İSTANBUL (Medyascope) – Soma’da 301 madencinin yaşamını yitirdiği facianın 12. yıldönümünde bugün Madenci Şehitliği’nde anma töreni düzenledi. Olayın ardından geçen 12 yılda patron Can Gürkan 5 yıl hapis yattı, kamu görevlilerinin yargılandığı dava ise mart ayında istinaf mahkemesince zamanaşımı gerekçesiyle düşürüldü.
Haber özeti
Bu özet yapay zekâ tarafından hazırlanmış ve editör tarafından kontrol edilmiştir.
- Soma maden faciasının 12. yıldönümünde anma töreni düzenleniyor, 301 madenci hayatını kaybetmişti.
- Facianın ardından Can Gürkan 20 yıl ceza aldı, fakat sadece 5 yıl hapis yattı.
- Kamu görevlileri hakkında açılan davalar zamanaşımına uğradı ve sanıkların çoğu beraat etti.
- Madende 486 kişi kurtarıldı, 162 kişi yaralandı; olay Türkiye tarihinin en ölümcül iş kazası olarak kaydedildi.
Bilmeniz gerekenler
Manisa’nın Soma ilçesindeki Eynez/Karanlıkdere yeraltı kömür ocağında 13 Mayıs 2014 günü saat 15.30 sıralarında yangın çıktı. Ruhsatı Türkiye Kömür İşletmeleri’ne (TKİ) ait olan ocak, Soma Holding’e bağlı Soma Kömür İşletmeleri A.Ş. tarafından işletiliyordu. Yaklaşık 5 bin işçinin çalıştığı ocakta, vardiya değişimi sırasında 787 işçi yer altındaydı. Yangının ardından 420 metre derinlikteki ve 3,5 kilometre uzunluğundaki galeriler dumanla doldu.
Arama-kurtarma çalışmaları aralıksız 96 saat sürdü. 486 işçi yer altından sağ çıkarıldı, 162 işçi yaralandı, 301 madencinin cansız bedenine ulaşıldı. Olay cumhuriyet tarihinin en çok can kaybına yol açan iş ve madencilik kazası olarak kayıtlara geçti. Hayatını kaybedenlerin arasında 5 maden mühendisi de bulunuyordu.
- Soma’da hayatını kaybedenler facianın 11. yıldönümünde karanfillerle anıldı
- Soma davasında kamu görevlileri için karar çıktı: 10 kişi beraat etti
Faciadan sonra üç gün ulusal yas ilan edildi
Olayın ardından Türkiye’de 13 Mayıs’tan itibaren üç günlük ulusal yas ilan edildi. Bayraklar yarıya indirildi, 19 Mayıs Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı kutlamaları iptal edildi.
Soma 301 Madenciler Derneği Başkanı İsmail Çolak, oğlu Uğur Çolak’ı faciada kaybetti. Çolak geçen yıl Anadolu Ajansı’na yaptığı açıklamada, “Sadece Uğur Çolak değil, Uğur’dan başka 300 kader arkadaşı vardı” dedi. Çolak, “Çocuklarının okuyup faydalı bir insan olması, evlenip yuva kurması… Ama hayalleri, her şeyimizi kaybettik” diye ekledi.
Patron 20 yıl ceza aldı, 5 yıl yattı
Faciadan sonra Soma Kömür İşletmeleri A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı Can Gürkan, Genel Müdür Ramazan Doğru, İşletme Müdürü Akın Çelik, Teknik Müdür İsmail Adalı ve diğer yöneticiler tutuklandı. Akhisar Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülen davada Can Gürkan 2018’de “basit taksirle ölüme neden olma” suçundan 15 yıl hapis cezası aldı. Yargıtay 12. Ceza Dairesi bu kararı 2020’de bozdu ve sanıkların “olası kastla insan öldürme” suçundan yargılanmasını istedi.
Yeniden yapılan yargılama sonucu Akhisar Ağır Ceza Mahkemesi, Can Gürkan’a “bilinçli taksirle birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olma” suçundan 20 yıl hapis cezası verdi. Mühendisler Adem Ormanoğlu ve Efkan Kurt 12’şer yıl 6’şar ay hapis cezasına çarptırıldı, Haluk Evinç beraat etti. Yargıtay bu kararı 4 Nisan 2022’de onadı.
Soma Holding’in CEO’su 2019’da tahliye edildi
Can Gürkan toplam yaklaşık 5 yıl cezaevinde kaldıktan sonra 18 Nisan 2019’da tahliye edildi. Genel Müdür Ramazan Doğru, İşletme Müdürü Akın Çelik ve yardımcısı İsmail Adalı, 2021’in şubat ayında tahliye edildi. Böylece davada tutuklu sanık kalmadı. Davanın diğer 37 sanığı hakkında verilen beraat kararları da Yargıtayca onandı, aralarında şirketin sahibi Alp Gürkan da bulunuyordu.
Soma Holding CEO’su Can Gürkan, faciada ölen madenci başına yaklaşık altı gün hapis yattı. Madenci ailelerinin avukatlarından Can Atalay ve Selçuk Kozaağaçlı ise Marmara Cezaevi’nde tutuluyor.
Kamu görevlileri davasında zamanaşımı duvarı
Faciada ihmali bulunduğu belirtilen kamu görevlilerinin yargılanması yıllarca yapılmadı. Bilirkişi raporlarında kusurlu bulunan müfettişler ve bürokratlar için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı uzun süre soruşturma izni vermedi. Anayasa Mahkemesi 29 Ocak 2020’de aldığı kararla yaşam hakkının ihlal edildiğine hükmetti. Bu karar yargılamanın önünü açtı.
Soma 2. Asliye Ceza Mahkemesi’nde görülen davada 28 kamu görevlisi “görevi kötüye kullanma” suçundan yargılandı. Sanıklar arasında Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bürokratları, müfettişler ve TKİ görevlileri yer aldı. Mahkeme 29 Nisan 2025’teki karar duruşmasında 10 sanığı beraat ettirdi, 18 sanığa 5 ay ile 6 ay 7 gün arasında hapis cezası verdi.
İstinaf mahkemesi dosyayı zamanaşımıyla düşürdü
Bağımsız Maden İş Sendikası avukatı Mürsel Ünder, karar sonrasında yaptığı açıklamada, “Denetim yapması gereken kamu görevlilerine verilen ceza toplamda beş ay” dedi. Ünder ayrıca “28 sanıktan bugün bir kişi bile mahkeme huzurunda yoktu” diye konuştu.
İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesi, 2026 yılı mart ayında yerel mahkemenin beraat ve HAGB kararlarını kaldırdı. Daire, “görevi kötüye kullanma” suçunun 8 yıllık olağan zamanaşımı süresine tabi olduğunu belirleyerek 16 sanık hakkındaki davaların zamanaşımı nedeniyle düşmesine hükmetti. 12 sanık yönünden HAGB kararlarını düzelterek istinaf başvurularını esastan reddetti. Mahkeme, faciada yaşamını yitirenlerin ailelerinin “doğrudan zarar görmediğini” belirtti ve katılma haklarını reddetti.
Avukatlar ve baro karara tepki gösterdi
Davanın avukatlarından Hatice Aslan Atabay, karara sert tepki gösterdi. Atabay açıklamasında, “Soma davasının kamu görevlileriyle ilgili davasında Soma 2. Asliye Ceza Mahkemesi kanun gereği açıkça görevsiz olmasına rağmen kendini görevli kabul etti” dedi. Atabay, “Bu kararın hiçbir hukuki ve vicdani yönü olduğunu düşünmüyoruz” diye ekledi.
İzmir Barosu yaptığı açıklamada, kararın “cezasızlık politikalarındaki ısrarın sonucu” olduğunu belirtti. Baro açıklamasında, “Soma davası, hukukun egemen sınıflar elinde ezilenlere karşı yargının araçsallaştırılmasının en canlı örneklerinden birisi olmuştur” ifadesi kullanıldı.
12. yılda anma törenleri düzenlendi
Faciada hayatını kaybeden 301 işçi için bugün Manisa Valiliği, Büyükşehir Belediyesi, Soma Kaymakamlığı ve Soma Belediyesi tarafından Madenci Şehitliği’nde anma programı düzenlendi. CHP Genel Başkanı Özgür Özel, Soma Maden Şehitleri Resmi Anma Töreni’ne, Soma Maden Şehitleri Anma Yürüyüşü’ne ve Soma Maden Şehitleri Anma Programı’na katıldı. Faciada yaşamını yitiren işçilerden 39’unun mezarı Soma Mezarlığı içindeki Madenciler Şehitliği’nde bulunuyor.
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB), 12. yıl anma mesajında, “Facianın 12. yılında acımız halen soğumamıştır ve sorumlular hak ettiği cezayı alana kadar da soğumayacaktır” ifadesini kullandı. TMMOB açıklamasında, İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi verilerine atıfta bulunarak Türkiye’de her yıl yaklaşık 7 Soma faciası büyüklüğünde iş cinayeti yaşandığı vurgulandı.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın daha önceki açıklamasına göre, faciadan sonra 682 tazminat davası açıldı. Şimdiye kadar 309 milyon 442 bin lira maddi ve manevi tazminat ödendi, 194 ailenin tazminat süreci ise devam ediyor.
