İSTANBUL (Medyascope) – Anayasa Mahkemesi, boşanma sonrasında yoksulluğa düşen eşe süresiz nafaka verilmesini düzenleyen Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesindeki “süresiz olarak” ibaresini oyçokluğuyla iptal etti. Kararın yürürlüğe girmesi için TBMM’ye 9 aylık yasal düzenleme süresi tanındı.
Haber özeti
Bu özet yapay zekâ tarafından hazırlanmış ve editör tarafından kontrol edilmiştir.
- Anayasa Mahkemesi, boşanma sonrası yoksulluk nafakası için ‘süresiz olarak’ ifadesini iptal etti.
- Karar, TBMM’ye 9 ay içinde yeni bir düzenleme yapması için süre verdi.
- AYM, daha önce aynı başvuruyu 2012’de reddetmişti, ancak bu kez farklı bir karar aldı.
- Yoksulluk nafakasının koşullu olduğu ve çeşitli durumlarda sona erebileceği belirtiliyor.
- Adalet Bakanı Gürlek, bu kararı adalet ve hakkaniyet açısından değerli bulduğunu açıkladı.
Anayasa Mahkemesi (AYM), Antalya 12. Aile Mahkemesi’nin itiraz başvurusu üzerine Türk Medeni Kanunu’nun “yoksulluk nafakası” başlıklı 175. maddesinin birinci fıkrasındaki “süresiz olarak” ibaresini Genel Kurul’da ele aldı. Yüksek Mahkeme, söz konusu düzenlemeyi oyçokluğuyla iptal etti ve kararın gerekçesinin daha sonra yazılacağını duyurdu.
İptal kararı, gerekçeli kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından 9 ay sonra yürürlüğe girecek. Bu süre zarfında TBMM’nin yeni bir yasal düzenleme oluşturması bekleniyor.
AYM, 2012’de aynı başvuruyu reddetmişti
AYM bu konuyu ilk kez ele almıyor. Kestel Asliye Hukuk Mahkemesi’nin Anayasa’nın 2., 10. ve 40. maddelerine aykırılık iddiasıyla yaptığı başvuruyu Yüksek Mahkeme 2012 yılında reddetmişti. O kararın gerekçesinde, “Boşanma sebebiyle yoksulluğa düşen eşi korumak için herhangi bir süre sınırı olmaksızın yoksulluk nafakası verilmesi, sosyal hukuk devleti ilkesinin gereğidir” vurgusu öne çıkmıştı.
Bu kez Antalya 12. Aile Mahkemesi baktığı bir boşanma davasında aynı maddenin Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına vararak AYM’ye başvurdu ve Yüksek Mahkeme önceki tutumundan farklı bir karar verdi.
Mevcut kanunda nafaka nasıl tanımlanıyor?
Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesi şu hükmü taşıyordu:
“Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.”
AYM’nin iptal ettiği ifade, bu fıkrada geçen “süresiz olarak” bölümü.
Türkiye’de birden fazla nafaka türü bulunuyor. Boşanma davası sürerken ekonomik olarak zayıf tarafı ve çocukları korumaya yönelik tedbir nafakası, dava kesinleşince sona eriyor. Velayeti alan ebeveyne çocuk yetişkinliğe erişene dek ödenen iştirak nafakası da ayrı bir kategori oluşturuyor. Yetişkinliğe ulaşıldıktan sonra eğitim sürmekte ise yardım nafakası gündeme gelebiliyor.
Süresiz nafaka her koşulda devam etmiyordu
Kamuoyunda en çok tartışılan nafaka türü yoksulluk nafakası oldu. Bu nafakanın doğabilmesi için nafaka isteyen eşin boşanma nedeniyle yoksullaşacak olması, karşı tarafa kıyasla daha az kusurlu bulunması ve diğer eşin ödeme gücüne sahip olması gerekiyordu. Kanunda herhangi bir yıl sınırı yer almıyordu ancak bu durum nafakanın koşulsuz ve ömür boyu süreceği anlamına da gelmiyordu.
Nafaka alan kişinin yeniden evlenmesi durumunda yoksulluk nafakası kendiliğinden sona eriyordu. Bunun yanı sıra mahkeme kararıyla fiilen evli gibi yaşama, yoksulluğun ortadan kalkması, düzenli gelir elde edilmesi, haysiyetsiz yaşam iddiasının ispatlanması ve nafaka yükümlüsünün ödeme gücünü yitirmesi hallerinde nafakaya son verilebiliyordu.
Adalet Bakanı Gürlek kararı değerlendirdi
Adalet Bakanı Akın Gürlek, kararın ardından sosyal medya hesabından şu değerlendirmeyi paylaştı:
“Boşanma sonrası süreçlerde hem tarafların haklarını koruyacak hem de toplumsal huzuru ve aile kurumunun saygınlığını zedelemeyecek, dengeli ve adil bir modelin inşası öncelikli gündem maddelerimizden biriydi.”
Gürlek, AYM’nin iptal kararını “adalet ve hakkaniyet ilkeleri adına son derece kıymetli” bulduklarını belirterek yeni yasal düzenlemeyi TBMM’ye sunacaklarını duyurdu. Bakan Gürlek, daha önce de boşanma davalarının uzunluğuna dikkat çekerek “Boşanma davaları 10 yıl sürüyor, bu süre zarfında nafaka ödeyen şahıs kendine yeni bir hayat kuramıyordu. Bunu çözeceğiz” demişti.
