İSTANBUL (Medyascope) – ABD Başkanı Donald Trump’ın gümrük vergileri ve Kanada’yı “51. eyalet” yapma söylemleri Ottawa’yı Avrupa’ya yakınlaştırdı. Avrupa Parlamentosu’nda konuşan Kanada Başbakanı Mark Carney, Avrupa Birliği’nin (AB) sunduğu “ortak üyelik” teklifini memnuniyetle karşıladıklarını belirterek, “Hiçbir ülkenin pazarlarımızı kontrol etmesine veya egemenliğimizi zedelemesine izin vermeyeceğiz” dedi.
- Trump, Kanada’ya uygulanması planlanan yüzde 50’lik gümrük vergisini askıya aldı
- Başbakan Carney’den Trump’a: “Kanada satılık değil, asla olmayacak”
Kanada Başbakanı Mark Carney, Fransa’nın Strazburg kentindeki Avrupa Parlamentosu’nda yaptığı konuşmada ülkesinin Avrupa Birliği’nin (AB) ilk “ortak üyesi” olması fikrini desteklediğini açıkladı. ABD Başkanı Donald Trump’ın uyguladığı ek gümrük vergileri, ekonomik taviz talepleri ve Kanada’yı “ABD’nin 51. eyaleti” yapma yönündeki açıklamalarının ardından gelen bu adım, Ottawa yönetiminin Washington’a olan bağımlılığını azaltma arayışının en somut göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Parlamento salonunda ayakta alkışlanan ve milletvekillerinin yoğun ilgisiyle karşılanan Carney, konuşmasında tam üyelik peşinde olmadıklarını ancak Avrupa ile ticaret, savunma, kritik mineraller, yapay zekâ ve finansal hizmetler alanında derin bir entegrasyona gitmek istediklerini vurguladı.
“Kimsenin egemenliğimizi zedelemesine izin vermeyeceğiz”
Konuşmasında doğrudan ABD’yi hedef almasa da Washington ile gerilen ilişkilere işaret eden Carney, şunları söyledi:
“Başkalarına tahakküm kuracak bir güç arayışında değiliz. Tam aksine; hiç kimsenin açık pazarlarımızı kontrol edememesi, egemenliğimize zarar verememesi, toprak bütünlüğümüzü tehdit edememesi ya da özgürlüklerimizi, demokrasimizi ve hukukun üstünlüğünü baltalayamaması için dayanıklılık kazanmaya çalışıyoruz.”
Von der Leyen’den “ortak üyelik” teklifi: Zirve Montreal’de yapılacak
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, 16 Eylül’de yaptığı açıklamada Kanada’ya AB antlaşmalarında henüz tanımlanmamış olan “ortak üyelik” statüsünü teklif etti ve ilişkileri “mümkün olan en yüksek seviyeye” taşımak istediklerini duyurdu.
Von der Leyen, mevcut serbest ticaret anlaşmasının ötesine geçerek “Gelecek İçin İttifak” adı altında ortak bir refah ve ekonomik güvenlik alanı oluşturulması çağrısında bulundu.
İki taraf arasındaki bu yeni ortaklık modelinin detayları, 29-30 Ekim arasında Kanada’nın Montreal kentinde düzenlenecek ve Carney’nin AB liderlerini ağırlayacağı zirvede ele alınacak.
İhracatının yaklaşık yüzde 70’ini ABD’ye yapan Kanada, Trump yönetiminin getirdiği gümrük vergilerine doğrudan maruz kalmış ve Washington’ın egemenlik haklarını ihlal ettiğini belirttiği taleplerine misillemeyle karşılık vermişti.
Trump’tan tehdit: “Düşmanca bir adım olabilir”
Kanada ile AB arasındaki yakınlaşma Washington’da tepkiyle karşılandı. ABD Başkanı Donald Trump, AB’nin önerdiği bu ortaklığın “düşmanca bir adım” sayılabileceğini belirterek, niyetin hasmane bulunması halinde Avrupa’ya ağır ek vergiler getirebileceği tehdidinde bulundu.
Trump’ın sözlerinin sorulması üzerine Carney, Kanada halkının dışarıdan gelen dayatmalara karşı birlik içinde olduğunu vurguladı:
“Kanadalılar hangi dili konuşacağımızı kimsenin bize söyleyemeyeceği konusunda hemfikirdir. Hiç kimse kültürümüzü ya da uluslararası alanda kiminle anlaşma yapacağımızı bize dikte edemez.”
Ottawa ve Brüksel savunmada ilk adımı atmıştı
Kanada, ortak üyelik müzakereleri başlamadan önce de Avrupa ile stratejik bağlarını güçlendirecek adımlar attı. Ottawa bu yıl, AB’nin 150 milyar euroluk (yaklaşık 173 milyar dolar) “SAFE” adlı ortak savunma tedarik programına dahil olan ilk Avrupalı olmayan ülke oldu. Bu sayede Kanadalı savunma şirketleri, Avrupa’nın artan askeri harcamalarından doğrudan pay alma imkanına kavuştu.
McGill Üniversitesi’nden siyaset bilimi profesörü Daniel Béland, süreci şu sözlerle değerlendirdi:
“Trump yönetiminin politikaları ve söylemleri, hem Kanada’yı hem de AB’yi güçlü bir ABD liderliğinin olmadığı bir dünya tasavvur etmeye ve buna göre hareket etmeye açıkça zorluyor.”
Peki “ortak üyelik” statüsü tam olarak ne anlama geliyor?
Avrupa Birliği antlaşmalarında halihazırda “ortak üyelik” adında resmi bir statü bulunmuyor. Bu yüzden modelin iki taraf için sıfırdan kurgulanması gerekecek. Süreç, AB’ye “tam üyelik” anlamına gelmiyor.
Mevcut serbest ticaret anlaşmasının çok daha ötesine geçilmesi planlanan bu modelle; ticaret, savunma, kritik mineraller, yapay zekâ, enerji, uzay araştırmaları ve finansal hizmetler gibi stratejik alanlarda derin bir entegrasyon hedefleniyor.
Temel amaç, her iki tarafı dışarıdan gelebilecek ekonomik ve jeopolitik baskılara karşı daha dayanıklı hale getirmek. Müzakerelerin tamamlanmasının ardından yeni ortaklık anlaşması, Kanada Parlamentosu’nda tartışılarak nihai oylamaya sunulacak.
Kaynak: AP News
