İSTANBUL (Medyascope) – Cebelitarık’taki ünlü Berberi makaklarının, turistlerden aldıkları ya da çaldıkları abur cuburlar yüzünden toprak yemeye başladığı ortaya çıktı. Bilim insanlarına göre maymunlar, bu davranışla sindirim sistemlerini dengelemeye çalışıyor.
Haberin özeti:
- Cebelitarık’taki maymunlar, turistlerden aldıkları abur cuburlarla topladıkları toprakları sindirim dengelemesi için yemeye başladı.
- Bu davranış, “jeofaji” olarak adlandırılıyor ve maymunların midelerini yatıştırmak için gelişmiş olabilir.
- Araştırmalara göre, turistlerle en çok etkileşimde olan maymun grupları, en fazla toprağı tüketiyor.
- Turist yiyeceklerine erişim azaldığında, maymunların toprak yeme olasılığı düşüyor.
Cebelitarık Kayası’nda yaşayan maymunlar, turistlerin bıraktığı beslenme izlerinin yeni bir örneğini veriyor. Bilim insanları, bölgede yaşayan Berberi makaklarının toprak yediğini gözlemledi. Araştırmacılar, “jeofaji” olarak bilinen bu davranışın, maymunların midelerini yatıştırmak ve sindirim sistemlerini korumak için gelişmiş olabileceğini düşünüyor.
Araştırmaya göre turistlerle en fazla temas eden maymun grupları, en çok toprağı da onlar yiyor. Toprak tüketimi özellikle tatil sezonunda zirveye çıkıyor. Cebelitarık’ta sekiz ayrı grupta yaşayan yaklaşık 230 makak bulunuyor. Yerel yetkililer bu hayvanlara her gün meyve, sebze ve tohum veriyor. Ancak turistler, çoğu zaman bu maymunlara cips, çikolata, M&M’s ve dondurma gibi yiyecekler uzatıyor. Maymunlar da bazen bu yiyecekleri doğrudan turistlerden alıyor, bazen de çalıyor.
Maymunlar neden toprak yiyor?
Gözlemler bu davranışın nedenini kesin olarak kanıtlamasa da, araştırmacılar toprağın sindirim sistemi üzerinde koruyucu bir etkisi olabileceğini düşünüyor.
Cambridge Üniversitesi’nden primat davranış ekoloğu Dr. Sylvain Lemoine’a göre yağlı, tuzlu ve şekerli atıştırmalıklar, maymunların bağırsak mikrobiyomunu bozuyor olabilir. Topraktaki bakteri ve minerallerin ise bu dengeyi yeniden kurmaya yardımcı olduğu tahmin ediliyor.
Araştırmacılar, kayalık bölgede turistlerden tamamen izole yaşayan tek grubun hiç toprak yemediğini de belirledi. Bu bulgu, davranışın insan kaynaklı beslenme alışkanlıklarıyla bağlantılı olabileceğini güçlendiriyor.
Tatil sezonunda hem abur cubur hem toprak tüketimi artıyor
2022 yazı ile 2024 ilkbaharı arasındaki gözlemler, Cebelitarık’taki maymunların tükettiği yiyeceklerin neredeyse beşte birinin turistlerden gelen abur cubur olduğunu ortaya koydu. Kayalığın üst kesimlerinde, turistlerin yoğunlaştığı bölgelerde yaşayan maymunların abur cubur tüketme olasılığı diğerlerine göre iki kat daha fazla çıktı.
Araştırmacılar toplam 44 maymunun 46 farklı olayda toprak yediğini kaydetti. Üç vakada makakların dondurma, bisküvi ya da ekmek yedikten kısa süre sonra toprağa yöneldiği görüldü. Kış aylarında ziyaretçi sayısı düşünce maymunların turist yiyeceği tüketme olasılığı yüzde 40, toprak yeme olasılığı ise yüzde 30’dan fazla azaldı.
En sevdikleri dondurma hangisi?
Lemoine, maymunlara yalnızca turistlerin değil, yerel halkın da yiyecek verdiğini söyledi. Araştırmacılara göre hayvanlara tuzlu yer fıstığı, çikolata, cips, kuru makarna, ekmek, Coca-Cola, portakal suyu, M&M’s ve dondurma veriliyor. Lemoine, “Çok fazla dondurma var. Magnum ve Cornetto’yu seviyorlar. Pek sevmedikleri şey ise sorbe” dedi.
Araştırmada, makakların toprak yeme davranışını birbirlerinden öğreniyor olabileceği de belirtildi. Hangi tür toprağın yenileceği ise gruptan gruba değişiyor. Maymunların çoğu Cebelitarık’ta yaygın olarak bulunan kırmızı kili tercih ediyor. Ancak Ape’s Den adlı grup, asfalt yollardaki çukurlarda biriken katranlı toprağa yöneliyor.
Texas Üniversitesi’nden primatolog Dr. Paula Pebsworth de toprak yemenin toksinleri azaltma ve mineral desteği gibi birden fazla işlevi olabileceğini söyledi. Ancak Pebsworth’a göre daha etkili çözüm, maymunların insan yiyeceklerine erişimini kesmek.
Başka bir deyişle, Cebelitarık’taki makakların toprağa yönelmesinin asıl nedeni büyük ihtimalle turistlerin elindeki abur cuburlar.
Kaynak: Guardian
