İSTANBUL (Medyascope) – Bosna Savaşı sırasında Srebrenitsa Soykırımı ve Saraybosna kuşatmasını yöneten, savaş suçlarından hüküm giymiş eski Bosnalı Sırp general Ratko Mladiç, 84 yaşında öldü.
Bosna Savaşı’nda Saraybosna Kuşatması ve Srebrenitsa Soykırı’mının ana sorumlularından, savaş suçları nedeniyle ömür boyu hapse mahkûm edilen eski Bosnalı Sırp komutan “Bosna Kasabı” Ratko Mladiç, 84 yaşında öldü.
Srebrenitsa Soykırımı ve Mladiç’in rolü
Mladiç, Temmuz 1995’te Birleşmiş Milletler’in (BM) “güvenli bölge” ilan ettiği Srebrenitsa kentine yönelik saldırıyı bizzat yönetti. Hollandalı BM barış gücü askerlerinin kenti terk etmesinin ardından Sırp güçleri kasabaya girdi.
Mladiç’in kameralar önünde kente girerken sarf ettiği, “Bu kenti Sırp milletine hediye ediyoruz. Türklere karşı ayaklanmanın anısına, nihayet Türklerden intikam alma zamanı geldi” sözleri tarihe geçti.
Mladiç, kentteki mültecilere hitap ederken çocuklara çikolata dağıtıp kimseye zarar gelmeyeceğini söyledi. Ancak aynı saatlerde Mladić’in emriyle erkekler kadınlardan ve çocuklardan ayrıldı. Birkaç gün içinde sekiz binden fazla Boşnak erkek ve çocuk ormanlık alanlarda, depolarda ve stadyumlarda kurşuna dizilerek toplu mezarlara gömüldü.
16 yıllık firar: Sahte kimlik ve Lazarevo’da operasyon
Savaşın 1995’te sona ermesinin ardından Lahey’deki mahkeme Mladiç hakkında yakalama kararı çıkardı. Eski Sırbistan Cumhurbaşkanı Slobodan Milošević döneminde Belgrad’da serbestçe dolaşan ve askeri tesislerde korunan Mladić, Milošević’in 2000’de devrilmesinin ardından yeraltına çekildi.
Sırbistan istihbaratı ve güvenlik birimleri, Mladiç’i 16 yıllık firarın ardından 26 Mayıs 2011’de Sırbistan’ın kuzeyindeki Voyvodina bölgesine bağlı Lazarevo köyünde yakaladı. “Milorad Komadić” adına düzenlenmiş sahte bir kimlikle kuzeninin evinde saklanan Mladiç, baskın sırasında iki tabancası olmasına rağmen direnmedi. Yakalandığında sağlık durumunun oldukça kötüleştiği ve kısmi felç geçirdiği görüldü.
Mahkeme süreci
Mladić, yakalanmasının hemen ardından Lahey’deki ICTY’ye teslim edildi. 2012’de başlayan dava sürecinde Mladić sık sık mahkeme heyetiyle tartıştı. Mahkemeyi “NATO’nun siyasi bir aracı” olarak nitelendirdi ve meşruiyetini tanımadığını savundu.
2017’de Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından “savaş suçları”, “insanlığa karşı suçlar” ve “soykırım” suçlamalarıyla mahkum edildi.
Duruşmalar sırasında hayatını kaybedenlerin yakınlarının oturduğu izleyici locasına dönerek boğaz kesme işareti yapması üzerine salondan çıkarıldı.
2017’deki karar duruşmasında da hâkimlere bağırarak küfrettiği için salondan atıldı ve mahkûmiyet kararı gıyabında okundu. Mahkeme, Mladiç’in “Srebrenica’da yaşanan soykırımın en önemli unsuru” olduğunu belirtti. İşte, bazı tanıkların Mladiç ile ilgili ifadeleri:
“Srebrenitsa’daki soykırımı planlayan ve yöneten kişi Mladiç’dir. Kendisi bu harekâtı bizzat denetledi. İşkence, tecavüz ve toplu infazlar gibi korkunç suçlara göz yumdular. Srebrenitsa’da yaşananlar insanlık dışıydı ve Mladiç bu dehşet verici eylemlerin baş sorumlusudur.”
“Mladiç, Saraybosna’daki kuşatma sırasında terörü yönetti. İnsanlar, açlık ve sürekli bombalamalar altında yaşamaya zorlandı. Okullar, hastaneler ve sivil yerleşim alanları Sırp topçularının hedefi haline geldi. Mladiç, sivil halkı kasıtlı şekilde hedef alarak onlara acımasızca saldırdı.”
“Bosna Savaşı sırasında, Mladiç’in liderliğindeki Sırp güçleri tarafından işlenen etnik temizlik suçlarına tanık oldum. Köyümüzde yaşayan sivil halk, sistematik olarak hedef alındı ve evlerinden zorla çıkarıldı. Toplama kamplarında işkence ve tecavüz olayları gerçekleştirildi. Mladiç, bu suçları gerçekleştirmek için sistemli bir şekilde talimatlar verdi.”
Mahkeme, Mladić’i soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş kurallarını ihlalden suçlu bularak müebbet hapis cezasına çarptırdı. Ceza 2021’de temyiz heyetince onandı.
Lahey Mahkemesi: Milošević’in ölümü ve duruşmada intiharlar
BM Güvenlik Konseyi kararıyla 1993’te kurulan Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICTY), Nürnberg Mahkemeleri’nden bu yana Avrupa’da kurulan ilk uluslararası savaş suçları mahkemesi oldu ve Balkanlar’daki savaşlarda suç işleyen 161 kişi hakkında iddianame hazırladı.
Mahkeme süreci tarihi gelişmelere ve ölümlere de sahne oldu. Eski Sırbistan ve Yugoslavya Devlet Başkanı Slobodan Milošević, mahkemede yargılandığı sırada Mart 2006’da hücresinde geçirdiği kalp krizi sonucu öldü ve hakkındaki dava hüküm verilemeden düştü.
Eski Vukovar Belediye Başkanı Slavko Dokmanović 1998’de, Krayina Sırp Cumhuriyeti’nin eski lideri Milan Babić ise 2006’da Lahey’deki hücrelerinde intihar etti.
Kasım 2017’deki temyiz duruşmasında 20 yıl hapis cezası onanan eski Bosnalı Hırvat general Slobodan Praljak ise “Ben savaş suçlusu değilim, hükmünüzü reddediyorum” diyerek canlı yayında yargıçların önünde zehir içti ve kaldırıldığı hastanede öldü.
Ratko Mladiç kimdir?
Ratko Mladiç, 12 Mart 1942’de Bosna-Hersek sınırları içindeki Kalinovik’te doğdu. Yugoslav Halk Ordusu’nda (JNA) subay olarak askeri kariyerine başlayan Mladiç, Yugoslavya’nın dağılma sürecinde hızlı bir yükseliş gösterdi.
Bosna Savaşı’nın patlak verdiği 1992’de kurulan Bosna Sırp Cumhuriyeti Ordusu’nun (VRS) başkomutanlığına getirildi. Yaklaşık dört yıl süren ve binlerce sivilin öldüğü Saraybosna kuşatmasını doğrudan yönetti. Temmuz 1995’te Birleşmiş Milletler’in (BM) “güvenli bölge” ilan ettiği Srebrenitsa’da sekiz binden fazla Müslüman Boşnak erkek ve çocuğun katledildiği soykırımın emrini verdi.
Savaşın ardından 1995’te Lahey’deki mahkeme tarafından hakkında yakalama kararı çıkarıldı. Yaklaşık 16 yıl boyunca Sırbistan’da kaçak yaşayan Mladiç, Mayıs 2011’de Voyvodina bölgesindeki Lazarevo köyünde yakalanarak Lahey’e teslim edildi. Yargılama sürecinin ardından ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı.
Kaynak: CNN
