İSTANBUL (Medyascope) – Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, piyasa bozucu eylemlere yaptırımları artıracaklarını söyledi. Şimşek, kanun çıkarsa fonlarda 1 milyon TL’ye kadar ara ödemelerin hızla başlayacağını belirtti.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Bloomberg HT Genel Yayın Yönetmeni Açıl Sezen’in sorularını yanıtladı. Bloomberg HT-Habertürk ortak yayınına konuk olan Şimşek, fon tasfiyesindeki son durumu aktardı. Şimşek, “Tasfiye süreci tabii bizim öngördüğümüz hızda ve çerçevede gidiyor” dedi.
- Özel fon krizi üzerinden Erdoğan’a yüklendi: “Düne kadar neredeydin küçük enişte?”
- Bahçeli’den fon krizi açıklaması: “Soruşturmalar aklanma, arınma fırsatı olarak değerlendirilmeli”
- Fon krizi hakkında bilmeniz gerekenler
Şeffaflığı ve kamu kaynağına başvurmamayı temel ilke olarak belirlediklerini anlatan Şimşek, ara ödemenin gerekçesini açıkladı, “Ara ödemeden kasıt şu, nihai ödeme zaman alacak, bu dünyada da böyle” diye konuştu.
TBMM, ara ödemenin dayanağı olacak tasfiye kanununu görüşüyor. Şimşek, “Kanun tabii TBMM’nin takdirinde olan bir konu. Bu hafta geçer mi, sonrasına kalır mı bilmiyorum ancak ilgili kurumlar hazırlıklarını tamamladılar” dedi. Kanun yürürlüğe girdiğinde fonlardaki kaynaklara göre 1 milyon TL’ye kadar ödemeler hızla başlayacak.
Şimşek, “Burada küçükleri ve para piyasası fonlarını önceliklendireceğimizi söyledik” dedi. Kanunun ardından 390 bin hesabın tasfiyesiyle sürecin önemli kısmı da bitecek. Şimşek, geri dönecek kaynaklarla yatırımcıların büyük ihtimalle yatırdıkları parayı alabileceğini, durumun fondan fona değişebileceğini belirtti.
Şimşek’e göre üç şirketin yatırımcıları 40,8 milyar TL aldı
İş Bankası ve Ziraat Bankası’nın yürüttüğü tasfiyeyi ikiye ayırdıklarını belirten Şimşek, süreci şöyle anlattı:
“Olağan tasfiye, mali yapıları nispeten yönetilebilir olan portföy yönetim şirketleri için uygulamaya konuldu. Toplamda yedi portföy yönetim şirketi bünyesindeki 131 fon tasfiyeye alındı. Bu 131 fonun 66’sı tamamen tasfiye edildi.”
A1 Capital, Pardus ve Bulls’un tasfiyesinin geçen hafta itibarıyla bittiğini aktaran Şimşek, “45 bin 747 hesaba 40,8 milyar TL ödendi. Normal tasfiye başarılı şekilde gerçekleşti” dedi.
Şimşek, yatırımcıların fon türüne göre farklı oranlarda ödeme aldığını söyledi:
“Para piyasası fonu yatırımcıları bırakın zarara uğramayı, 17 Eylül’e göre yüzde 1,43 ilave getiri aldılar. Hisse senedi yoğun fonlarda yatırımcılar yaklaşık yüzde 58’ini alabildiler. Yani yüzde 42 daha düşük bir ödeme aldılar. Ama bu tamamen hisse senetlerinin değerinin düşüşünden kaynaklanıyor.”
Şimşek, Hedef Portföy’e ilişkin “Hedef Portföy de normal tasfiyeye tabi olacak. Bu şirkette 31 fon var, bunun dördü para piyasası fonu. Dolayısıyla yedi portföy şirketinin dördünün muhtemelen hafta sonuna kadar normal tasfiyesi tamamlanmış olacak” dedi.
Önce 10 milyon TL ve üzeri reel kazanç sağlayanlara gideceklerini söyledi
Şimşek, Atlas Portföy’e ilişkin soruya “Atlas Portföy’ün sahipleri tasfiyeci kurumla diyalog içindeler. Kaynakları geri koyma konusunda irade ortaya koymuşlar. Ama benim şu aşamada yorum yapmam doğru olmaz” yanıtını verdi.
Şimşek, iade sürecini şöyle anlattı:
“TMSF, Adalet Bakanlığı, MKK hepsi birlikte çalışıyor. Piyasa bozucu faaliyetlerden kazanım sağlayanların hepsi tespit edildi. İade hesaplarına bir miktar ödeme var. Belli eşikler belirledik, ilk önce 10 milyon TL ve üzeri reel geri kazananlara başvurulacak. Gönüllü iade olmazsa Adalet Bakanlığı ilgili süreçleri işletecek.”
Yalnızca iki fonda sürecin karmaşık olduğunu belirten Şimşek, “Fonlardan hukuka aykırı şekilde nemalanan kişi ve şirketlere aktarılan varlıkların alınması çok önemli. Birlikte hareket edenlerin kişisel mal varlıklarına başvurulacak” dedi.
Şimşek, piyasa bozucu eylemlere yaptırımları artıracaklarını söyledi
Şimşek, “Manipülasyonlar ve diğer piyasa bozucu eylemlerle ilgili yaptırımları ciddi şekilde artıran bir yaklaşım içine gireceğiz” dedi. Kalıcı reform çalışmasına ilişkin Şimşek, “Kalıcı reform tasarısını bir taslağa dönüştürmüştük. Fakat tasfiyeyi önceliklendirelim, kalıcı yapısal düzenlemeleri biraz daha sakin bir kafayla yapalım dedik, çünkü bizim için sermaye piyasaları da çok değerli” dedi.
Şimşek, gerekçesini şu sözlerle açıkladı:
“Bu sene kurun da etkisiyle 1,8 trilyon dolarlık bir ekonomiden bahsediyoruz. Bu ekonomiyi bankacılık sektörü tek başına sırtlayamaz. Orta-uzun vadeli bir perspektifle finansman ihtiyacının en az yüzde 30-40’ının sermaye piyasaları üzerinden karşılanması gerekli.”
Şimşek, düzenleyici kurumların kapasitesine ilişkin “Piyasa çok sofistike, çok gelişmiş algoritmalar, hareketler var. Bizim de bu teknolojileri kullanmamız gerekecek” dedi.
Şimşek, planlarını şöyle sıraladı:
“Gerekirse ücret düzenlemelerinden tutun, gerekirse kadro karşılığı sözleşmeli bir statüden tutun, gerekirse Vergi Denetim Kurulumuzda yanılmıyorsam 7 bin 100’ün üzerinde müfettişimiz var, orada deneyimli birkaç yüz müfettişimizi kanunla ilgili kurumlarımıza aktaracağız.”
Şimşek, “Eşit işe eşit ücret bu kurumsal kapasiteyi zayıflatmış görünüyor. Yaptırımlar ve tedbirler ciddi şekilde artırılacak” dedi.
Şimşek, Fon Rehberi’nin yürürlük tarihini ertelemeyeceklerini açıkladı
Şimşek, Fon Rehberi’ne ilişkin “Fon Rehberi’nin uygulanması ertelenmeyecek. Doğru bir karar ve herkes hesabını kitabını buna göre yapsın” dedi. Şimşek, “Fon Rehberi önemli bir adımdı, şeffaflık arttı. Açıkların çoğu Fon Rehberi ile kapatıldı. Bu önemli ama yeterli bir adım değil. Daha ileri düzenlemeleri çalışıyoruz” diye konuştu.
Serbest fonlara ilişkin Şimşek, “Fon piyasası 2019’a kadar sınırlı bir alanda sınırlı kişilerin yatırım yaptığı bir alandı. Buradaki en büyük dönüm noktası serbest fonların TEFAS’a açılmasıdır. Serbest fonlar TEFAS’a açılmasa bu sorunlar yaşanmayacaktı” dedi.
Şimşek, yeni düzenlemeleri şöyle anlattı:
“Vatandaşa satılacak fonların TEFAS’a açık olup olmaması değerlendiriliyor. Açıklanan fiili dolaşım oranlarının bağımsız bir kurumca doğrulanması da bizim için önemli. Tabii ki aşırı regülasyon riskini dikkate alacağız. Düzenlemeleri sektörle de istişare edeceğiz.”
Şimşek, “Koordineli işlemlere karşı sürekli yaptırım olacak. Bu alan tamahkârlara, sahtekârlara bırakılamayacak kadar değerli bir alan” dedi.
Şimşek’e göre bankaların fonlara riski on binde 2 düzeyinde
İlk günden beri sistemik risk görmediklerini belirten Şimşek, bankacılık verilerini paylaştı:
“Bankalarımızın doğrudan bu problemli fonlara olan riski 1,3 milyar lira. 56 trilyon liralık bir aktiften bahsediyorsunuz, yani on binde 2’den bahsediyorsunuz. Reel sektörün bu fonlarla etkileşimi, riski topu topuna aktiflerin on binde dokuzu.”
Şimşek, “Altını çizmek istiyorum, bunlar düşük etkiler. Dolaylı etkileri ben küçümsemiyorum” dedi.
Fon çıkışlarının cuma itibarıyla büyük ölçüde durduğunu söyleyen Şimşek, “Bugüne kadar fonlardan net çıkış yaklaşık 647 milyar lira, bunun yarısına yakını yani 287 milyar lirası yabancıların çıkışı” dedi.
TMSF’nin 1,2 milyon TL’ye kadar bütün mevduatı garanti ettiğini belirten Şimşek, paranın mevduata geçtiğini söyledi:
“17 Eylül’den bu yana TL mevduat artışı 685 milyar lira. TL mevduatının toplam mevduata oranı yüzde 62’ye çıktı. Evet, bir riskten kaçınma var, fakat o kaçınma da durdu.”
Şimşek, özel sektör tahvillerinde Hazine garantisi olmayacağını söyledi
Şimşek, “Özel sektör tahvil piyasasının büyüklüğü toplam 1 trilyon lira. Yıl sonuna kadar vadesi gelecek kısmın tamamı 26,5 milyar lira. Türkiye ekonomisi içerisinde nispeten çok cüzi bir alandan bahsediyoruz” dedi. Şimşek, “Özel sektör tahvillerine tabii ki ilgi azaldı. Bunlar dolaylı etkiler” dedi.
Kredi Garanti Fonu’nun bankalarla iletişimde olduğunu aktaran Şimşek, Hazine’nin tutumunu şöyle açıkladı:
“Biz Hazine olarak taraf olmayacağız, kaynağımızı kullandırtmayacağız, garanti vermeyeceğiz. Ama siz kendi öz kaynaklarınızla manipülasyona bulaşmamış şirketlerin özel sektör tahvillerine ilişkin bir kredi çerçevesi oluşturursanız biz buna olumlu bakarız.”
Şimşek, “Sektör temsilcileriyle bir araya geleceğiz. Bu hususların bir daha yaşanmaması için neler yapılabilir, onu da çalışacağız” dedi.
