İSTANBUL (BBC, Reuters, CNN) – ABD Havacılık ve Uzay Ajansı (NASA), 54 yıl sonra ilk insanlı Ay görevini başlattı. Artemis II misyonu kapsamında dört astronotu taşıyan Orion uzay aracı başarıyla fırlatıldı. Bu görev, insanlığın Ay’a dönüşünün ilk adımı.
NASA’nın Artemis II misyonu, Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’nden gerçekleştirilen fırlatmayla başladı.
Orion uzay aracını taşıyan roket, TSİ 00.35’te havalandı. Fırlatma süreci planlandığı gibi ilerlerken, roketten ayrılan kapsül Dünya yörüngesine başarıyla yerleşti ve güneş panelleri sorunsuz şekilde açıldı.
Fırlatma sonrası yapılan bilgilendirmede, Orion kapsülündeki tuvalet sisteminde bir kontrol sorunu yaşandı. NASA yetkilileri, sistem ilk devreye alındığında teknik bir aksaklık tespit edildi ve ekipler hemen müdahale etti.
Astronotların, görev kontrol merkeziyle koordineli şekilde sistemi test ettiği ve kısa süre içinde sorunun giderildiği ifade edildi. Yapılan kontrollerin ardından tuvalet çalışır hale geldi.
Yaklaşık 10 gün sürmesi planlanan görev kapsamında Orion, ilk 24 saati Dünya yörüngesinde geçirerek sistem kontrollerini tamamlayacak.
Bu sürecin ardından araç, Ay’a doğru yolculuğuna başlayacak ve insanlı uzay uçuşları tarihinde şimdiye kadar ulaşılan en uzak mesafelerden birine gidecek.
Kapsülün içini NASA’nın YouTube kanalından anbean canlı izleyebilirsiniz.
Artemis II: Görevin amacı ne?
Artemis II, doğrudan Ay’a iniş yapmayacak. Bu görev, bir sonraki aşama olan Artemis III kapsamında gerçekleştirilecek insanlı Ay inişi için kritik bir test görevi olarak tasarlandı.
NASA, Artemis III’ün en erken 2027’de fırlatılabileceğini belirtirken, bazı uzmanlar bu tarihin 2028’e sarkabileceğini değerlendiriyor.
Görev boyunca astronotlar, Orion uzay aracının yönlendirme, hizalama, yaşam destek, itme ve navigasyon sistemlerini test edecek. Ayrıca kapsül, Dünya yörüngesinde manuel olarak kontrol edilerek gelecekteki iniş görevleri için pratik yapılacak. Mürettebat aynı zamanda tıbbi deneylerde yer alacak ve derin uzaydan veri ile görüntü aktaracak.
Mürettebat kimlerden oluşuyor?
Artemis II’nin dört kişilik mürettebatında NASA komutanı Reid Wiseman, pilot Victor Glover ve görev uzmanları Christina Koch ile Kanada Uzay Ajansı’ndan Jeremy Hansen var.
Bu görev, hem SLS roketinin hem de Orion kapsülünün ilk insanlı uçuşu olma özelliğini taşıyor.
Astronotlar, görev süresince küçük ve ağırlıksız bir ortamda çalışacak. Radyasyon seviyeleri, Dünya yörüngesindeki Uluslararası Uzay İstasyonu’na kıyasla daha yüksek olsa da güvenli sınırlar içinde kalacak.
Orion kapsülü, Ay’ın binlerce kilometre ötesine uzanacak yolculuk sırasında “serbest dönüş” yörüngesi izleyecek. Bu rota, aracın ekstra itiş gücü kullanmadan Dünya’ya geri dönmesini sağlayacak.
Görevin en kritik aşamalarından biri ise dönüş süreci olacak. Atmosfere yaklaşık 40 bin kilometre hızla girecek kapsülün ısı kalkanı test edilecek ve araç Büyük Okyanus’a iniş yapacak.
Fırlatma süreci öncesinde teknik sorunlar da yaşanmıştı. Şubat ayında hidrojen yakıt sızıntısı, mart ayında ise helyum kaçağı nedeniyle görev ertelenmişti. Ayrıca fırlatma pencereleri, Ay’ın yörüngedeki konumuna göre hassas biçimde planlandı.
Ay’a dönüş yarışı
Artemis programı, insanları Ay’a kalıcı olarak geri döndürmeyi hedefliyor. Artemis IV ve V görevleriyle Ay yörüngesinde “Gateway” adlı bir uzay istasyonunun inşa edilmesi planlanıyor. Uzun vadede Ay yüzeyinde kalıcı bir insan varlığı oluşturulması hedefleniyor.
ABD’nin 1972’deki Apollo 17 görevinden bu yana ilk kez insanlı Ay uçuşu gerçekleştirilirken, bu yeni dönem yalnızca ABD ile sınırlı değil. Avrupa, Japonya, Çin, Rusya ve Hindistan da önümüzdeki yıllarda Ay’a insan göndermeyi planlıyor.
ABD Başkanı Donald Trump da fırlatma sonrası yaptığı açıklamada, “Uzayda, Dünya’da ve aradaki her yerde kazanıyoruz” ifadelerini kullandı.
