İSTANBUL (Medyascope) – Fransa’da okullardaki koşullara karşı lise öğrencilerince başlatılan protestolar, hayat pahalılığına ve kamu hizmetlerindeki sorunlara karşı düzenlenen eylemlere dönüştü. Eylemelrde 2 binden fazla kişi gözaltına alındı, 500’den fazla kişi yaralandı.
- Fransa’da öğrenci protestoları büyüyor: Ülke genelinde eylem çağrısı
- Öğretmen yok, sınıflar kalabalık, okullar dökülüyor: Fransa’da öğrencilerin talepleri neler?
- Dört ülke, dört protesto, ortak öfke: Gençler ne istiyor?
Fransa’da okullardaki koşullardan başlayarak hayat pahalılığı ve kamu hizmetlerini protesto etmek amacıyla düzenlenen eylemlerde 2 binden fazla kişi gözaltına alındı. Fransa İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, olaylar sırasında 500’den fazla polis, jandarma ve itfaiyecinin yaralandığını bildirdi.
Gösterilere ülke genelinde yetkililere göre 550 bin, organizatörlere göre 800 bin kişi katıldı. Birçok kentte yürüyüşler barışçıl geçti ancak Paris, Marseille ve Lyon’un da aralarında bulunduğu kentlerde gösteriler, gün ilerledikçe polisle çatışmaya, yağmaya ve yangınlara dönüştü.
110 bin kişi yürüyüşe katıldı
Paris’te 17 Ekim’deki ana yürüyüş öğleden sonra büyük oranda barışçıl geçti. Paris Emniyeti, yürüyüşe yaklaşık 110 bin kişinin katıldığını açıkladı. Nuñez, Marseille’de ise sabahtan itibaren binlerce “aşırı sol” kişinin kamu binalarına saldırmak ve kolluk kuvvetleriyle çatışmak amacıyla şiddete başvurduğunu söyledi. Nuñez’e göre bu gruplara daha sonra yağma yapan suçlular katıldı.
Paris, Marseille, Lyon, Bordeaux, Rennes, Strasbourg, Grenoble, Nice ve Limoges’in aralarında bulunduğu kentlerde çok sayıda işyeri yağmalandı. Paris Emniyeti, akşamüstü yeni bir evreye girildiğini, yalnızca hırsızlık ve yağma amacıyla gelen kalabalıkların olaylara karıştığını duyurdu.
Emniyete göre sayıları birkaç yüzden bin kişinin üzerine kadar değişen gruplar, kent merkezinde izinsiz yürüyüşler düzenledi. Polis, kalabalığa biber gazı ve tazyikli su kullandı. BBC muhabirleri, çevik kuvvet polisinin bir kalabalığa saldırarak birkaç kişiye copla vurduğunu gördü.
Paris Belediye Başkan Yardımcısı Lamia El Aaraje, “Daha önce hiç görmediğimizi düşündüğüm bir şiddet düzeyi yaşıyoruz” dedi.
Pek çok polis memuru yaralandı
İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda 2 bin kişinin gözaltına alındığını ve 600’den fazla polis memuru, jandarma ve itfaiyeci yaralandığını bildirdi. Laurent Nuñez, gözaltına alınanları belirlemek ve yargı önüne çıkarmak için soruşturmaların başladığını ekledi:
“Öğle saatlerinden itibaren, Marsilya’da ise sabah saatlerinden başlayarak, kamu binalarını hedef almaya ve güvenlik güçleriyle çatışmaya kararlı binlerce aşırı solcu tarafından çeşitli saldırılar gerçekleştirildi. Daha sonra bu kişilere, Fransa’nın birçok kentinde (Paris, Marsilya, Lyon, Bordeaux, Rennes, Strasbourg, Grenoble, Nice, Limoges ve daha pek çok yerde) çok sayıda işyerini yağmalayan ve tahrip eden suçlular da katıldı. Şu ana kadar 2 binden fazla kişi gözaltına alındı. Faillerin belirlenerek yargı önünde hesap vermelerini sağlamak amacıyla soruşturmalar sürüyor. Şiddet olayları sırasında 600’den fazla polis memuru, jandarma ve itfaiyeci yaralandı. Ne yazık ki bu sayı henüz kesin değil. Özellikle yüzlerce işyeri sahibi açısından maddi hasar da oldukça büyük.”
AFP’nin haberine göre yalnızca Paris’te 855 kişi gözaltına alındı. Bu, kentte tek bir olay için kayıtlara geçen en yüksek gözaltı sayısı oldu. Paris Emniyeti, kentteki olaylarda 13 polis ve jandarma ile iki itfaiyecinin yaralandığını, bir kişinin de kalp krizi geçirerek öldüğünü bildirdi. Fransız basını, kalp krizi geçiren kişinin yürüyüş sırasında sokakta rahatsızlanan bir gösterici olduğunu yazdı.
Fransa sokakları alev alev: Belediye binası yakıldı
Limoges’te bir grup, belediye binasına zorla girdi ve bina yandı. BBC’ye göre yangın, binanın çatısının bir bölümünün çökmesine neden oldu.
Vali, 143 yıllık binadaki yangının kontrol altına alındığını açıkladı.
Lyon’da turizm ofisi yandı. Belediye Başkanı Grégory Doucet, BFMTV’ye yaptığı açıklamada olayı “bir trajedi” diye niteledi ve binanın tanınmış, tarihi bir yapı olduğunu söyledi. Yerel polis, “düşmanca davranan kişilerin” itfaiyenin yangına güvenli biçimde müdahale etmesini engellediğini duyurdu.
Paris’te La Barrique adlı bar yakıldı, en az bir restoran yanarak kullanılamaz hale geldi. Mağazalar yağmalandı. 18 Ekim sabahı Place de la République çevresinde sökülmüş kaldırım taşları, kırılmış vitrinler ve cam kırıkları görüldü.
Lille’de bir Apple mağazasına girilip içi boşaltıldı. Grenoble’da maskeli kişilerin kullandığı turistik bir tren, dar bir sokakta en az üç çevik kuvvet polisinin üstüne sürdü. Grenoble, Avignon, Pau, Montpellier ve Valence’ta da binalarda hasar bildirildi.
Perakende ve Ticaret Federasyonu Başkanı Alexandre Bompard, LCI televizyonuna yaptığı açıklamada yaklaşık 1,500 mağaza ve perakendecinin zarar gördüğünü söyledi. Bompard, işletmelere maliyetin “birkaç yüz milyon euro” bulacağını belirtti.
Hükümet ne dedi?
Nuñez, “Cumhuriyet geri adım atmayacak” dedi. Eylem yapmanın temel bir hak olduğunu, ancak şiddet içeren ve eşgüdümlü biçimde kargaşa yaratmanın bu hakka dahil olmadığını yazdı. Nuñez, polise, jandarmaya ve itfaiyeye minnettar olduğunu da ekledi.
Emmanuel Macron, 17 Ekim’de yaptığı açıklamada barışçıl gösterilere müdahale edenleri “kaos tohumları ekenler” olarak niteledi. Macron, valiliklere ve işyerlerine saldıranların, hatta belediye binalarını yağmalayanların yargılanıp cezalandırılacağını söyledi.
Fransa Başbakanı Sébastien Lecornu sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada “Fransız halkına şunu söylemek istiyorum: Polisleri ve jandarmalarıyla gurur duyabilirler” dedi:
‘Bugün aşırı sol gruplar Fransa’nın birçok kentinde şiddet olaylarını örgütledi; suç işleyen kişiler de yağma ve yıkım eylemlerine katıldı. Bazı kesimlerin güvenlik güçlerimizi suçlamaya çalıştığı bu dönemde, Fransız halkına şunu söylemek istiyorum: Polisleri ve jandarmalarıyla gurur duyabilirler.
Güvenlik güçleri, yurttaşlarımızı korumak için son derece yoğun şiddet olaylarıyla karşı karşıya kaldı ve her türlü desteğimizi hak ediyor. Bu şiddet olaylarını cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesinde bir “ısınma turu” olarak kullanmak isteyenlere açıkça söylüyorum: Bizi korkutamayacaklar. Hiç kimse siyasi gündemini şiddet yoluyla dayatamayacak. Verilen talimatlar açık: Suistimalleri önlemek, mülkleri ve insanları korumak, failleri yakalamak ve yargı önüne çıkarmak.
‘Zararı veren ödesin’ yasa tasarısına ilişkin tartışmayı sonuna kadar yürüteceğiz. Kamu kaynakları sınırlı: Bu kaynaklar, vandalların tahrip ettiklerini durmadan onarmak için değil, kamu hizmetlerini finanse etmek için kullanılmalı. Masrafları karşılaması gerekenler, zarara yol açanların kendileridir.”
Polis müdahalesi tartışılıyor
Haftanın başında bir polis müdahalesinde 14 yaşındaki bir çocuğun çenesi kırıldı. Alençon’da bir polisin bir kıza boyun kıskacı uyguladığı görüntülendi, bu uygulama artık yasalarla yasak.
Ülkenin güneydoğusundaki Saint-Étienne’deki yürüyüşte genç bir göstericinin eli koptu. Saint-Étienne Belediye Başkanı Régis Juanico, sosyal medya hesabından gencin elinin küçük bir patlayıcıyla koptuğunu yazdı. Bu, gösterilerde bildirilen ikinci el kaybı oldu.
Ekim ayının başında Lens’te bir öğrenci, bir bombayı yerden aldığı belirtildikten sonra elini kaybetmişti. Polis bunun ardından bir tür şok bombasının kullanımını geçici olarak durdurdu; ancak polisin birkaç farklı bomba kullanmasına izin veren bu yasak şimdi kaldırıldı.
Ne oldu? Protestolar neden başladı?
Fransa’da protestolar, 17 Eylül’de Paris’in banliyölerinden Créteil’de öğretmen eksikliği ve yetersiz okul koşullarına karşı başladı. Kısa sürede ülke geneline yayılan eylemlerde 15-18 yaşlarındaki lise öğrencileri, kalabalık sınıfları, bakımsız okul binalarını, uzun ders saatlerini ve üniversiteye giriş sistemini protesto ediyor.
Hükümet, öğretmen açığını kapatmak için 3 bin ek eğitim personeli görevlendirme sözü verse de öğrenciler taleplerinin karşılanmadığını savunuyor.
Hareketin dikkat çekici yanlarından biri de Fransa’nın en seçkin üniversitelerinin protestolara katılması. Sciences Po, École Normale Supérieure ve CentraleSupélec gibi kurumlardaki öğrenciler de eylemleri desteklemeye başladı.
Le Monde’a konuşan sosyolog Annabelle Allouch’a göre bu katılım, gençlerin ekonomik kriz ve değişen iş piyasası nedeniyle geleceğe artık eskisi kadar güvenle bakamadığını gösteriyor.
Kaynak: The Guardian, CNN
