İSTANBUL (Medyascope) – ABD Yüksek Mahkemesi, Donald Trump’ın “ülkede doğan herkese vatandaşlık verilmesini sonlandırmak” amacıyla imzaladığı kararnameyi iptal etti. Mahkeme, ABD’de hukuka aykırı ya da geçici statüyle bulunan ebeveynlerden doğan çocukların da 14. ek madde kapsamında “doğuştan ABD vatandaşı” olduğuna hükmetti.
Haberin özeti:
Bu özet yapay zekâ tarafından hazırlanmış ve editör tarafından kontrol edilmiştir.
- ABD Yüksek Mahkemesi, Donald Trump’ın doğumla vatandaşlık vermeyi sınırlandıran kararnamesini iptal etti.
- Mahkeme, ABD’de hukuka aykırı ya da geçici statüyle bulunan ebeveynlerden doğan çocukların da “doğuştan vatandaş” olduğuna hükmetti.
- Yüksek Mahkeme Başkanı John Roberts, 14. ek maddenin özgür doğan herkes için geçerli olduğunu vurguladı.
- Trump, kararı “çok kötü” diye nitelendirdi ve doğumla vatandaşlık hakkını Kongre üzerinden sona erdirmeye çalışacağını söyledi.
- 1868’de yürürlüğe giren 14. ek madde ve 1898’deki Wong Kim Ark davası, ABD’de doğumla vatandaşlık hakkının temel dayanakları arasında yer alıyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın, ABD’de doğan çocuklara otomatik vatandaşlık verilmesini sınırlandırmayı amaçlayan kararnamesi Yüksek Mahkeme’den döndü ve ABD’de doğumla vatandaşlık hakkı korundu.
Yüksek Mahkeme, üçe karşı altı oyla aldığı kararda, ABD’de “hukuka aykırı olarak bulunan ya da geçici statüyle bulunan ebeveynlerden” doğan çocukların da ABD Anayasası’nın 14. ek maddesi kapsamında “doğuştan vatandaş” olduğuna karar verdi.
Kararı kaleme alan Yüksek Mahkeme Başkanı John Roberts, 14. ek maddenin ABD İç Savaşı’nın ardından, özgürlüğüne kavuşmuş eski kölelerin vatandaşlık statüsünü güvence altına almak amacıyla kabul edildiğini hatırlattı.
Roberts, karar metninde, “Vatandaşlık, hem o dönemde hem de günümüzde, haklara sahip olma, yani siyasi topluluğumuza özgürce katılma hakkı anlamına geliyordu” dedi. Roberts, maddeyi hazırlayanların bu vaadi “bu topraklarda özgür doğan herkese” verdiğini belirterek, “Bizler bugün bu vaadi yerine getiriyoruz” ifadelerini kullandı.
Trump ne yapmak istemişti?
Trump, 20 Ocak 2025’te göreve başlar başlamaz imzaladığı kararnameyle, ABD topraklarında doğan her bebeğe doğrudan vatandaşlık verilmesine dayanan 150 yıllık uygulamayı sonlandırmayı hedeflemişti.
Kararnamede, ABD’de yasadışı yollarla bulunan ya da geçici statüyle yaşayan ebeveynlerin çocuklarının Amerikan vatandaşı sayılamayacağı belirtiliyordu.
Seattle’da bir yargıç, 23 Ocak 2025’te kararnamenin yürütmesini durdurdu. Ardından dosya Yüksek Mahkeme’ye taşındı.
“Mücadeleyi sürdüreceğim”
Trump, kararın ardından kendi sosyal medya platformu Truth Social’da yaptığı paylaşımda Yüksek Mahkeme kararını “çok kötü” diye nitelendirdi.
Doğumla vatandaşlık hakkını yasama yoluyla sona erdirmek için mücadele edeceğini söyleyen Trump, “Uzun ve hantallaşmış bir anayasa değişikliğine gerek yok” dedi.
Trump, Kongre’ye çağrı yaparak, “Kongre bugün, pahalı olan ve ülkemize karşı adil olmayan doğumla vatandaşlık uygulamasını sona erdirmek için çalışmaya başlamalı” ifadelerini kullandı.
14. madde neden önemli?
ABD’de doğumla vatandaşlık hakkı, 1868’de yürürlüğe giren 14. ek maddeye dayanıyor.
ABD İç Savaşı’nın ardından kabul edilen 13. madde köleliği kaldırmış, 14. madde ise özgürlüğüne kavuşan eski kölelerin vatandaşlık statüsünü güvence altına almıştı.
1898’de Çin kökenli Wong Kim Ark’ın açtığı dava ise bu hakkın göçmen ailelerin çocukları açısından da emsal kabul edilmesini sağladı.
Yüksek Mahkeme’nin son kararı, Trump’ın doğumla vatandaşlık hakkını başkanlık kararnamesiyle sınırlandırma girişimini engelledi. Trump ise aynı hedefe Kongre üzerinden ulaşmaya çalışacağını açıkladı.
Kaynak: BBC
