İSTANBUL (Medyascope) – Avrupa Birliği (AB), Macaristan’ın vetosunu kaldırmasının ardından Ukrayna için 90 milyar euroluk kredi paketine onay verdi. İki yıla yayılacak kaynak, Kiev’in savunma harcamalarını, yerli silah ve drone üretimini, kamu hizmetlerini ve enerji altyapısını ayakta tutmayı hedefliyor.
Haberin özeti
- AB, Ukrayna için 90 milyar euroluk kredi paketini onayladı. Bu paket, Ukrayna’nın 2026 ve 2027 mali ihtiyaçlarının üçte ikisini karşılayacak.
- Kredi, teknik olarak borç olsa da, pratikte uzun vadeli bir hibe işlevi görecek.
- Ukrayna, kredinin 16,7 milyar eurosunu mali destek, 28,3 milyar eurosunu askeri destek olarak kullanacak.
- AB, kredi paketiyle birlikte Rusya’ya yönelik 20. yaptırım paketini de kabul etti.
Bilmeniz gerekenler
Avrupa Birliği (AB), uzun süredir Macaristan’ın vetosu nedeniyle askıda kalan 90 milyar euroluk Ukrayna kredi paketini onayladı. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, kararın ardından “Rusya saldırganlığını artırırken, biz de cesur Ukrayna halkına desteğimizi artırıyoruz” dedi.
Paketin amacı, Ukrayna’nın 2026 ve 2027’deki mali ihtiyaçlarının yaklaşık üçte ikisini karşılamak.
AB bu kaynağı borçlanarak sağlayacak, kredinin geri ödemesinde ise ileride Rusya’nın savaş tazminatı ödemesi beklentisi esas alınacak. Bu nedenle paket, teknik olarak kredi olsa da pratikte Kiev için uzun vadeli bir hibe işlevi görebilir.
Macaristan’ın vetosu nasıl aşıldı?
Kredi paketi, aylardır Macaristan’ın itirazı nedeniyle ilerleyemiyordu.
Orbán sözkonusu krediye Aralık 2025’te onay vermişti. Ancak şubat ayında Ukrayna üzerinden Macaristan, Slovakya ve Çekya’ya ucuz Rus petrolü taşıyan Druzhba boru hattına yapılan saldırıyı gerekçe göstererek krediyi bloke etti.
Orbán, hasar onarılana kadar pakete onay vermeyeceğini söylemişti.
Kilitlenme, Ukrayna lideri Volodimir Zelenskiy’nin 21 Nisan’da boru hattının onarıldığını ve faaliyete geçebileceğini açıklamasıyla çözüldü. Macaristan, Slovakya ve Çekya petrol akışının yeniden başladığını doğruladı. Bunun ardından Macaristan vetosunu kaldırdı ve AB büyükelçileri düzeyinde başlayan süreç 23 Nisan Perşembe günü nihai onayla tamamlandı.
Bu gelişme Orbán’ın 12 Nisan seçimlerinde iktidarı kaybetmesinin hemen ardından geldi.
Para nasıl kullanılacak?
AB, 90 milyar euroluk kredinin 45 milyar euroluk bölümünü 2026’da, kalan 45 milyar euroluk bölümünü ise 2027’de Ukrayna’ya aktarmayı planlıyor.
Von der Leyen, 2026 için planlanan ilk dilimin haziran sonuna kadar ödenebileceğini söyledi. İlk ödemenin Ukrayna’nın yerli drone üretimini finanse etmesi bekleniyor, Von der Leyen bunu “Ukrayna’dan Ukrayna için drone’lar” sözleriyle anlattı.
Kiev açısından bu para yalnızca cephe hattı için değil, devletin işleyişi için de kritik. Plana göre bu yıl aktarılacak kaynağın 16,7 milyar eurosu mali destek, 28,3 milyar eurosu ise askeri destek olarak kullanılacak.
Ödemeler, Kiev’in reform taahhütlerine bağlı olacak. Özellikle yolsuzlukla mücadelede geri adım atılması halinde destek geçici olarak askıya alınabilecek.
Kredinin askeri ayağında Avrupa üretimine öncelik verilmesi de önemli bir şart. Bu, Ukrayna’nın ABD’den silah alımına bağımlılığını azaltmayı ve Avrupa savunma sanayisini savaşın ihtiyaçlarına göre daha hızlı devreye sokmayı amaçlıyor. Zelenskiy de paketin ardından önceliklerini silah üretimi, Ukrayna’da henüz üretilemeyen gerekli silahların ortaklardan tedariki ve Rusya’nın son aylardaki ağır saldırıları sonrası enerji sektörünün gelecek kışa hazırlanması olarak sıraladı.
AB’den Ukrayna’ya 90 milyar kredinin savaşa etkisi ne olacak?
90 milyar euroluk paket, Ukrayna’ya iki açıdan nefes aldıracak. Birincisi, Kiev’in bütçe açığını kapatmasına ve sağlık, eğitim, maaşlar, enerji altyapısı gibi temel kamu hizmetlerini sürdürmesine yardımcı olacak.
Reuters’ın analizine göre paket Ukrayna için önemli bir can simidi olsa da savaşın maliyeti hâlâ tahminlerin üzerinde. Kiev’in savunma için yaklaşık 10 milyar euro, enerji altyapısı onarımları için de 5 milyar euro ek kaynağa ihtiyaç duyabileceği belirtiliyor.
İkincisi, paket Ukrayna’nın savaş kapasitesini daha öngörülebilir hale getirecek. Yerli drone üretimine aktarılacak kaynak, özellikle Rusya’nın cephedeki üstün ateş gücünü dengelemek açısından önemli. Ukrayna son iki yılda drone savaşında büyük bir kapasite geliştirdi, AB kredisi bu üretimi daha düzenli ve büyük ölçekli hale getirebilir.
Ancak karar tek başına savaşın gidişatını değiştirmeye yetmeyebilir. Çünkü Ukrayna’nın askeri ihtiyaçları yalnızca finansmandan ibaret değil; hava savunma sistemleri, mühimmat, uzun menzilli kapasite ve enerji altyapısının korunması hâlâ kritik başlıklar. Bu nedenle 90 milyar euroluk kredi, savaşı bitirecek bir hamleden çok, Ukrayna’nın 2026 ve 2027’de direnme kapasitesini korumasını sağlayacak stratejik bir güvence anlamına geliyor.
20. yaptırım paketi ne getiriyor?
AB, krediyle birlikte Rusya’ya yönelik 20. yaptırım paketini de kabul etti. Yeni yaptırımlar Rus bankalarını, enerji şirketlerini ve Moskova’nın Batı yaptırımlarını aşmasına yardım ettiği belirtilen Birleşik Arap Emirlikleri, Tayland, Çin ve Hong Kong’daki bazı kuruluşları hedef alıyor.
AB ayrıca ilk kez Kırgızistan’a yönelik yüksek teknolojili makine ve telekom ekipmanı ihracatına yasak getiriyor. Brüksel, bu ürünlerin Kırgızistan üzerinden Rusya’ya yeniden ihraç edildiğini ve Rusya’nın füze ile drone üretiminde kullanıldığını savunuyor.
Zelenskiy, kararın ardından “Bugün savunmamız ve Avrupa Birliği ile ilişkilerimiz adına önemli bir gün” dedi. Ukrayna lideri, ülkesinin “sembolik AB üyeliğine” değil, tam üyeliğe ihtiyacı olduğunu söyledi ve “Ortak Avrupa değerlerini müdafaa ediyoruz. AB’ye tam üyeliği hak ettiğimize inanıyorum” ifadelerini kullandı.
