durumunda ABD’nin “beş yıl içinde yeniden savaşa sürüklenebileceğini” de öne sürdü.
İran’dan yeni liderin seçimi konusunda henüz resmi bir açıklama yapılmadı, ancak Mücteba Hamaney en güçlü adaylardan biri olarak görülüyor.
1969 yılında İran’ın en önemli dini merkezlerinden biri olan Meşhed’de doğdu. Doğduğu dönemde İran’da henüz İslam Cumhuriyeti kurulmamıştı. Ülke 1979 devrimiyle monarşiden teokratik bir yönetime geçti.
Hamaney genç yaşta askeri ve dini çevrelerle ilişki kurmaya başladı. Lise eğitimini tamamladıktan sonra 1987 civarında İran’ın elit askeri gücü olan Devrim Muhafızları saflarına katıldı. Bu dönemde İran-Irak Savaşı’nın son yıllarında görev yaptı.
1989 yılında ise babası Ali Hamaney, Ayetullah Ruhullah Humeyni’nin ölümünün ardından İran’ın ikinci dini lideri olarak seçildi. Bu, Mücteba Hamaney’in siyasi ve dini çevrelerde hızla yükselmesinin önünü açtı.
Aldığı dini eğitim ve rejim içindeki yükselişi
Mücteba Hamaney daha sonra İran’ın dini eğitim merkezlerinden biri olan Kum kentinde eğitim aldı. Burada ülkenin önde gelen din adamlarından ders gördü ve bir süre dini seminerlerde ders verdi.
Ancak New York Times’a göre onun asıl etkisi kamuoyu önündeki faaliyetlerinden çok perde arkasındaki rolünden geldi. Uzun yıllar boyunca dini liderin ofisinin işleyişinde önemli bir rol oynadı ve İran’daki güvenlik ile askeri kurumlarla yakın ilişkiler kurdu.
Uzmanlara göre bu durum özellikle Devrim Muhafızları ile kurduğu bağları güçlendirdi. Gazeteye konuşan kaynaklar, Devrim Muhafızları’nın da onun liderliğini desteklediğini belirtti.
Tahran merkezli analist Mehdi Rahmati, “Mücteba şu anda en mantıklı seçenek çünkü güvenlik ve askeri aygıtın nasıl çalıştığını çok iyi biliyor. Zaten uzun süredir bu koordinasyonu yürütüyordu” dedi.
İran siyasetinde nasıl bir rolü vardı?
Mücteba Hamaney İran’da uzun yıllar boyunca kamuoyu önünde görünmeyen ancak siyasi süreçlerde etkili olduğu iddia edilen bir isim olarak biliniyor.
2005 yılında Mahmud Ahmedinejad’ın cumhurbaşkanı seçilmesinin ardından reformist siyasetçiler Mücteba Hamaney’i seçim sürecine müdahale etmekle suçladı. Reformist lider Mehdi Kerrubi, seçim sürecinde “bir üstadın oğlunun” müdahalesi olduğunu ileri sürdü.
Ali Hamaney ise bu eleştirilere yanıt verirken oğlunu savundu ve “O bir üstadın oğlu değil, kendisi bir üstattır” ifadelerini kullandı.
Bu tartışma Mücteba Hamaney’in İran siyasetindeki görünmeyen etkisine ilişkin iddiaların kamuoyunda daha fazla konuşulmasına yol açtı.
