ANKARA (Medyascope) – CHP Genel Başkanı Özgür Özel, Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş ile ara seçim için görüşeceğini söyledi. Anayasa’ya göre Meclis’te 30 milletvekili koltuğunun boşalması veya bir seçim bölgesinin Meclis’te temsil edilemediği durumda ara seçimin önü açılıyor. Peki mevcut durumda ara seçim mümkün mü? CHP bunu neden gündeme getirdi, iktidarı ara seçime zorlayabilir mi? Cevaplar haberimizde…
Haberin özeti
- CHP lideri Özgür Özel, Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş ile ara seçim görüşmesi yapacak.
- Ara seçim, 30 milletvekili koltuğu boşaldığında Anayasa’ya göre zorunlu hale geliyor.
- 22 vekil istifa ederse, Meclis’te ara seçim yapılması gerekiyor.
- Ara seçimin gündeme gelmesi, CHP’nin güçlenme stratejisi ve mevcut durumla ilgili endişelerini yansıtıyor.
- Özgür Özel, Meclis Başkanı’ndan destek beklerken, seçim sürecinde muhalefetin durumu kritik.
Bilmeniz gerekenler
Son dakika haberlerini Medyascope’tan takip edin.
CHP Genel Başkanı Özgür Özel, Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Bozbey’in gözaltına alınmasının ardından yaptığı açıklamada ara seçimi yeniden gündeme getirdi. Peki CHP’nin sandığı getirmek için ara seçimi zorlaması mümkün mü? Ara seçim sandığı hangi koşullarda kuruluyor?
- CHP’nin kurultay davası: “Tanıkların motivasyonu, parti yönetimiyle husumetlerine dayanıyor”
- Özgür Özel’den mutlak butlan ve dokunulmazlık söylentilerine cevap: “Lan kardeşim daha ne şantaj yapacaksınız?”
Özgür Özel ne dedi?
Özgür Özel “Bu milletin önüne bir şekilde bir sandığı getireceğiz. Her şeyi göze alacağız” derken, Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş’tan görüşme talep edeceğini belirtti. Özel, Kurtulmuş ile görüşmenin neyle ilgili olacağına dair soruya ise “Ara seçime yöneliktir. Anayasa’nın ara seçimi emrettiği günlerdeyiz. Ara seçimle ilgili Meclis Başkanı’nın da alması gereken bir tutum var. Biz de bu konuda üstümüze düşeni yapacağız. Bir ara seçim sandığının kurulması gerektiğini düşünüyoruz. O konuda da bu ara seçim kararının alınması, güvencenin ortaya çıkmasıyla birlikte çok iddialı bir hamlemiz daha olacak. Onu o gün duyuracağız size” diye yanıt verdi.
Anayasa’da ara seçim
Ara seçim yapılabilecek haller, Anayasa’nın 78. maddesinde şöyle tarifleniyor:
“Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliklerinde boşalma olması hâlinde, ara seçime gidilir. Ara seçim, her seçim döneminde bir defa yapılır ve genel seçimden otuz ay geçmedikçe ara seçime gidilemez. Ancak, boşalan üyeliklerin sayısı, üye tamsayısının yüzde beşini bulduğu hâllerde, ara seçimlerinin üç ay içinde yapılmasına karar verilir. Genel seçimlere bir yıl kala, ara seçimi yapılamaz.”
Ayrıca bir ilin veya seçim çevresinin TBMM’de üyesi kalmaması hâlinde, boşalmayı takip eden 90 günden sonraki ilk pazar seçimin yapılabileceğine yönelik Anayasa değişikliği Aralık 2002’de kabul edildi.
Anayasa hükümleriyle belirlenen zaman aralığına göre, bu seçim döneminde bir ara seçim yapılacaksa 14 Kasım 2025 ila 14 Mayıs 2027 arasında olabiliyor.
22 vekil istifa ederse ara seçim zorunlu
600 milletvekili olan TBMM’de 30 milletvekili koltuğunun boşalması hâlinde, üç ay içinde ara seçim yapılması gerekiyor. Vefatlar, belediye başkanlığına seçilme, bakanlığa atanma ve vekilliğin düşürülmesi gibi sebeplerle şu anda Meclis’te 592 milletvekili bulunuyor. Bu durumda ara seçimi zorlayacak bir denklem için 22 milletvekilinin istifa etmesi gerekiyor.
Ancak milletvekilleri tek taraflı beyanla istifa edemiyor. İstifasının TBMM Genel Kurulu’nda okutularak milletvekilliğinin sona ermesi gerekiyor. Aksi durumda ara seçimin önünü açacak şekilde TBMM’de milletvekili sayısı düşmüyor.
Bu nedenle CHP lideri Özel, Numan Kurtulmuş ile görüşeceğini ve onun da konuyla ilgili alması gereken bir tutum olduğunu vurguladı.
Erdoğan böyle seçilmişti: Siirt örneği
AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Erdoğan, belediye başkanlığı döneminde aldığı hapis cezası nedeniyle siyasi yasaklı hâle geldi. AKP’nin iktidara geldiği 3 Kasım 2002 seçimlerinde Yüksek Seçim Kurulu (YSK) Anayasa’nın milletvekili seçilme yeterliliğini düzenleyen 76. maddesinde yer alan “ideolojik ve anarşik eylemlere katılma” hükmünü gerekçe göstererek Erdoğan’ın adaylığını kabul etmedi. Erdoğan genel başkandı ancak milletvekili olamadığı için hükümet kurma görevini Abdullah Gül üstlendi.
Dönemin CHP Genel Başkanı Deniz Baykal, seçimlerden iki gün sonra Erdoğan’ı ziyaret etti ve “Kanaatim, bir insanın siyasi suç niteliğinde mahkûm olmasının ömür boyu siyasetten mahrum edilmesine gerekçe olmamalıdır” dedi.
AKP’nin başvurusu üzerine YSK, 4 Aralık’ta Doğanköy’deki seçimde usulsüzlük olduğuna ve Siirt seçimlerinin tekrarlanmasına karar verdi. Ayrıca AKP; Anayasa’nın ilgili maddelerinde milletvekili seçilme yeterliliği için “affa uğramış olsalar bile” ifadesi ve ara seçimlerle ilgili “genel seçimden 30 ay geçmedikçe ara seçime gidilemez” ifadesinin çıkarılmasına dönük değişiklik teklifini Meclis’e sundu. Teklif yalnızca iki partinin temsil edildiği TBMM’de, CHP’nin de desteğiyle 13 Aralık 2002’de kabul edildi. Dönemin Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, düzenlemeyi veto etti ancak CHP desteğini sürdürdü. Meclis’in üçte iki çoğunluğunun (367) üzerinde oyla teklif aynen kabul edildi. Cumhurbaşkanı Sezer de 31 Aralık’ta onaylamak durumunda kaldı.
Böylece Erdoğan’ın seçimlere girmesinin önü açıldı, CHP bu süreçteki tutumu nedeniyle muhalif kesimlerce eleştirildi. AKP’li Mervan Gül adaylıktan çekildi, 9 Mart 2003’te tekrarlanan Siirt seçimleriyle Erdoğan milletvekili oldu ve hükümetinin başına geçti.
Özgür Özel neden Numan Kurtulmuş ile görüşecek?
CHP kurmayları, Özel’in Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş ile görüşme talebiyle ilgili sözleri üzerine “Görüşmede Numan Bey’in tavrını göreceğiz. Elbette Numan Bey karar verici değil ama en nihayetinde TBMM’nin başkanı. Bir milletvekili istifasının Meclis Genel Kurulu’nun kabulüne ihtiyacı olduğu için de Meclis Başkanı’nın görüşünü görmek lazım” yorumunu yaptı.
Erdoğan’ın bugün grup toplantısından sonra Kurtulmuş ile görüşmesinde konunun gündeme gelmiş olabileceği yorumlarına ise CHP’lilerin yanıtı “Talimatlarını vermiş olabilir” şeklindeydi. Ara seçimin nasıl mümkün olabileceği konusunda kurmaylar şunları söyledi:
“Her şeyden önce Meclis’in milletvekillerinin istifalarını kabul etmesi lazım. Meclis kabul ediyorsa, bu sarayın sandık iradesini kabul ettiği anlamına gelir. O yüzden önce o iradeyi görmek lazım. Kanun çok açık. Diyor ki ’30 milletvekili istifa eder ve Genel Kurulca kabul edilirse kanunun ara seçim maddesinin ön şartı yerine gelmiş olur.’ Tıpkı Siirt örneği gibi.”
Ara seçim bir seçenek ya da çözüm mü?
Ara seçim koşullarını yerine getirmek için milletvekilleri istifa eder ve bu seçim bölgelerinde farklı partiler kazanırsa, CHP’nin milletvekili sayısının düşme riski de var. Bu konuyla ilgili yorumların hatırlatılması üzerine CHP’li kurmaylar, belediyelere yapılan operasyonlarla sandık iradesinin tanınmadığına dikkat çekerek ara seçimin gündeme getirildiğini kaydetti. 19 Mart’tan bu yana 100’ün üzerinde miting yaptıklarını hatırlatırken kurmaylar, “CHP’nin sonuç üretemedi, operasyonlar devam ediyor” eleştirilerine şöyle değindi:
“Demokrasilerde siyasi partinin sonuç üretmesi, sandıkta olur. İktidar araçsallaştırdığı yargı eliyle yaptığı operasyonlara devam ediyor diye, bu CHP’nin sonuç üretemiyor olduğu anlamına gelmez. Artık öyle bir noktaya geldi ki, CHP ürettiği sonucu sandıkta göstermek için ‘ara seçim’ diyor. Genel Başkan da meydan okuyor ve ‘Ara seçim yaptığımız yerlerde senin ardına düşersem istifa edeceğim’ diyor. O yüzden sandık diyoruz, sandık gelsin o da görsün. Erdoğan da ‘Sandıkta ben geriye düştüm. O yüzden bu sefer ben istifa ediyorum’ diyebilir mi? Bence diyemez, öyle bir cesareti yok.”
İktidarın ya da Meclis Başkanı’nın ara seçime kapı aralamasına ihtimal verip vermedikleri sorusuna CHP’liler “Eğer bir sonraki seçimi kazanacağına inanıyorsa yaptırır” diye karşılık verdi.
