İsrail, Türkiye sınırına yaklaşık 70 kilometre mesafedeki Ebu Zuhur Hava Üssü’nü vurdu. İsrail Başbakanlığı saldırının gerekçesini Türkiye’nin üsse olası askeri konuşlanmasıyla açıklarken, ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, Ankara’nın operasyondan önceden haberdar edilmediğini belirterek, çatışmasızlık mekanizmasına duyulan ihtiyacın altını çizdi.
İsrail’in Suriye’nin kuzeybatısındaki Ebu Zuhur Hava Üssü’ne düzenlediği saldırı, İsrail ile Türkiye arasında Suriye sahasında giderek artan gerilimi yeniden gündeme taşıdı.
İsrail Başbakanlığı, saldırının Türkiye’nin üsse olası askeri konuşlanması nedeniyle gerçekleştirildiğini açıkladı. Açıklamada, İsrail ile Suriye arasında güvenlik konularında mevcut statükonun korunmasına yönelik bir anlayış bulunduğu öne sürülerek, Şam yönetiminin Türk askerlerinin Halep yakınlarındaki bir hava üssüne konuşlanmasına izin vermek üzere olduğu savunuldu.
İsrail Başbakanlığı’nın açıklamasında şöyle denildi:
“İsrail ve Suriye, güvenlik konularında mevcut statükonun korunması konusunda anlaşmıştı. Ancak Suriye, Türk askerlerinin Halep yakınlarındaki bir hava üssüne konuşlanmasına izin vererek bu statükoyu ihlal etmenin eşiğine geldi.
İsrail, böyle bir konuşlanmanın İsrail’in güvenliği açısından tehdit oluşturacağı konusunda Suriye’yi defalarca uyardı. Suriye ise bu uyarıları dikkate almamayı tercih etti.
İsrail, güvenliğine yönelik tehditlere müsamaha göstermeyecektir ve mevcut statükoya geri dönülmesini memnuniyetle karşılayacaktır.”
Türkiye, saldırıyı kınayarak İsrail’i Suriye’nin egemenliğini ve toprak bütünlüğünü ihlal etmekle suçladı. Türkiye’nin Suriye Büyükelçisi Nuh Yılmaz, Ebu Zuhur’a yönelik saldırının ardından yaptığı açıklamada şunları söyledi:
“İsrail, Suriye’nin altyapısı ve yeteneklerini hedef alan, toprak bütünlüğü ve birliğini ihlal eden saldırılarını pervasızca sürdürmektedir.
İsrail’in Suriye’ye yönelik her geçen gün yeni bir boyut kazanan saldırganlığına son verilmesini teminen daha kararlı bir tutum sergilenmesi ve uluslararası hukuku hiçe sayan bu eylemler karşısında hesap verebilirliğin sağlanması için uluslararası topluma çağrıda bulunuyoruz.”
Barrack: “Türkiye saldırıdan önceden haberdar edilmedi”
ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi ve Türkiye Büyükelçisi Tom Barrack, Reuters’a yaptığı açıklamada İsrail’in saldırısından önce Ankara’ya bilgi verilmediğini söyledi. Barrack, Türkiye’nin İsrail savaş uçaklarının kuzeye, kendi toprakları yönünde ilerlediğini gözlemleyerekolası bir askeri karşılık için hazırlanmış olabileceğini belirtti.
Barrack, “Neyse ki soğukkanlı davranılması durumun daha fazla kötüleşmesini önledi” dedi.
ABD’li temsilci, saldırının Türkiye ile İsrail arasında doğrudan bir askeri krize dönüşmesini önlemek amacıyla İsrail, Türkiye ve Suriye arasında daha güçlü bir iletişim mekanizması kurulması gerektiğini belirtti.
“Bu durum İsrail, Suriye ve Türkiye’nin dahil olduğu bir çatışmasızlık mekanizmasına duyulan ihtiyacı ortaya koyuyor. Gelecekteki yanlış anlaşılmaları önlemek amacıyla böyle bir mekanizmayı kurmak için aktif şekilde çalışıyoruz.”
Barrack, Washington’ın taraflar arasında halihazırda bilgi paylaşımı ve diyaloğu kolaylaştıran bir sistem yürüttüğünü ancak bunun daha güçlü bir yapıya dönüştürülmesi gerektiğini söyledi.
“Daha fazla kaynak ayrılan, daha sağlam bir yapıya ihtiyaç var” diyen Barrack, böyle bir sisteme yatırım yapmanın “yüz milyonlarca dolara ulaşabilecek askeri iletişim yöntemlerine” başvurmaktan daha ucuz olduğunu belirtti.
“Türk askeri heyeti saldırıdan saatler önce üssü ziyaret etti”
Saldırının zamanlaması da Ankara-Tel Aviv hattındaki gerilimin dikkat çeken unsurlarından biri. Bilgi sahibi kaynaklara göre bir Türk askeri heyeti, pistlerin onarımına ilişkin hazırlıklar kapsamında 18 Ağustos Pazartesi günü Ebu Zuhur Hava Üssü’nü ziyaret etti.
Gazeteci Charles Lister, Türk heyetinin İsrail saldırısından yalnızca birkaç saat önce üsten ayrıldığını ve İsrail’in ziyaretten haberdar olduğunu aktardı. Lister, benzer bir durumun Nisan 2025’te de yaşandığını; İsrail’in o dönem Suriye’deki T4 Hava Üssü’nü Türk yetkililerden oluşan bir heyetin ziyaretinden kısa süre sonra vurduğunu hatırlattı.
İsrail neden Ebu Zuhur’u vurdu?
Barrack da saldırının Türkiye’nin üs üzerindeki olası planlarıyla bağlantılı olduğunu söyledi ancak bunun İsrail’in bir “algısına” dayandığının altını çizdi. ABD’li temsilci, İsrail saldırısının “Türkiye’nin yakın gelecekte bu üsteki varlığını artırabileceği yönündeki bir algıyı — doğru ya da yanlış — yansıttığını” söyledi.
İsrail tarafı da operasyonun Türk askeri varlığının oluşmasını engellemek amacıyla düzenlendiğini savundu.
Axios’tan Barak Ravid’e konuşan bir Türk yetkili ise bu iddiayı reddetti:
“Üsste Türk varlığı yoktu. İsrail, komşu ülkeleri bombalamak ve bölgeyi istikrarsızlaştırmak için bahane üretiyor.”
Türkiye, Esad yönetiminin devrilmesinin ardından Suriye’nin geçici devlet başkanı Ahmed eş-Şara yönetiminin en önemli destekçilerinden biri.
Suriye: “Üs sekiz kez vuruldu”
Suriye devlet televizyonu Ekhbariya, askeri bir kaynağa dayandırdığı haberinde İsrail’in Ebu Zuhur Hava Üssü’nün pisti ve depolama alanlarına sekiz hava saldırısı düzenlediğini bildirdi.
Suriyeli askeri yetkililerin Reuters’a aktardığı bilgilere göre ise operasyona dört İsrail savaş uçağı katıldı. Reuters’ın görüştüğü ayrı bir askeri kaynak ile üs yakınlarında yaşayan bir sivil saldırılarda can kaybı olmadığını söyledi.
Ebu Zuhur Hava Üssü, Türkiye sınırının yaklaşık 70 kilometre doğusunda. 2013’ten bu yana özel olarak askeri havaalanı olarak kullanılmayan üs, Suriye iç savaşı boyunca Esad yönetimine bağlı güçler ile muhalif gruplar arasında birkaç kez el değiştirdi.
Esad yönetiminin Aralık 2024’te devrilmesinin ardından üs yeni Suriye yönetiminin kontrolüne geçti.
Suriye sahasında Türkiye-İsrail gerilimi artıyor
Ebu Zuhur saldırısı, Türkiye ile İsrail arasında Suriye’nin geleceği ve yeni Suriye ordusunun askeri kapasitesi konusunda görüş ayrılıklarının sertleştiği bir dönemde gerçekleşti.
İsrail, yıllardır İran’ın Suriye’deki etkisini sınırlamak ve Lübnan’daki Hizbullah’a silah aktarımını engellemek gerekçesiyle ülkedeki askeri hedefleri vuruyor. Esad yönetiminin 2024’te devrilmesinin ardından da Suriye’deki yeni yönetime temkinli yaklaşan İsrail, askeri operasyonlarını sürdürdü.
İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz da daha önce AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a yönelik açıklamasında, İsrail’i tehdit edebilecek biçimde Suriye’nin askeri kapasitesinin güçlendirilmesine izin vermeyeceklerini söylemişti.
Suriye ile İsrail, Şara liderliğindeki güçlerin Esad yönetimini devirmesinden bu yana gerilimi azaltmak ve sınır güvenliğini ele almak üzere birkaç tur görüşme yaptı ancak henüz bir anlaşmaya varılmadı.
Barrack, Ebu Zuhur saldırısının mevcut görüşmelerin hızlandırılması gerektiğini gösterdiğini belirterek, “Bu sabah yaşanan türden bir olay, bu çabaların yoğunlaştırılması ve sürecin genişletilmesi gerektiğini gösteriyor” dedi.
