İSTANBUL (Medyascope) – G7 liderleri, Fransa’nın Evian-les-Bains kentinde Ukrayna ve İran’daki savaşları, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını, Çin kaynaklı ekonomik dengesizlikleri ve yapay zekânın yükselişini görüşmek üzere bir araya geliyor. G7 Zirvesi, ABD Başkanı Donald Trump ile Avrupa liderleri arasındaki gerilimin arttığı bir dönemde yapılacak.
Haberin özeti:
Bu özet yapay zekâ tarafından hazırlanmış ve editör tarafından kontrol edilmiştir.
- G7 liderleri, Fransa’nın Evian-les-Bains kentinde Ukrayna ve İran savaşları, ekonomik dengesizlikler ve yapay zekânın yükselişini görüşmek üzere bir araya geliyor.
- Zirveye ABD, İngiltere, Kanada, Fransa, Almanya, İtalya ve Japonya’nın yanı sıra Hindistan, Güney Kore, Kenya ve Brezilya liderleri de katılıyor.
- Bu yılki zirve, Trump ile Avrupa arasındaki gerilimlerin artması ve NATO konularındaki güven kaybı nedeniyle dikkat çekiyor.
- Ukrayna ve İran, zirvenin başlıca konuları; liderler, bu konularda net bir destek ve işbirliği mesajı vermeyi hedefliyor.
- Fransa, zirvenin olumlu geçmesini sağlamak için Trump’ı toplantıda tutmaya çalışıyor.
Dünyanın en zengin ülkelerini bir araya getiren G7 Zirvesi, bugün (15 Haziran) Fransa’nın göl kıyısındaki Evian-les-Bains kentinde başlıyor. G7 Zirvesi’nin ana gündeminde Ukrayna savaşı, İran savaşı, küresel ekonomik dengesizlikler, Çin’in artan ticaret fazlası ve yapay zekânın yükselişi var.
ABD, İngiltere, Kanada, Fransa, Almanya, İtalya ve Japonya’dan oluşan G7 Zirvesi’ne Avrupa Birliği (AB) de katılıyor. Ancak AB, “7” ülke arasında sayılmıyor ve dönem başkanlığını üstlenmiyor. Bu yıl zirveye Hindistan, Güney Kore, Kenya ve Brezilya liderleri de davet edildi.
G7, 1973 OPEC petrol ambargosunun ardından zengin ülkelerin dünya ekonomisini etkileyen krizleri görüşmesi için kurulmuştu. Zamanla siyasi meseleleri de gündemine alan grup, bugün savaşlar, ticaret, enerji güvenliği, teknoloji ve kalkınma başlıklarında ortak tutum arayan bir platforma dönüşmüş durumda.
Ancak bu yılki zirve, yalnızca gündem başlıkları nedeniyle değil, ABD ile Avrupa arasındaki gerilimin derinleşmesi nedeniyle de dikkat çekiyor.
Evian’da 23 yıl sonra benzer bir savaş gölgesi
G7 liderleri en son 2003’te Evian-les-Bains’de bir araya geldiğinde, ABD kısa süre önce Irak’ı işgal etmişti. Fransa ve Almanya savaşa sert şekilde karşı çıkmış, dönemin ABD Başkanı George W. Bush zirvede soğuk karşılanmıştı.
23 yıl sonra liderler yine aynı kentte, yine ABD’nin Ortadoğu’daki askeri hamlelerinin gölgesinde buluşuyor. Ancak bu kez tablo daha kırılgan. Avrupa başkentlerinde ABD, iklim, güvenlik ve NATO gibi temel konularda artık her zaman güvenilir bir ortak olarak görülmüyor.
Trump’ın İran’a yönelik askeri saldırıları, NATO’ya ilişkin sert tutumu ve Grönland’ı devralma yönündeki tehditleri, Avrupa’da Washington’a duyulan güveni daha da zayıflattı.
Georgetown Üniversitesi’nden Charles A. Kupchan’a göre Trump’ın ikinci döneminin başında ABD’nin müttefikleri “Dilimizi ısıralım ve Trump’a iyi davranalım” yaklaşımındaydı. Ancak Grönland ve İran başlıkları sonrasında bu tutum değişti. Kupchan, müttefiklerin artık “Mümkün olduğunda Trump’la çalışırız ama gerektiğinde hayır demeliyiz” noktasına geldiğini söylüyor.
Ukrayna ve İran: Zirvenin en kritik başlıkları
G7 Zirvesi’nde Ukrayna’ya destek konusunda birlik mesajı verilecek. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy de Evian-les-Bains’deki zirveye katılacak.
Zelenskiy, savaşı bitirmek için Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yüz yüze görüşme önerisinde bulunmuştu. Ancak Avrupa ülkeleri, ABD’nin İran’daki savaşa ve Ortadoğu gündemine odaklanmasından kaygılı. G7’nin Avrupalı üyeleri, Trump’ı Ukrayna konusunda yeniden daha güçlü bir ortak tutuma ikna etmeye çalışacak.
İran başlığı ise zirvenin diğer büyük gündemi olacak. G7 liderleri, ABD ile İran arasında savaşı sona erdirecek çerçeve anlaşmanın duyurulmasından kısa süre sonra bir araya geliyor.
Anlaşmanın 19 Haziran Cuma günü imzalanması bekleniyor. Liderler, özellikle küresel enerji arzı için kritik önemdeki Hürmüz Boğazı’nın ne kadar hızlı yeniden açılacağını ve ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukayı nasıl kaldıracağını görüşecek.
Mısır, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) liderleri de İran oturumuna katılacak.
Macron, Trump’ı zirvede tutmaya çalışıyor
Ev sahibi Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un en önemli hedeflerinden biri, zirvenin büyük bir kopuş görüntüsü vermeden tamamlanmasını sağlamak. Fransız tarafı için asıl zorluklardan biri de Trump’ın zirveden erken ayrılmasını önlemek.
Macron bu amaçla, zirvenin bitiminden sonra 17 Haziran günü Trump’ı Versay Sarayı’nda akşam yemeğine davet etti. Fransız yetkililere göre yemek, ABD bağımsızlığının 250. yılını kutlama niteliği taşıyacak. Bu tarihsel gönderme, ABD’nin bağımsızlığının 1783’te Versay’da imzalanan antlaşmayla güvence altına alınmasına dayanıyor.
Macron’un ayrıca Trump’ın 80. yaş gününde Beyaz Saray’daki kafes dövüşü etkinliğine katılabilmesi için G7’nin başlangıcını ertelediği aktarıldı.
Trump’ın önceki G7 zirvelerinden erken ayrılmış olması, Fransız diplomasisinin bu kez daha temkinli davranmasına yol açıyor. 2018 ve 2025’te Kanada’nın ev sahipliği yaptığı G7 toplantılarında Trump zirveyi yarıda bırakmıştı.
Avrupa Dış İlişkiler Konseyi’nden Jeremy Shapiro’ya göre bu zirvenin temel hedefi “bir patlama yaşanmaması” ve liderlerin “her şey yolundaymış gibi” görünmesini sağlamak. Shapiro’ya göre gerçekte ise artık kimse bunun böyle olduğuna inanmıyor.
Avrupa ABD’den ne kadar uzaklaşacak?
Trump’ın İran savaşını Avrupa liderlerine danışmadan başlatması ve Grönland çıkışı, ABD ile müttefikleri arasındaki krizi derinleştirdi. Avrupa liderleri, İran konusunda ABD’nin savaş çabasına katılmadı. Bu da Trump’ın sert tepkilerine yol açtı.
Ancak G7 içinde ABD’den ne kadar uzaklaşılacağı konusunda da tam bir birlik yok. Almanya ve Japonya, Rusya ve Çin gibi güvenlik tehditlerine daha yakın oldukları için Washington’dan tamamen kopma konusunda daha temkinli. Kanada ise ABD’ye karşı daha açık bir mesafe koyabiliyor.
Fransa, geleneksel olarak ABD’den daha bağımsız bir çizgi izliyor. Macron, Trump’ın ilk döneminden bu yana Avrupa’nın “stratejik özerklik” geliştirmesi gerektiğini savunuyor.
İngiltere’de de ton değişiyor. Başbakan Keir Starmer, yakın zamana kadar Washington’la güvenlik konularında uyum içinde kalmanın önemini vurguluyordu. Ancak Londra, ABD savaş uçaklarının İran’a yönelik saldırılar için İngiliz üslerini kullanmasına izin vermedi. İngiltere, üslerin yalnızca “savunma amaçlı” uçuşlar için kullanılabileceğini belirtti.
Bu tablo, G7 zirvesini yalnızca ortak açıklamaların yapılacağı diplomatik bir toplantı olmaktan çıkarıyor. Zirve, aynı zamanda Avrupa’nın Trump yönetimindeki ABD ile ilişkisini nasıl yeniden tanımlayacağının da bir testi olacak.
G7 Zirvesi: Çin, yapay zekâ ve borç yükü de masada
Fransa, zirvede Çin kaynaklı ekonomik dengesizlikleri de gündeme taşıyacak. Paris’e göre küresel ekonomideki temel sorunlardan biri, “Çin’in fazla üretmesi, ABD’nin fazla tüketmesi ve Avrupa’nın yeterince yatırım yapmaması.”
Batı’da Çin’in rekor ticaret fazlası ve daha yüksek katma değerli sektörlerde yükselişi konusunda kaygı artıyor. Pekin ise sanayi politikalarını savunuyor ve ihracatçılarının devlet sübvansiyonlarıyla haksız avantaj elde ettiği iddialarını reddediyor.
Çin zirve masasında olmadığı için bu başlıkta somut bir ilerleme beklenmiyor. Ancak Fransa, sorunun varlığının kabul edilmesini bile diplomatik bir kazanım olarak görüyor.
Yapay zekâ da zirvenin dikkat çeken başlıklarından biri olacak. Fransa, OpenAI CEO’su Sam Altman ve Anthropic CEO’su Dario Amodei’nin de aralarında olduğu teknoloji yöneticilerini zirveye davet etti.
Liderler, yapay zekânın yaratacağı fırsatları ve tehditleri, çocukların çevrimiçi güvenliğini ve dijital altyapıyı görüşecek. Dijital devlerin vergilendirilmesi ise zirvenin gündeminde olmayacak.
G7 liderlerinin ayrıca gelişmekte olan ülkelerin ağır borç yüküne ilişkin ortak irade beyanında bulunması bekleniyor. Ancak bu konuda somut hangi adımların atılacağı henüz net değil.
Kaynak: Reuters, New York Times
