İSTANBUL (Medyascope) – İran ile ABD ve İsrail arasında süren savaş 27. gününe girdi. İran ABD hedeflerini vurduğunu açıkladı. İsrail, İran ve Lübnan’da saldırılarını sürdürdü. ABD Başkanı Donald Trump “İran yenilgiyi kabul etmeli” dedi. Tahran bu çağrıyı reddetti. Yaklaşık 4 milyon kişi yerinden edildi.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan savaş dördüncü haftasında hava saldırıları ile sürüyor.
Çatışmalar İran ve İsrail ile sınırlı kalmadı. Lübnan, Irak, Suriye, Yemen ve Basra Körfezi çevresi de çatışmalardan etkilendi. Katar, Bahreyn, Kuveyt, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri hava savunma sistemlerini devreye soktu. ABD donanması ve müttefik ülkelerin savaş gemileri Basra Körfezi çevresinde konuşlandırıldı. Kara birlikleri sınır bölgelerinde hareket etti.
İran ABD hedeflerini vurdu
İran ordusu ABD güçlerini doğrudan hedef aldığını açıkladı. Basra Körfezi’nde bulunan USS Abraham Lincoln uçak gemisine yönelik füze saldırısı düzenlendiği bildirildi. Donald Trump füzelerin tamamının hava savunma sistemleri tarafından engellendiğini söyledi. ABD ordusu saldırıda hasar oluşmadığını açıkladı.
İran ayrıca Katar’daki Al Udeid Hava Üssü, Bahreyn’deki Bahreyn Deniz Destek Tesisi ve Irak’taki Ayn el-Esad Hava Üssü üslerini hedef aldı. Körfez ülkeleri bu saldırılara karşı hava savunma sistemlerini devreye soktu. ABD üslerinde güvenlik seviyesi artırıldı.
İran’da enerji altyapıları hedefte
İsrail ordusu İran’da yeni hava saldırıları düzenledi. Saldırılarda enerji altyapısı ve askeri tesisler hedef alındı. Tahran’ın güneyinde düzenlenen saldırılarda en az 12 kişi hayatını kaybetti. Yaklaşık 20–30 kişi yaralandı.Huzistan ve Buşehr çevresindeki petrol ve enerji tesislerinde hasar oluştu, elektrik kesintileri yaşandı, yakıt tedariki aksadı, sanayi üretimi etkilendi, ulaşımda aksamalar görüldü.
İran’dan İsrail’e füze saldırıları
İran ordusu İsrail’e yönelik saldırılarını sürdürdü. Saldırılar Tel Aviv ve Hayfa çevresini hedef aldı. İsrail Savunma Kuvvetleri hava savunma sistemlerini devreye soktu. Füzelerin önemli bir bölümü havada imha edildi. İsrail şehirlerinde sirenler çaldı. Halk sığınaklara indi. Patlamalar yaşandı. Acil servis ekipleri yaralılara müdahale etti.
İsrail Lübnan’da saldırıları genişletti
İsrail ordusu saldırılarını Beyrut ve Güney Lübnan’a genişletti. İsrail Savunma Kuvvetleri hedefin Hizbullah olduğunu açıkladı. Lübnanlı sağlık yetkilileri saldırılarda ölü ve yaralılar olduğunu bildirdi. Yerel kaynaklara göre yollar hasar gördü. Elektrik hatları zarar gördü. İletişim altyapısı etkilendi. Siviller bölgeden ayrılmaya devam etti.
İsrail’den Tengsiri iddiası
İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, İran Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri Komutanı Ali Rıza Tengsiri’nin bir hava saldırısında öldürüldüğünü öne sürdü. İsrail tarafı saldırının İran’ın deniz gücünü hedef aldığını bildirdi. İran makamları konuya ilişkin resmi bir doğrulama yapmadı.
Netanyahu: “Saldırılar sürecek”
İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu yayımladığı video mesajda İran’a yönelik saldırıların sürdüğünü söyledi. Netanyahu, İsrail’in İran genelindeki hedeflere güçlü şekilde saldırmaya devam ettiğini ifade etti. Tengsiri’nin öldürüldüğüne ilişkin İsrail açıklamalarını yineledi. Bunun ABD ile İsrail arasındaki iş birliğinin bir örneği olduğunu söyledi.
Netanyahu, Tengsiri’nin Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasında önemli rol oynadığını öne sürdü. Tengsiri için “elleri çok kanlıydı” ifadesini kullandı.
Irak Birleşmiş Milletler’e başvuracak
Irak hükümeti ülke topraklarının bombalanmasının ardından Birleşmiş Milletler’e başvuracağını açıkladı. Bağdat yönetimi saldırıları egemenlik ihlali olarak değerlendirdi. Irak yönetimi ülkenin çatışmanın parçası haline gelmesini istemediğini açıkladı. Uluslararası toplumdan destek talep etti.
ABD ve İran arasında diplomasi krizi
ABD yönetimi İran’a yönelik baskıyı artırdı. Donald Trump İran’ın yenilgiyi kabul etmesi gerektiğini söyledi. ABD, İran’dan nükleer programını durdurmasını ve askeri faaliyetlerini sınırlamasını talep etti.
ABD tarafı İran ile temasların sürdüğünü açıkladı. İran yönetimi bu talepleri reddetti. İranlı yetkililer ABD ile herhangi bir müzakere yürütülmediğini duyurdu.
İran ayrıca ABD’nin sunduğu 15 maddelik teklife resmi yanıt verdiğini açıkladı. Tahran yönetimi teklifin gerçekçi olmadığını bildirdi. İran, saldırıların durdurulmasını ve Hürmüz Boğazı üzerindeki egemenliğinin tanınmasını şart koştu. İran tarafı ayrıca savaş tazminatı talep etti. Türkiye ve Pakistan’ın arabuluculuk girişiminde bulunduğu bildirildi.
Trump: NATO’ya ihtiyaç yok
Donald Trump NATO ülkelerine yönelik eleştirilerini sürdürdü. Trump, İran savaşı sırasında NATO müttefiklerinin ABD’ye destek vermediğini söyledi. “NATO ülkeleri İran’a karşı hiçbir şey yapmadı. ABD’nin NATO’dan hiçbir şeye ihtiyacı yok” ifadelerini kullandı.
Trump ayrıca İran’ın askeri olarak zayıfladığını öne sürdü.
Türkiye: Diplomasi ve ulaşım etkileri
AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan Türkiye’nin süreci yakından takip ettiğini söyledi. Türkiye’nin çatışmaların dışında kalmakta kararlı olduğunu belirtti. Yoğun diplomasi trafiği yürütüldüğünü açıkladı.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu savaşın hava ulaşımına etkilerine ilişkin açıklama yaptı. İran, Irak, İsrail ve Suriye hava sahalarının kapalı olduğunu söyledi. Katar, Kuveyt ve Bahreyn hava sahalarının da kapandığını belirtti.
Türk Hava Yolları, Pegasus, AJet ve SunExpress bölgedeki uçuşlarını durdurdu. Bu hatlara yönelik uçuşların en az 31 Mart’a kadar yapılmayacağı açıklandı.
Milyonlarca kişi yerinden edildi
Savaşın en ağır etkisi siviller üzerinde yaşandı. Yaklaşık 4 milyon kişi evlerini terk etti. İran’da Tahran, Tebriz, Kirmanşahve Ahvaz gibi şehirlerden milyonlarca kişi ayrıldı. On binlerce kişi Türkiye, Irak, Ermenistan ve Azerbaycan’a geçti.
Lübnan’da Beyrut, Sayda ve Sur çevresinden yaklaşık 1 milyon kişi evini terk etti. Siviller Suriye ve Ürdün sınırlarına yöneldi. Birleşmiş Milletler milyonlarca kişinin barınma, gıda ve sağlık hizmetine ihtiyaç duyduğunu açıkladı.
Küresel etkiler
Savaş enerji piyasalarını etkiledi. Petrol fiyatlarında dalgalanma arttı. Ticaret yollarında risk yükseldi. Hürmüz Boğazıüzerinden geçen enerji sevkiyatı küresel piyasalar için kritik önem taşıyor.
Kaynak: Le Monde, El Cezire, The Guardian
