ABD’de görülen davada jüri, Meta ve YouTube’un kullanıcıları bağımlı hale getiren tasarımlar kullandığına hükmetti. Sosyal medya devlerinin ilk kez bu gerekçeyle sorumlu tutulması, teknoloji sektöründe yeni bir dönemin kapısını aralayabilir. Kararın ardından gözler hem açılacak yeni davalara hem de şirketlerin strateji değişimine çevrildi.
ABD’de Meta ve YouTube’a karşı açılan “sosyal medya bağımlılığı” davasında kritik bir karar çıktı. Meta ve YouTube, Los Angeles’ta görülen davayı kaybetti. Jüri, sosyal medya platformlarının ihmalkâr davrandığına ve kullanıcıları platformlarının riskleri konusunda yeterince uyarmadığına hükmetti.
Karar, sosyal medya platformlarının tasarımının kullanıcı davranışları üzerindeki etkisinin hukuki olarak kabul edilmesi açısından emsal niteliği taşıyor.
“Bağımlılık mühendisliği” tartışması mahkemeye taşındı
Davanın merkezinde, çocuk yaşta sosyal medyaya bağımlı hale geldiğini söyleyen K.G.M. yer aldı. 20 yaşındaki genç kadın, YouTube’u altı, Instagram’ı ise dokuz yaşında kullanmaya başladığını ve bu süreçte ciddi ruhsal sorunlar yaşadığını ifade etti.
Mahkemede sunulan iddialara göre, platformların sonsuz kaydırma, otomatik oynatma ve sürekli bildirim gibi özellikleri kullanıcıyı ekranda tutmak üzere tasarlandı.
Davacının avukatı Mark Lanier, bu durumu “bağımlılık mühendisliği” olarak tanımladı. “Bu uygulamalar Truva atı gibi. İçeri davet ediyorsunuz ama sonra kontrolü ele geçiriyorlar” dedi.
Jüri, şirketlerin bu tasarım tercihlerinin davacının yaşadığı zararda önemli bir rol oynadığına karar verdi. Meta’nın tazminatın yüzde 70’ini, YouTube’un ise kalan kısmını ödemesine hükmedildi.
Teknoloji şirketleri sorumluluktan kaçamadı
Meta ve YouTube, davacının iddialarını reddetti. Şirketler, ruh sağlığı sorunlarının tek bir uygulamayla ilişkilendirilemeyeceğini savundu.
Ancak jüri, şirketlerin riskleri bildiği halde kullanıcıları yeterince uyarmadığı sonucuna vardı. Bu karar, uzun yıllardır teknoloji şirketlerini koruyan hukuki çerçeve açısından da önemli bir kırılma olarak değerlendiriliyor.
Dava, Kaliforniya’da açılan 1600’den fazla benzer dosyanın ilkiydi. Uzmanlara göre bu karar, önümüzdeki yıllarda görülecek davalar için yol gösterici olacak.
Karar, Meta için tek olumsuz gelişme değil. Bir gün önce New Mexico’da görülen ayrı bir davada mahkeme, şirketin çocuk güvenliği konusunda kullanıcıları yanıltıcı açıklamalar yaptığına hükmetti ve 375 milyon dolar ceza ödemesine hükmetti.
700 kişi işten çıkarıldı
Dava kararının açıklandığı gün Meta 700 çalışanını işten çıkardı. İşten çıkarmaların büyük kısmının Reality Labs biriminde olduğu, bunun yanı sıra satış, işe alım ve Facebook ekiplerini de kapsadığı belirtildi
Bu adım, Meta’nın önceliklerini yeniden belirlediğine işaret ediyor. Şirket son dönemde yatırımlarını yapay zekâ alanına kaydırırken, daha az çalışanla daha fazla üretim hedeflediğini açıkça dile getiriyor.
Meta yönetimi, şirketin geleceğini yapay zekâ üzerine kuruyor. CEO Mark Zuckerberg, “süper zekâ” olarak tanımladığı yeni bir yapay zekâ sistemine yatırım yaptıklarını açıkladı. Şirketin bu yıl en az 115 milyar dolar harcama planladığı belirtiliyor.
Kaynak: Guardian, New York Times
