İSTANBUL (Medyascope) – Brezilya seçimleri ikinci tura kaldı. Jair Bolsonaro’nun siyasi mirasını devralarak seçime giren Flávio Bolsonaro, yüzde 47,03 oyla Lula da Silva’nın yaklaşık iki puan önünde ilk turu tamamladı. Latin Amerika’da sağın yükselişi sürerken Brezilya’da karar 25 Ekim’deki ikinci tura kaldı.
Latin Amerika’da son dönemde peş peşe gelen sağ ve aşırı sağ seçim zaferlerinin ardından gözlerin çevrildiği Brezilya’da sandıktan ilk turda Flávio Bolsonaro çıktı.
Brezilya’nın eski aşırı sağcı Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu Flávio Bolsonaro, devlet başkanlığı seçiminin ilk turunu mevcut solcu Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva’nın önünde tamamladı. Oyların neredeyse tamamının sayılmasıyla Bolsonaro yüzde 47,03, Lula ise yüzde 45,16 oy aldı.
Hiçbir aday yüzde 50 barajını aşamadığı için Brezilyalılar 25 Ekim’de yeniden sandığa gidecek.
Sonuç, Lula’nın küçük farklarla önde olduğu son kamuoyu araştırmalarının tersine Flávio Bolsonaro’yu ilk sıraya taşıdı ancak seçim öncesindeki anketler zaten iki aday arasında oldukça yakın bir yarışa işaret ediyordu.
Reuters, Bolsonaro’nun ilk tur performansının beklentilerin üzerinde olduğunu ve bunun ikinci tur öncesinde kampanyasına ivme kazandırdığını yazdı.
Brezilya seçimleri ikinci tura kaldı, ilk turun kazananı Bolsonaro
İlk tur yalnızca devlet başkanlığı yarışında değil, Brezilya siyasetinin genel dengelerinde de Bolsonaro cephesi açısından güçlü bir tablo ortaya çıkardı.
Flávio Bolsonaro’nun Liberal Parti’si (PL), açıklanan sonuçlarda en fazla vali, senatör ve federal milletvekili çıkaran siyasi güç oldu. Böylece parti, yeni dönemde Kongre’de de en etkili aktörlerden biri olmaya hazırlanıyor.
Bolsonaro seçim gecesi, Lula’nın önünde tamamladığı ilk turun ardından “çok mutlu” olduğunu söyledi. “Üç hafta sonra Brezilya’nın modern bir hükümeti seçerek kesin bir cevap verme ihtimalinden dolayı çok mutluyum” diyen Bolsonaro, ikinci turda kazanacağına inandığını belirtti.
Flávio Bolsonaro’nun yükselişi, babası Jair Bolsonaro’nun Brezilya siyasetindeki etkisinin sürdüğünü de ortaya koydu.
Lula ise sonucu “beklenmedik” olarak değerlendirdi. “İlk turda kazanacağıma inanmıştım” diyen Lula, seçimin bitmediğini vurgulayarak, “Oyun şimdi başlıyor. Uzatmalardayız. Uzatmalarda Brezilya halkını kazanacağız” ifadelerini kullandı.
Latin Amerika’daki sağ dalganın sıradaki ülkesi mi?
Brezilya’daki ilk tur sonucu, Latin Amerika’nın son yıllarda sağa doğru değişen siyasi haritasını daha da görünür hale getirdi.
Kolombiya ve Şili’de sağ ve aşırı sağ adayların devlet başkanlığı seçimlerini kazanmasının, Arjantin’de Javier Milei’nin iktidarının ardından şimdi bölgenin en büyük ülkesi ve ekonomisi Brezilya da aynı tartışmanın merkezinde.
Flávio Bolsonaro’nun ilk turu önde bitirmesi, Jair Bolsonaro döneminde güçlenen sağcı ve muhafazakâr seçmen blokunun eski devlet başkanının cezaevine girmesine rağmen dağılmadığını da gösterdi.
Üstelik ilk turda elenen diğer adaylar arasında sağ siyasete yakın isimlerin bulunması, bu oyların 25 Ekim’de hangi adaya yöneleceğini ikinci turun en önemli sorularından biri haline getiriyor.
İki Brezilya yeniden karşı karşıya
Lula ile Bolsonaro arasındaki mücadele, Brezilya’daki ekonomik ve coğrafi kutuplaşmayı da bir kez daha sandığa taşıdı. Lula desteğini ağırlıklı olarak ülkenin yoksul kuzeydoğusundan, düşük gelirli seçmenlerden, kadınlardan ve Katoliklerden alıyor.
Flávio Bolsonaro ise ülkenin güneyinde, daha yüksek gelir grubundaki seçmenler ve Evanjelik Hristiyanlar arasında daha güçlü.
80 yaşındaki Lula, 2002 ve 2006’daki iki döneminin ve 2022’deki geri dönüşünün ardından dördüncü kez devlet başkanı seçilmeye çalışıyor. 2022 seçimlerinde Jair Bolsonaro’yu iki puandan daha düşük bir farkla mağlup etmişti. O seçim, Brezilya tarihinin en yakın devlet başkanlığı yarışlarından biri olmuştu.
Güvenlik Bolsonaro’nun en güçlü silahlarından biri
Suç ve güvenlik, seçimin en belirleyici başlıklarından biri haline geldi.
Brezilya’da cinayet oranı düşse de telefon hırsızlığı gibi seçmenin gündelik yaşamında karşılaştığı suçlar arttı. Uyuşturucu kaçakçılığı ve çetelerin kontrolündeki bölgeler de kamuoyunun temel kaygıları arasında yer aldı.
Bolsonaro bu alanda sert güvenlik politikaları vaat etti. Brezilya’nın büyük suç örgütlerini terör örgütü ilan etme ve El Salvador’dakilere benzer yüksek güvenlikli cezaevleri kurma sözü verdi.
Lula ise ABD’nin Brezilyalı çeteleri terör örgütü olarak tanımlamasına karşı çıktı. Hükümeti bunun yerine organize suçun finansman ağlarını hedef alan operasyonları, cinayet soruşturmalarının güçlendirilmesini ve cezaevi yatırımlarını öne çıkardı.
Ekonomide iki farklı reçete
Yüksek hane borçluluğu ve yavaşlayan büyüme, seçmenin sandığa giderken en fazla düşündüğü meseleler arasındaydı. Reuters da yaşam maliyeti, güvenlik ve yolsuzluğu kampanyanın temel başlıkları arasında gösteriyor.
Lula sosyal yardım programlarını siyasi mirasının merkezine yerleştiriyor. Özellikle düşük gelirli ailelere çocukların okula devam etmesi ve sağlık hizmetlerinden yararlanması karşılığında destek sağlayan Bolsa Família programı, Lula dönemlerinin en önemli politikalarından biri oldu.
Flávio Bolsonaro ise kamu harcamalarını azaltmayı, kamu borcuna tavan getirmeyi, sosyal yardım sistemini gözden geçirmeyi ve kritik mineraller sektörünü büyütmeyi vaat ediyor.
Kaynak: BBC
