ROMA (Reuters, BBC) – İtalya’da 22-23 Mart’ta yapılan referandumda seçmenler, Başbakan Giorgia Meloni’nin yargı reformunu reddetti. “Hayır” oyları yüzde 54’e ulaşırken, sonuç Meloni’nin siyasi gücünü zayıflatan ilk büyük yenilgi olarak değerlendiriliyor.
İtalya’da yargı sisteminde köklü değişiklikler öngören anayasa referandumu, hükümet açısından beklenmedik bir yenilgiyle sonuçlandı. Resmi sonuçlara göre seçmenlerin yaklaşık yüzde 54’ü reform paketine karşı çıkarken, yüzde 46’sı destek verdi. Katılım oranı ise yüzde 60’a yaklaşarak beklentilerin üzerine çıktı.
Referandum sonucu, yalnızca teknik bir anayasa değişikliğine değil, aynı zamanda Başbakan Giorgia Meloni’nin üç yılı aşkın süredir devam eden iktidarına yönelik bir siyasi değerlendirme olarak yorumlandı.
Meloni, sonuçların ardından yaptığı açıklamada, “İtalyanlar karar verdi ve biz bu karara saygı duyuyoruz” dedi. Reformun ülkeyi modernleştirme fırsatı sunduğunu savunan Meloni, buna rağmen istifa etmeyeceğini ve görevine devam edeceğini vurguladı.
İtalya’da yargı reformu neyi öngörüyordu?
Reddedilen reform paketi, yargı sisteminde önemli yapısal değişiklikler içeriyordu. Buna göre hakim ve savcıların kariyerleri kesin biçimde ayrılacak, iki ayrı yargı konseyi oluşturulacak ve bu organların üyeleri seçim yerine kura ile belirlenecekti.
Ayrıca hakim ve savcıların disiplin süreçlerini denetleyecek yeni bir yüksek disiplin mahkemesi kurulması planlanıyordu. Hükümet, bu değişikliklerin yargıyı daha hesap verebilir hale getireceğini ve “siyasi gruplaşmaları” engelleyeceğini savundu.
Ancak muhalefet, reformun yargı bağımsızlığını zayıflatacağını ve siyasi müdahaleyi artıracağını ileri sürdü. Demokratik Parti lideri Elly Schlein, sonucu “Ülkenin çoğunluğu hatalı bir reformu durdurdu” sözleriyle değerlendirdi.
Referandum kampanyası boyunca tartışmalar teknik detaylardan çok siyasi kutuplaşma etrafında şekillendi. Uzmanlara göre birçok seçmen, reformun içeriğinden ziyade hükümete duyduğu memnuniyetsizlik doğrultusunda oy kullandı.
Bu durum, referandumu Meloni hükümeti için fiili bir güven oylamasına dönüştürdü. Eski Başbakan Matteo Renzi, sonuçların ardından “Bir lider büyüsünü kaybettiğinde herkes ondan şüphe etmeye başlar” diyerek Meloni’nin siyasi gücünün sarsıldığını söyledi.
“Bella Ciao” ile kutlama
Sonuçların netleşmesinin ardından başta Napoli ve Milano olmak üzere birçok kentte kutlamalar düzenlendi. Napoli’de adliye binasında toplanan hakim ve savcılar, hükümetin yenilgisini “Bella Ciao” söyleyerek kutladı.
Roma’da ise muhalefet partileri ve sendikaların katıldığı gösterilerde referandum sonucu “anayasanın zaferi” olarak nitelendirildi. 5 Yıldız Hareketi lideri Giuseppe Conte, “Başardık! Yaşasın anayasa” dedi.
Meloni zayıfladı mı?
Bu sonuç, Meloni’nin son yıllarda kazandığı seçim başarılarının ardından aldığı ilk ciddi darbe olarak görülüyor. Referandum öncesinde güçlü ve istikrarlı bir lider profili çizen Meloni, artık daha kırılgan bir siyasi tabloyla karşı karşıya.
Sonucun, 2027’de yapılması beklenen genel seçimler öncesinde muhalefeti yeniden toparlayabileceği değerlendiriliyor. Demokratik Parti ve 5 Yıldız Hareketi’nin daha geniş bir ittifak kurma ihtimali güç kazanmış durumda.
Öte yandan referandum, İtalya’da anayasa değişikliklerinin neden zor olduğunu bir kez daha ortaya koydu. İkinci Dünya Savaşı sonrası yazılan anayasa, güçler ayrılığını koruyacak şekilde tasarlandığı için geniş toplumsal mutabakat olmadan değiştirilemiyor.
