İSTANBUL, (BBC) – ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ının geçtiği terminale ev sahipliği yapan Hark Adası’na operasyon düzenleme konusunda ısrarcı. Hark Adası, küçük bir ada olmasına rağmen ülkenin enerji altyapısının en kritik noktalarından biri. Peki Hark Adası hakkında neler biliyoruz?
Haberin özeti:
- Basra Körfezi’nin kuzeyinde yer alan Hark Adası, İran’ın petrol ihracatının yüzde 90’ını gerçekleştiren kritik bir nokta.
- ABD, Hark Adası’ndaki petrol altyapısını hedef almayı düşünüyor. Hark Adası’ndaki petrol altyapısının yok edilmesi İran ekonomisi için son derece ağır bir darbe anlamına gelebilir ancak pek çok riski de beraberinde getirecektir.
- İran, olası bir saldırıya sert karşılık vereceğini duyurdu ve Amerikan askerlerinin ülkelerine girmesi halinde büyük bir yanıt vereceklerini belirtti.
İran’daki savaş beşinci haftasına girerken ABD, haftalar sürebilecek “sınırlı kara operasyonlarına” hazırlanıyor.
Bir süredir Amerikan medyasında yer alan haberlerde Hark Adası’nın ele geçirilmesi seçeneğinin ciddi biçimde tartışıldığı, bunun İran’a karşı ekonomik baskıyı artırmak ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını zorlamak amacı taşıdığı yazılıp çiziliyor.
ABD Başkanı Donald Trump, 29 Mart’ta Financial Times’a verdiği röportajda, İran’ın petrolünü “ele geçirmek” istediğini ancak olası bir operasyonun “bir sürede orada (Hark Adası’nda) kalınacağı anlamına gelmediğini” söyledi.
Amerikan medyasında her gün operasyon ihtimali üzerinde durulması, dünya kamuoyunun dikkatini küçük ama stratejik bir noktaya çevirdi: İran’ın petrol ihracatının büyük bölümünün geçtiği Hark Adası.
Hark Adası nerede ve neden önemli?
Hark Adası, İran kıyılarından yaklaşık 15 deniz mili açıkta, Basra Körfezi’nin kuzeyinde yer alan küçük ve kayalık bir ada.
Yaklaşık sekiz kilometre uzunluğundaki ada, İran’ın enerji altyapısı açısından en kritik merkezlerden biri.
İran’ın ham petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ı bu adadaki terminal üzerinden gerçekleştiriliyor. İran ana karasındaki petrol sahalarından boru hatlarıyla adaya taşınan ham petrol, burada dev tanker gemilere yükleniyor.
Adanın kıyısının derin sulara yakın olması, çok büyük tankerlerin yanaşmasına imkan tanıyor. Bazı tankerler tek seferde yaklaşık 85 milyon galon petrol taşıyabiliyor.
Bu tankerler daha sonra Basra Körfezi’nden geçerek Hürmüz Boğazı’na ulaşıyor ve İran petrolünün en büyük alıcısı olan Çin başta olmak üzere Asya pazarlarına doğru yola çıkıyor.
Bu nedenle birçok analist Hark Adası’nı İran ekonomisinin “atardamarı” olarak tanımlıyor.
ABD neden petrol tesislerini hedef almadı?
Hark Adası’ndaki petrol altyapısının yok edilmesi İran ekonomisi için son derece ağır bir darbe anlamına gelebilir.
Ancak bu adım aynı zamanda savaşın ciddi biçimde tırmanması riskini de beraberinde getirebilir. Uzmanlara göre İran petrol ihracatının tamamen kesilmesi küresel enerji piyasasında büyük bir şok yaratabilir ve petrol fiyatlarını hızla yükseltebilir.
İran’ın buna karşılık bölgedeki petrol tesislerini hedef alması ya da Körfez’deki enerji altyapısına saldırılar düzenlemesi de mümkün görülüyor.
ABD Hark Adası’nı işgal mi edecek?
ABD’nin Hark Adası’nı ele geçirip geçirmeyeceği yönündeki tartışmalar yeniden gündemde.
Uzmanlara göre adanın kontrol altına alınması, İran’ın petrol ihracatını ciddi ölçüde sekteye uğratabilir ve ABD’ye ana karaya yönelik operasyonlar için ileri bir üs sağlayabilir.
Donald Trump, Financial Times’a verdiği röportajda “Belki Hark Adası’nı alırız, belki almayız. Çok sayıda seçeneğimiz var” diyerek bu ihtimali açık bıraktı ve adanın savunmasının zayıf olduğunu öne sürdü.
ABD basınına konuşan kaynaklar, Pentagon’un İran’a yönelik olası bir kara operasyonu için detaylı hazırlıklar yaptığını aktardı. Bu iddiaları güçlendiren bir diğer gelişme ise ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın bölgeye, USS Tripoli öncülüğünde 3 bin 500 deniz piyadesi ve askerin sevk edildiğini duyurması oldu.
Pentagon ve Beyaz Saray, olası operasyonlara ilişkin doğrudan yorum yapmaktan kaçınırken, bu seçeneğin masada olduğunu vurgulamakla yetiniyor.
Hark Adası’nın ele geçirilmesi, İran Devrim Muhafızları’nın ekonomik damarını keserek savaş kapasitesini zayıflatabilir. Tahran ise olası bir müdahaleye sert yanıt verileceği mesajını veriyor. İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, Amerikan askerlerinin ülkeye girmesi halinde “ateş yağmuruna tutulacaklarını” söyledi. İranlı yetkililer ayrıca kara harekâtı durumunda Kızıldeniz’deki gemi trafiğinin hedef alınabileceğini belirtiyor.
